سپهرغرب، گروه مشکات- صبا اسدی: مدیر مؤسسه قرآن و عترت ثقلین کرمانشاه با تأکید بر اینکه تربیت قرآنی مهم‌تر از صرفاً آموزش تلاوت است گفت: برگزاری خانوادگی جلسات قرآن با حضور همزمان پدر، مادر و فرزندان، علاوه بر تقویت بنیان خانواده، به تربیت دینی نسل جوان نیز کمک می‌کند؛ اقدامی که در کرمانشاه تقریباً منحصر‌به‌فرد است.

یکی از کمبودهای جدی در زندگی دینی امروز، توجه عمیق به قرآن و مفاهیم آن است؛ موضوعی که متأسفانه به دلیل مشغله‌های روزمره، تنوع سرگرمی‌ها و دغدغه‌های مختلف زندگی نسبت به گذشته کمرنگ‌تر شده است. برای بسیاری از افراد، قرآن به کتابی تبدیل شده که فقط در مناسبت‌های مذهبی یا با فاصله‌های زمانی طولانی به آن مراجعه می‌کنند؛ در حالی که آموزه‌های این کتاب آسمانی، راهنمای زندگی فردی و اجتماعی انسان است و بسیاری از اصول و ارزش‌های اساسی زندگی در مفاهیم آن قرار دارد.

بدون تردید، فهم درست قرآن و عمل به مفاهیم آن می‌تواند انسان را در مسیر صحیح زندگی هدایت کند و چشم‌انداز روشن‌تری از سبک زندگی دینی و اخلاقی پیش روی او بگذارد. به همین دلیل، برگزاری جلسات و محافل قرآنی جذاب، پویا و همراه با ایده‌های نو بیش از گذشته اهمیت دارد؛ جلساتی که بتوانند با زبان امروز با نسل جوان ارتباط بگیرند و آن‌ها را به حضور فعال در فضای قرآنی تشویق کنند.

در چنین شرایطی، محافل قرآنی زمانی می‌توانند رسالت واقعی خود را انجام دهند که در کنار آموزش روخوانی و تلاوت، مفاهیم قرآن، تربیت دینی و سبک زندگی قرآنی را نیز به مخاطبان منتقل کنند و فضایی امن، صمیمی و اثرگذار برای نوجوانان و جوانان فراهم سازند.

در همین راستا با پیمان ترکمانه، مدیر مؤسسه قرآن و عترت ثقلین کرمانشاه و نماینده شورای عالی قرآن در استان گفت‌وگو کرده‌ایم؛ وی متولد سال 1352 و بازنشسته کمیته امداد امام خمینی(ره) است و به کمک جمعی از دوستانش، فعالیت‌های قرآنی را رسمی‌تر کرده و در کنار هیئت مذهبی، مؤسسه قرآن و عترت ثقلین را در حسینیه ثقلین که محل اصلی فعالیت آن‌هاست، ایجاد کرده است.

مجموعه‌ای که از نام آن نیز می‌توان به پیوند میان قرآن کریم و سیره اهل‌بیت(ع) و تأکید بر این دو میراث ارزشمند اسلامی پی برد. ترکمانه که بیش از چند دهه در عرصه فعالیت‌های قرآنی حضور دارد، از سال‌های کودکی در این مسیر گام گذاشته و امروز نیز در حوزه ترویج فرهنگ قرآنی فعالیت می‌کند.

آنچه جلسات قرآن مؤسسه ثقلین را از بسیاری از برنامه‌های مشابه متمایز می‌کند، برگزاری این محافل به‌صورت خانوادگی است؛ رویکردی نوآورانه که علاوه بر آموزش قرآن، به تقویت روابط خانوادگی و افزایش صمیمیت میان اعضای خانواده نیز کمک می‌کند. حضور همزمان پدر، مادر و فرزندان در یک فضای معنوی مشترک، فرصت مناسبی برای تقویت تربیت دینی و انتقال ارزش‌های قرآنی در محیط خانواده فراهم می‌کند.

