ردپای قرآن در تار و پودِ زندگیِ مردم قباقتپه
سپهرغرب، گروه مشکات- صبا اسدی؛ دهیار روستای قباقتپه با اشاره به نهادینه شدن قرآن و مفاهیم آن در متن زندگی اهالی روستا، گفت: در بسیاری از خانوادهها، قرآن به بخشی از سبک زندگی تبدیل شده و در تمام نسلها مشاهده میشود؛ بهطوری که اعضای خانواده، از کوچک تا بزرگ، در این فضای قرآنی رشد کردهاند. این انس با قرآن بر زندگی روزمره مردم تأثیرگذار بوده و آثار آن در رفتار اجتماعی و روابط خانوادگیشان کاملاً مشهود است.
قرآن کریم، برنامهای جامع برای زندگی انسان ارائه میدهد و راه رسیدن به یک زندگی مطلوب و پرثمر را نشان میدهد. در تمام مفاهیم قرآن، نقشهای کامل برای زندگی وجود دارد. کافی است انسان با قرآن انس بگیرد و این مفاهیم و راهکارها را در زندگی به کار ببرد تا آثار و برکات آن را ببیند و در نتیجه در زندگی مادی و معنوی پیشرفت کند.
بسیار زیباست که یک محله، روستا یا شهر، همه با هم چنین فعالیتهایی را دنبال کنند و محور همه کارهایشان قرآن باشد و همه تلاش کنند این مفاهیم را در زندگی فردی و اجتماعی خود بهکار گیرند. به کارگیری این آموزهها توسط همه افراد، باعث بهتر شدن شرایط اجتماعی، قویتر شدن همکاریها و مشارکتها و بهتر شدن روابط همسایگی میشود و همچنین برکات فراوان و بیشماری را برای زندگی به همراه دارد.
حال باید بگوییم که قباقتپه در شهرستان کبودراهنگ استان همدان؛ روستایی با جمعیت چهار هزار نفر و با 36 شهید و دهها حافظ قرآن بهدلیل مشارکت گسترده مردم و فعالیتهای مستمر دینی، بهعنوان روستای برتر قرآنی کشور معرفی شده است. به همین مناسبت، روز دهم تیرماه مراسمی در این روستا برگزار میشود تا از فعالان قرآنی و منتخبین تقدیر شود.
به همین منظور به سراغ دهیار روستای قباقتپه رفته و با وی گفتوگو کردیم که در ادامه میخوانید؛
رضا طیبی در پاسخ به این پرسش که این افتخار چگونه برای روستا حاصل شد؟ گفت: ابتدا کارنامه و گزارش فعالیتهای قرآنی روستا به ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه شد. سپس کارشناسان مربوطه با حضور در روستا، فعالیتهایی نظیر کلاسهای قرآن و عملکرد فعالان این حوزه را از نزدیک ارزیابی کردند.
**پیشینه فعالیتهای قرآنی در قباقتپه
وی با اشاره به سابقه این فعالیتها افزود: قباقتپه روستایی مذهبی و ولایتمدار است و مردم آن، اعم از بانوان و آقایان، همواره در حوزه قرآن فعال بودهاند. کلاسهای قرآن از گذشته تاکنون بهصورت خانگی و عمومی در روستا برگزار میشده و این فعالیتها در سالهای اخیر گسترش یافته است.
این مسئول در ادامه گفت: در حال حاضر، هشت جلسه قرآنی فعال ویژه بانوان در روستا برگزار میشود و در میان اهالی، حافظان چند جزء و حتی حافظان کل قرآن حضور دارند. همچنین فعالیت مستمر مربیان قدیمی و جدید نشاندهنده عمق فعالیتهای قرآنی در روستاست.
طیبی افزود: در بسیاری از خانوادهها، اعضا بهصورت گروهی در برنامههای قرآنی مشارکت دارند و حتی خانوادههایی داریم که تمام اعضای آنها حافظ قرآن هستند.
**زیرساختهای قرآنی و مشارکت خیرین
وی با اشاره به زیرساختهای دینی روستا گفت: در قباقتپه سه مسجد و سه حسینیه فعال وجود دارد که در همه آنها برنامههای قرآنی برگزار میشود.
وی اضافه کرد: یکی از بانوان روستا زمینی را از سهمالارث خود برای ساخت خانه قرآن وقف کرده است. این پروژه با برنامهریزی و زمانبندی دقیق در دستور کار قرار داشت، اما بهدلیل شرایط ناشی از آغاز جنگ، اجرای آن به تعویق افتاد. اکنون مقرر شده که در دهم تیرماه، برنامهریزی مجدد انجام و کلنگزنی این طرح انجام شود.
**توسعه آموزشهای قرآنی و استفاده از مربیان تخصصی
دهیار قباقتپه افزود: در حوزه آموزش، تلاش کردهایم تا با دعوت از مربیان قرآنی در سطح ملی و کشوری، آموزشهای تخصصی به مربیان محلی ارائه دهیم. تلاش ما این است که آموزش قرآن از شیوه سنتیِ صرف فاصله گرفته و به سمت روشهای علمی، بهروز و استاندارد حرکت کند.
