اهالی روستای «کمری» کار را در جایی دیگر جستوجو میکنند
دهیار روستای کمری با اشاره به جمعیت حدود دو هزار و 800 نفری این روستا، گفت: محدود بودن فرصتهای شغلی و نبود فعالیتهای اقتصادی متنوع، بخشی از اهالی را برای تأمین معاش، به شهرها و استانهای دیگر راهی میکند؛ روندی که اشتغال را به یکی از مهمترین چالشهای ماندگاری جمعیت در روستا تبدیل کرده است.
با توجه به تغییر شرایط اجتماعی و اقتصادی و افزایش اهمیت معیشت در تصمیمهای مرتبط با زندگی، ماندگاری جمعیت در روستاها نیز بیش از گذشته به وضعیت اقتصادی آنها وابسته است. روستاها زمانی میتوانند جمعیت خود را حفظ کنند که در کنار توسعه امکانات و فراهم بودن شرایط مناسب زندگی، ساکنانشان امکان کسب درآمد و ساختن آینده خود را نیز در همان محل، داشته باشند.
در غیر این صورت، روستا بهتدریج از یک سکونتگاه دارای فعالیت اقتصادی به محلی برای سکونت تبدیل میشود؛ به این معنا که فرد در روستا زندگی میکند، اما برای اشتغال و تأمین درآمد، ناچار است به شهر یا منطقهای دیگر رفتوآمد کند. تداوم این وضعیت میتواند به مرور فاصله میان محل زندگی و محل اشتغال را افزایش داده و وابستگی اقتصادی روستا به مناطق دیگر را بیشتر کند.
از این منظر، مسئله اشتغال در روستا صرفاً به معنای ایجاد چند فرصت شغلی نیست، بلکه به امکان شکلگیری یک زندگی پایدار در همان محل بازمیگردد؛ زندگیای که در آن فرد بتواند علاوهبر سکونت، درآمد و آینده شغلی خود را نیز در روستا تعریف کند.
روستای کمری از توابع شهرستان ملایر استان همدان، با وجود جمعیت بالای دو هزار نفر، با چنین مسئلهای مواجه است؛ روستایی که محدود بودن فعالیتهای اقتصادی و نبود فرصتهای شغلی متنوع، بخشی از نیروی کار آن را برای یافتن درآمد، راهی شهرها و استانهای دیگر کرده است.
در همین راستا و با هدف بررسی وضعیت اشتغال، مهاجرت، ظرفیتهای اقتصادی و مهمترین چالشهای پیش روی این روستا با جواد زنگنه، دهیار روستای کمری به گفتوگو پرداختهایم:
دهیار روستای کمری با اشاره به افزایش جمعیت این روستا، گفت: جمعیت روستای کمری اکنون به حدود دو هزار و 800 نفر رسیده است، درحالی که پیش از این حدود 400 خانوار در روستا سکونت داشتند.
جواد زنگنه درباره وضعیت فعالیتهای اقتصادی و معیشتی مردم روستا اظهار کرد: تعدادی از خانوادهها در حوزه باغداری و دامداری فعالیت دارند و دامداری نیز بیشتر به شکل سنتی و در حد چند خانوار بهصورت محدود انجام میشود؛ در حوزه کشاورزی هم فعالیتهایی وجود دارد، اما کشاورزی در روستا به شکل گسترده و بهعنوان یک شغل فراگیر نیست.
زنگنه افزود: درحال حاضر بخش عمدهای از مردم روستا برای تأمین معاش به مشاغل دیگری روی آوردهاند.
* کارگری، شغل تعداد عمدهای از اهالی کمری
دهیار روستای کمری با اشاره به وضعیت اشتغال اهالی روستا، بیان کرد: در مقایسه با برخی ظرفیتهای شناختهشده شهرستان ملایر مانند مبل و منبت، انگور و مرواربافی، در روستای کمری چنین فعالیتهای اقتصادی و مهارتهای بومی گستردهای وجود ندارد.
وی ادامه داد: به همین دلیل، بخش قابل توجهی از اهالی برای اشتغال به کارگری روی میآورند و برای پیدا کردن کار، به روستاها یا شهرها و استانهای دیگر میروند.
زنگنه با بیان اینکه مقصد برخی از این افراد شهرهای بزرگ است، گفت: برخی افراد برای مدت زیادی در شهرهای دیگر حضور دارند و درنتیجه، مدتی از روستا و خانواده خود دور هستند.
* نبود کارگاه و مهارت بومی
وی درباره ایجاد فرصتهای شغلی در داخل روستا نیز اینگونه اظهار کرد: در سالهای اخیر تغییر خاصی در این زمینه ایجاد نشده و کارگاه یا فعالیت اقتصادی مشخصی که بتواند برای اهالی اشتغال ایجاد کند، در روستا شکل نگرفته است.
دهیار روستای کمری درباره مهارتهای شغلی اهالی روستا نیز گفت: مهارت خاص و فراگیری که بتوان گفت در میان مردم روستا رواج دارد و اهالی بتوانند براساس آن کسب درآمد کنند، وجود ندارد و درنتیجه، کارگری همچنان یکی از مسیرهای اصلی اشتغال مردم است.
* مهاجرت برای کار
زنگنه درباره وضعیت تحصیلی افرادی که برای کار از روستا خارج میشوند ابراز کرد: سطح تحصیلات این افراد بیشتر در حد دیپلم و یا پایینتر است و بهدلیل شرایط موجود، بسیاری از آنها نتوانستهاند تحصیلات خود را ادامه دهند.