این شیوه همچنین این امکان را فراهم می‌کند که بانوانی که شاید فرصت یا امکان تلاوت در جلسات را نداشته باشند، از مباحث آموزشی، تفسیری و مفاهیم مطرح‌شده بهره‌مند شوند. از سوی دیگر، حضور کودکان خردسال در چنین فضاهایی باعث می‌شود آنان از همان سال‌های نخست زندگی با محیط و فرهنگ قرآنی آشنا شوند و بسیاری از مفاهیم را به‌صورت شنیداری و غیرمستقیم بیاموزند؛ امری که می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری شخصیت دینی آنان در آینده باشد.

بی‌تردید توجه به الگوهای نوین و خانواده‌محور در فعالیت‌های قرآنی می‌تواند گامی مؤثر برای جذب نسل جوان و ایجاد پیوند عمیق‌تر آنان با مفاهیم قرآن و آموزه‌های اهل‌بیت(ع) باشد. در ادامه، متن گفت‌وگوی تفصیلی با مدیر مؤسسه قرآن و عترت ثقلین کرمانشاه تقدیم شما می‌شود.

مدیر مؤسسه قرآن و عترت ثقلین کرمانشاه درباره مسیر فعالیت‌های قرآنی خود گفت: از حدود هفت یا هشت سالگی به‌صورت جدی در حوزه قرآن فعالیت داشته‌ام و پس از یادگیری قرآن و بهره‌مندی از آموزش استادان مختلف، این مسیر را بیش از چهار دهه تا امروز ادامه داده‌ام.

پیمان ترکمانه افزود: به لطف خدا در سال 1388 توانستیم حسینیه ثقلین کرمانشاه را تأسیس کنیم. از همان زمان هیئت مذهبی سقا نیز راه‌اندازی شد و حدود دو سال پیش، مؤسسه قرآن و عترت ثقلین کرمانشاه با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت رسمی خود را آغاز کرد.

وی درباره علت انتخاب نام «ثقلین» توضیح داد: هنگام تأسیس حسینیه در سال 1387، برای انتخاب نام بسیار فکر کردیم. باور ما این بود که سعادت انسان بدون تردید در گرو عمل به تعالیم قرآن و سیره اهل‌بیت(ع) است و هیچ‌کدام به‌تنهایی انسان را به مقصد نهایی نمی‌رساند. قرآن و عترت دو بال هدایت انسان هستند و بر همین اساس، نام ثقلین را برای این مجموعه انتخاب کردیم.

وی ادامه داد: هدف ما این نبود که فقط یک هیئت مذهبی یا یک مرکز آموزش قرآن باشیم، بلکه می‌خواستیم هم در حوزه قرآن و هم در زمینه ترویج معارف اهل‌بیت(ع) فعالیت کنیم. به همین دلیل، شعار و مسیر فعالیت‌های مجموعه بر پایه حدیث شریف ثقلین شکل گرفت و این حدیث همواره چراغ راه ما در توجه همزمان به قرآن و عترت بوده است.

این فعال قرآنی تصریح کرد: به لطف خدا در پانزده تا شانزده سال گذشته، نام ثقلین به‌خوبی در میان مردم کرمانشاه شناخته شده و امروز در هر نقطه‌ای از شهر، این نام یادآور فعالیت‌های این مجموعه است.

ترکمانه درباره اهداف این مؤسسه گفت: مؤسسه قرآن و عترت ثقلین با این هدف راه‌اندازی شد که فراتر از فعالیت‌های معمول مؤسسات قرآنی عمل کند و برنامه‌هایی متفاوت و اثرگذار داشته باشد. به همین دلیل، دو اقدام مهم در این مجموعه شکل گرفت که نخستین آن تشکیل هیئت امنایی قوی برای نظارت بر فعالیت‌های مؤسسه بود.

وی ادامه داد: حضرت آیت‌الله غفوری، نماینده ولی‌فقیه در استان و امام جمعه کرمانشاه، ریاست هیئت امنای مؤسسه را بر عهده دارند. همچنین مدیران سازمان تبلیغات اسلامی، اداره کل اوقاف و امور خیریه، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، صدا و سیمای مرکز کرمانشاه و شهرداری کرمانشاه به عنوان اعضای حقوقی در هیئت امنا حضور دارند.

