پوکی استخوان بیماری فراگیری است که عوارض جبران‌ناپذیری نیز به‌دنبال دارد اما متخصص طب ایرانی راهکارهای مهمی برای جلوگیری از پوک شدن استخوان‌ها ارائه کرد.
پوکی استخوان یا استئوپروز همانطور که از نامش پیداست، به معنی کم شدن تراکم استخوان است که به‌دنبال آن قدرت و استحکام استخوان کم شده و تحت این شرایط استخوان در معرض آسیب و شکستگی قرار می‌گیرد.
پوکی استخوان معمولاٌ بتدریج پیشرفت می‌کند و در ابتدا، هیچ علامتی از خود بروز نمی‌دهد تا وقتی که شکستگی ایجاد شود. پوکی استخوان یا استئوپروز می‌تواند در هر استخوانی از بدن ایجاد شود ولی معمولاً شکستگی ناشی از آن، در استخوان‌های ستون مهره‌ها، لگن و ران بیشتر دیده می‌شود.
*چه کسانی بیشتر به پوکی استخوان مبتلا می‌شوند؟
اغلب افراد در سنین بالا به پوکی استخوان دچار خواهند شد، ولی در زنان پوکی استخوان حتی ممکن است قبل از سن یائسگی آغاز شود؛ با این وجود، شکستگی‌های ناشی از آن در سنین بالاتر ایجاد می‌شود.
بیشترین افرادی که در معرض شکستگی ناشی از پوکی استخوان قرار می‌گیرند، زنان یائسه هستند؛ زیرا در این دوران سطح استروژن به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.
شکستگی لگن وخیم‌ترین عارضه استئوپروز یا پوکی استخوان است که سه چهارم شکستگی‌های لگنی در زنان رخ می‌دهد.
اگر سنجش تراکم مواد معدنی استخوان را معیار قرار دهیم، تعداد قابل توجهی از زنان به‌ویژه در دوران یائسگی، دچار کاهش توده استخوانی در گردن و استخوان ران هستند.
برخلاف بسیاری از بیماری‌های مزمن، پوکی استخوان جز در موارد حاد که فرد را با شکستگی مواجه می‌کند، علامتی ندارد؛ به همین دلیل استئوپروز را بیماری خاموش نیز می‌نامند.
بیشترین شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان به ترتیب در ستون مهره‌ها، و لگن رخ می‌دهد. شکستگی‌های لگن وخیم‌ترین عارضه استئوپروز بوده و حتی در برخی از موارد، می‌توانند سبب مرگ بیمار شوند.
متخصص طب ایرانی بیان کرد: خیلی‌ها فکر می‌کنند پوکی استخوان مشکلی است که فقط در سنین بالا یا بعد از یائسگی برای خانم‌ها پیش می‌آید اما این یک تصور اشتباه و خطرناک است. ما نباید منتظر بمانیم تا با مشکل مواجه شویم و بعد به دنبال درمان باشیم.
زهرا سرباز حسینی، با تأکید بر اینکه مدیریت استخوان باید از دوران کودکی آغاز شود، ابراز کرد: در واقع، فعالیت‌های بدنی کودکان، مثل دویدن و پریدن، نقش حیاتی در شکل‌گیری بافت استخوانی محکم برای آینده دارند.
وی افزود: اگر می‌خواهید در آینده با پوکی استخوان مبارزه کنید، باید از همین امروز، حتی در خانه، ورزش را به بخشی از زندگی خود و خانواده تبدیل کنید.
این متخصص طب ایرانی تصریح کرد: ما با دو وضعیت روبه‌رو هستیم یکی «استئوپروز» که یعنی پوکی استخوان واقعاً اتفاق افتاده و استخوان‌ها آسیب دیده‌اند و دیگری «اسلوفونی» است؛ یعنی استخوان‌ها در حال حاضر سالم نیستند اما هنوز به مرحله پوکی کامل نرسیده‌اند و دارند «یواش‌یواش» پوک می‌شوند. در این مرحله ما فرصت طلایی داریم تا با ورزش و تغذیه، جلوی پیشرفت آن را بگیریم.
سرباز حسینی یادآور شد: همه می‌دانند کلسیم حرف اول را می‌زند و لبنیات منبع اصلی آن است. اما یک چالش بزرگ وجود دارد؛ یعنی بسیاری از مردم با مصرف لبنیات دچار نفخ و مشکلات گوارشی می‌شوند.
*راهکار چیست؟
وی ادامه داد: در طب سنتی، مصرف لبنیات مثل ماست، دوغ، کشک و شیر بسیار توصیه شده است، اما نکته اصلی در «زمان مصرف» است. ما می‌گوییم لبنیات را «همراه غذا» مصرف نکنید، چون هضم را مختل کرده و باعث ایجاد خلط بلغم در بدن می‌شود.
این متخصص طب ایرانی اضافه کرد: بهترین راه این است که لبنیات را به‌عنوان یک وعده مجزا یا میان‌وعده مصرف کنید؛ مثلاً یک کاسه ماست، یک لیوان دوغ یا حتی غذاهای سنتی مثل «کله‌جوش» که با کشک درست می‌شود. هدف ما رسیدن به روزی سه واحد لبنیات است.
سرباز حسینی درباره اینکه اگر کسی نتواند لبنیات مصرف کند، آیا جایگزین دیگری دارد؟ و در مورد مکمل‌های کلسیمی هم باید مراقب چه چیزی باشیم؟، گفت: بله، منابع گیاهی بسیار خوبی داریم؛ مثل بادام درختی، انجیر و مویز که سهم کلسیم بسیار خوبی دارند.
وی اضافه کرد: اما درباره مکمل‌ها باید هشدار داد مصرف بی‌رویه مکمل‌های کلسیمی می‌تواند باعث ایجاد سنگ کلیه شود. پس مصرف آن‌ها باید دقیقاً به اندازه و تحت نظر باشد.
متخصص طب ایرانی درباره اینکه اگر بیماری به مرحله‌ای رسید که نیاز به درمان‌های شیمیایی یا هورمونی بود، چقدر اهمیت دارد؟، تأکید کرد: بسیار حیاتی است. باید بدانید که اگر در سن بالا، به‌دلیل پوکی استخوان، حتی یک ضربه کوچک منجر به شکستگی لگن شود، فرد ممکن است برای همیشه خانه‌نشین شود و توان حرکت خود را از دست بدهد.
حسینی افزود: این یک تصور وحشتناک است. بنابراین، اگر متخصص غدد، درمان‌های هورمونی یا داروهای شیمیایی را برای تقویت استخوان تجویز کرد، حتماً باید بدون درنگ و طبق دستورالعمل دقیق انجام شود.