*نقش نسل جوان و رقابت مثبت قرآنی
طیبی درباره حضور جوانان و نوجوانان در فعالیتهای قرآنی گفت: استقبال نسل جوان از برنامههای قرآنی بسیار مطلوب است؛ بهگونهای که نوعی رقابت مثبت میان آنان برای حفظ قرآن شکل گرفته است. دانشآموزان و نوجوانان در حلقههای صالحین، برای حفظ جزءهای بیشتر با یکدیگر رقابت میکنند؛ این موضوع انگیزه آنان را دوچندان کرده و فضای قرآنی روستا را پویاتر ساخته است.
*نقش خانوادهها و نهادهای مذهبی
وی تأکید کرد: ارتباط در این حوزه کاملاً دوطرفه بوده و خانوادهها، مساجد، هیئتامنای مساجد و روحانیون مستقر نقش مهمی در شکلگیری این فضای قرآنی داشتهاند. خوشبختانه روحانیون مستقر در مساجد روستا رویکردی جوانمحور دارند و ارتباط مؤثری با نوجوانان برقرار کردهاند که این موضوع در توسعه فعالیتهای قرآنی بسیار اثرگذار بوده است.
*نهادینه شدن قرآن در سبک زندگی مردم
وی با اشاره به نهادینه شدن قرآن و مفاهیم آن در متن زندگی اهالی روستا، گفت: در بسیاری از خانوادهها، قرآن به بخشی از سبک زندگی تبدیل شده و در تمام نسلها مشاهده میشود؛ بهطوری که اعضای خانواده، از کوچک تا بزرگ، در این فضای قرآنی رشد کردهاند. این انس با قرآن بر زندگی روزمره مردم تأثیرگذار بوده و آثار آن در رفتار اجتماعی و روابط خانوادگیشان کاملاً مشهود است.
*آثار اجتماعی انس با قرآن
این فعال قرآنی درباره پیامدهای اجتماعی این فعالیتها اظهار کرد: کسانی که با قرآن مأنوساند، در تعاملات و حل مسائل اجتماعی عملکرد بهتری دارند و کمتر دچار آسیبهایی نظیر درگیریهای اجتماعی یا اعتیاد میشوند.
*آمار حافظان قرآن و وضعیت جمعیتی
طیبی درباره جمعیت و آمار حافظان قرآن گفت: جمعیت روستا حدود چهار هزار نفر است که تقریباً بهصورت برابر میان زنان و مردان تقسیم شده است. در میان بانوان، حدود 30 تا 40 نفر حافظ اجزاء و 12 تا 13 نفر حافظ کل قرآن هستند؛ در میان آقایان نیز 20 تا 30 نفر حافظ اجزاء و چند نفر حافظ کل قرآن فعالیت دارند. علاوه بر این، هفت تا هشت نفر از بزرگسالان نیز در هر دو گروه بانوان و آقایان از حافظان قرآن محسوب میشوند.
وی افزود: کلاسهای قرآنی روستا بهصورت روزانه یا هفتگی در مساجد، حسینیهها و حتی منازل برگزار میشود و در هر جلسه بهطور میانگین 70 تا 80 نفر شرکت میکنند.
* وضعیت تحصیلی و علمی روستا
وی با اشاره به سطح علمی بالای روستای قباقتپه گفت: این روستا از نظر آموزشی در سطح مطلوبی قرار دارد؛ بهطوری که در سال 1388 جشن پایان بیسوادی در آن برگزار شد و تمامی افراد بالای هفت سالِ ساکن روستا باسواد شدند.
این فعال قرآنی افزود: در حال حاضر تقریباً در هر خانواده حداقل یک نفر مدرک کارشناسی دارد و در بسیاری از خانوادهها تحصیلات تکمیلی نیز به چشم میخورد؛ همچنین بخش قابلتوجهی از اهالی در رشتههای علوم قرآنی، معارف اسلامی و الهیات تحصیل کردهاند.
**حلقههای صالحین و نقش تربیتی آنها
طیبی با اشاره به فعالیت «حلقههای صالحین» که از دهه 80 در مساجد روستا فعال هستند، گفت: «این حلقهها به نام 36 شهید روستا مزین شدهاند و هر حلقه نام یکی از شهدا را بر خود دارد؛ فعالیت این حلقهها بر آموزش قرآن، احکام اسلامی، سبک زندگی دینی و تربیت نسل نوجوان و جوان بر اساس سیره اسلامی متمرکز است.
وی تأکید کرد: هدف حلقههای صالحین، انسانسازی و تربیت نسل نوجوان و جوان بر پایه آموزههای اسلامی است تا این افراد در مسیر صحیح فرهنگی، اجتماعی و دینی رشد کنند.