مدیر مؤسسه قرآن و عترت ثقلین افزود: در کنار اعضای حقوقی، برخی از چهره‌های برجسته قرآنی استان و کشور نیز به عنوان اعضای حقیقی در هیئت امنا عضویت دارند. از جمله می‌توان به حجت‌الاسلام والمسلمین محمد حاج‌آخوند، استاد وحید نظریان به عنوان مشاور قرآنی استاندار، استاد علی‌اکبر ملکشاهی از چهره‌های برجسته قرآنی کشور و نفر اول یکی از دوره‌های مسابقات سراسری اوقاف، و دکتر جهانگیر امیری از استادان برجسته تجوید و مؤلف چندین کتاب در این حوزه اشاره کرد.

ترکمانه دومین اتفاق مهم در مؤسسه را عضویت آن در شورای فرهنگ عمومی استان دانست و گفت: با هدایت و دستور حضرت آیت‌الله غفوری و با توجه به حضور چهره‌های شاخص قرآنی در مجموعه، برای نخستین‌بار مؤسسه قرآن و عترت ثقلین به عضویت شورای فرهنگ عمومی استان درآمد تا به نوعی نماینده فعالان قرآنی استان در این شورا باشد.

وی خاطرنشان کرد: سابقه 18 سال مدیریت در کمیته امداد امام خمینی(ره) در استان‌های همدان و کرمانشاه و همچنین حدود دو سال مدیریت در دفتر خارج از کشور این نهاد در بغداد، زمینه‌ساز شکل‌گیری این اعتماد و همراهی برای حضور مؤثرتر در عرصه فعالیت‌های کلان قرآنی استان شد.

مدیر مؤسسه قرآن و عترت ثقلین افزود: ویژگی مهم این جلسات، خانوادگی بودن آن‌هاست؛ به‌گونه‌ای که پدر، مادر و فرزندان می‌توانند همزمان در جلسات حضور داشته باشند. این اقدام، اتفاقی مبارک و تقریباً کم‌نظیر در کرمانشاه به شمار می‌رود.

ترکمانه با اشاره به مزایای این شیوه برگزاری گفت: حضور خانوادگی باعث می‌شود نگرانی والدین درباره رفت‌وآمد شبانه فرزندان کمتر شود. از سوی دیگر، پدر و مادر نیز به واسطه حضور فرزندشان در جلسات شرکت می‌کنند و از آموزش‌ها بهره می‌برند. پدران امکان تلاوت و آموزش مستقیم دارند و مادران نیز از مباحث آموزشی استفاده می‌کنند. این موضوع تأثیر قابل توجهی در تربیت دینی و تقویت روابط خانوادگی دارد.

وی تأکید کرد: مشارکت اعضای خانواده در فعالیت‌های اعتقادی و فرهنگی نقش مهمی در تربیت فرزندان دارد و اگر دیگر جلسات و مؤسسات قرآنی نیز چنین رویکردی را دنبال کنند، می‌توان به تحکیم نهاد خانواده و گسترش تربیت دینی کمک زیادی کرد.

نماینده شورای عالی قرآن در استان کرمانشاه درباره توجه به مفاهیم و تفسیر قرآن گفت: اگرچه مؤسسات مردمی امکانات و توان محدودی دارند، اما تلاش کرده‌ایم فقط به آموزش روخوانی و تلاوت بسنده نکنیم. هم بنده و هم استادان جلسات به موضوعات تربیتی قرآن و مفاهیم آن نیز توجه ویژه داریم.

ترکمانه تصریح کرد: اولویت ما تربیت قرآنی نوجوانان و جوانان است و این موضوع را مهم‌تر از صرفاً خوب خواندن قرآن می‌دانیم. برای ما شکل‌گیری شخصیت قرآنی اهمیت بیشتری دارد.