وی همچنین درباره مهاجرت از روستا بیان کرد: مهاجرت از کمری به شهرها و دیگر مناطق زیاد و سرعت خروج جمعیت از روستا قابل توجه است؛ بخشی از افراد برای اشتغال به شهرهای دیگر و حتی شهرهای سایر استانها مانند تهران و بندرعباس میروند و این روند همچنان ادامه دارد.
* مهاجرت معکوس برای سرکشی و گذران اوقات
دهیار این روستا با اشاره به وجود مهاجرت معکوس، اظهار کرد: افرادی از شهرهای دیگر به روستا بازگشتهاند، اما این بازگشت بیشتر برای سرکشی، ساختوساز یا حضور موقت در روستا است و کمتر شاهد بازگشت افرادی هستیم که بهصورت ثابت در روستا سکونت کنند.
وی افزود: افرادی که سالها پیش از روستا مهاجرت کردهاند، اکنون در روستا خانه یا ملکی برای خود ساختهاند و گاهی برای سرکشی به آن مراجعه میکنند، اما این موضوع به معنای بازگشت دائمی و ماندگاری آنها در روستا نیست.
زنگنه درباره مهمترین مشکل اقتصادی روستا گفت: مشکل اصلی در حوزه اشتغال، نبود امکانات و زیرساختهای لازم برای ایجاد کار است و اگر امکان ایجاد شغل در روستا فراهم شود، میتوان بخشی از نیاز مردم به مهاجرت برای کار را کاهش داد.
وی در پاسخ به اینکه آیا با حل شدن مشکل اشتغال و درآمد روند مهاجرت کاهش پیدا میکند؟ اظهار کرد: اشتغال و درآمد میتواند در ماندگاری مردم مؤثر باشد و یکی از مسائل اصلی روستا، همین موضوع است.
* تغییرات اجتماعی و اقتصادی
دهیار روستای کمری در پایان سخنانش و در پاسخ به پرسشی درباره تغییرات اجتماعی و اقتصادی سالهای اخیر و تأثیر آن بر سبک زندگی مردم، مهمترین مسئله موجود را همچنان اشتغال عنوان کرد و گفت: مسئله اصلی روستا در این زمینه نیز به اشتغال و اقتصاد بازمیگردد.
* «کمری»؛ روستایی که جمعیت دارد، اما شغل نه
آنچه از وضعیت روستای کمری نمایان میشود، وجود جمعیتی قابل توجه در کنار اقتصادی است که هنوز نتوانسته فرصتهای شغلی متناسب با این جمعیت را ایجاد کند.
کشاورزی محدود، دامداری عمدتاً سنتی و خانوادگی و نبود فعالیتهای مهارتی و کارگاهی فراگیر، گزینههای اشتغال داخل روستا را محدود کرده و در چنین شرایطی، کارگری به یکی از مسیرهای اصلی تأمین معاش تبدیل شده است.
در این میان، خروج بخشی از نیروی کار برای اشتغال در شهرهای دیگر تا حد زیادی با محدود بودن فرصتهای اقتصادی در داخل روستا ارتباط دارد. وقتی فرد برای یافتن شغل ناچار است برای مدت طولانی راهی شهرها و استانهای دیگر شود، بخشی از ظرفیت نیروی انسانی روستا عملاً خارج از اقتصاد محلی بهکار گرفته و پیوند بین محل زندگی و محل درآمد، ضعیفتر میشود.
همچنین تجربه بازگشت برخی مهاجران به روستا نیز نشان میدهد که بازگشت لزوماً به معنای ماندگاری نیست. ساخت خانه یا حضور موقت و سرکشی به روستا، زمانی به مهاجرت معکوس واقعی تبدیل میشود که فرد بتواند در همان محل زندگی، شغل و درآمد پایدار داشته باشد؛ بنابراین، حل مسئله مهاجرت کمری صرفاً با فراهم کردن امکانات سکونتی یا توسعه کالبدی روستا امکانپذیر نیست و بخش مهمی از راه حل باید در اقتصاد آن جستوجو شود.
از این منظر، جمعیت حدود دو هزار و 800 نفری کمری خود میتواند یک ظرفیت اقتصادی باشد؛ مشروط بر اینکه این جمعیت به نیروی کار ماهر، بازار مصرف و زمینهای برای شکلگیری کسبوکارهای محلی تبدیل شود. شناسایی ظرفیتهای روستا، آموزش مهارتهای متناسب با بازار کار، ایجاد کارگاههای کوچک و تقویت فعالیتهای اقتصادی قابل اجرا در روستا میتواند زمینه را برای ایجاد درآمد در داخل روستا، فراهم کند.
درنهایت، چالش روستای کمری صرفاً مهاجرت نیست؛ مسئله اصلی، نبود اقتصادی است که بتواند ماندن را برای بخشی از جمعیت به یک انتخاب عملی تبدیل کند.
اگر اشتغال و مهارت در کنار امکانات زندگی در روستا تقویت شوند، جمعیت موجود میتواند بهجای آنکه صرفاً ساکن روستا باشد، به موتور اقتصاد محلی تبدیل شود؛ در غیر این صورت، ادامه خروج نیروی کار میتواند فاصله میان محل زندگی و محل کسب درآمد را همچنان حفظ کند.