وی ادامه داد: چهارشنبه آخر هر ماه به جلسات تفسیر قرآن اختصاص دارد. به این ترتیب در هر ماه سه جلسه آموزشی و یک جلسه تفسیر قرآن برگزار می‌شود و در این جلسات مباحث تربیتی، مفاهیم قرآنی و موضوعات تفسیری مطرح می‌شود که بازخورد بسیار مثبتی از سوی مخاطبان داشته است.

وی درباره مخاطبان جلسات قرآنی گفت: بیشتر مخاطبان ما نوجوانان و جوانان 12 تا 20 ساله هستند، هرچند خانواده‌ها نیز حضور فعالی در این جلسات دارند. تعداد شرکت‌کنندگان معمولاً بین 30 تا 40 نفر است و در برخی جلسات به 60 تا 70 نفر نیز می‌رسد.

مدیر مؤسسه قرآن و عترت ثقلین با اشاره به فعالیت‌های حفظ قرآن اظهار کرد: برنامه‌ریزی کرده‌ایم که از تابستان امسال کلاس‌های حفظ قرآن را نیز راه‌اندازی کنیم.

ترکمانه درباره استفاده از ظرفیت فضای مجازی گفت: پس از تأسیس مؤسسه، کانال اطلاع‌رسانی ثقلین کرمانشاه در پیام‌رسان ایتا راه‌اندازی شد. هدف از ایجاد این کانال، انتقال مفاهیم تربیتی، اخلاقی و قرآنی به مخاطبان، به‌ویژه نوجوانان و جوانان بود.

وی افزود: در سال 1404 نخستین دوره آموزش مجازی نیز از طریق این کانال برگزار شد و گواهینامه‌های آن با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان به شرکت‌کنندگان اعطا شد. همچنین به‌صورت روزانه مطالبی در حوزه اخلاق، تربیت قرآنی، احادیث معصومین(ع) و گاهی نیز مسائل روز و افکار عمومی در این کانال منتشر می‌شود.

وی تأکید کرد: هرچند نهادهای مردمی توان رقابت با حجم گسترده محتوای موجود در فضای مجازی را ندارند، اما اگر همه مجموعه‌های قرآنی و فرهنگی متناسب با توان خود در این فضا فعالیت کنند، می‌توانند تأثیر مثبتی در تربیت نسل جوان داشته باشند.

مدیر مؤسسه قرآن و عترت ثقلین خاطرنشان کرد: تلاش کرده‌ایم میان فعالیت‌های حضوری و مجازی پیوند ایجاد کنیم تا مباحث مطرح‌شده در جلسات حضوری در فضای مجازی نیز ادامه پیدا کند و تکمیل شود.

ترکمانه درباره تأمین هزینه‌های مؤسسه نیز گفت: این مجموعه کاملاً مردمی است و همه هزینه‌های آموزشی، برگزاری جلسات، پذیرایی و دیگر امور از طریق کمک‌های شخصی اعضا و دوستان مجموعه تأمین می‌شود.

وی درباره چشم‌انداز آینده مؤسسه گفت: همواره امیدوار بوده‌ایم و معتقدیم اگر با همین الگو پیش برویم، اتفاقات خوبی رقم خواهد خورد. یکی از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده، مشارکت در تدوین «نقشه مهندسی فرهنگی استان کرمانشاه» با اولویت قرآن بود که در شورای فرهنگ عمومی استان به تصویب رسیده و اکنون در انتظار تأیید نهایی از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی است.

وی تصریح کرد: با پیشنهادهای مؤسسه قرآن و عترت ثقلین و حمایت ویژه حضرت آیت‌الله غفوری، اتفاق کم‌نظیری در حوزه فرهنگی استان رخ داده است که به اعتقاد من، در 47 سال پس از انقلاب اسلامی نمونه مشابهی در کرمانشاه نداشته است.

این فعال قرآنی در پایان ابراز امیدواری کرد که با اجرای کامل نقشه مهندسی فرهنگیِ مبتنی بر قرآن، شاهد تحولات مثبت و گسترده‌ای در عرصه فعالیت‌های قرآنی استان کرمانشاه باشیم.

صبا اسدی