سپهرغرب، گروه - فاطمه فراقیان :

وی با نگاهی واقع‌بینانه اما امیدوارانه، به چالش‌های بزرگ ما در به‌کارگیری این سرمایه‌های عظیم فرهنگی پرداخت و راهکارهایی را برای زنده‌تر کردن نام بزرگان در شهر و زندگی روزمره مردم ارائه داد و معتقد بود که متأسفانه در گذشته این گنجینه‌ها به‌خوبی شناخته نشده‌اند و از ظرفیت‌های واقعی‌ آن‌ها بهره‌برداری نشده است.

ترکمان در این گفت‌وگو راهکارهای عملی و چندوجهی در زندگی روزمره مردم ارائه داد؛ از لزوم همگرایی و مشارکت همه‌جانبه مسئولین شهری، فرهنگی و رسانه‌ای گرفته تا ضرورت برگزاری برنامه‌های مستمر و بین‌المللی در مناسبت‌های خاص.

وی بر این باور است که مدیریت شهری و نهادهای فرهنگی باید با نگاهی نو و دلسوزانه، فرهنگ را نه به‌عنوان یک وظیفه اداری، بلکه به‌عنوان «خوراک روح و روان» جامعه درنظر بگیرند و با نصب اِلمان‌های هنری، تبلیغات هدفمند و برنامه‌ریزی دقیق، این میراث ارزشمند را به نسل‌های آینده منتقل کنند.

دبیر انجمن شعر و ادب همدان درنهایت با اشاره به موانع و تنگ‌نظری‌هایی که در مسیر پیشرفت فرهنگی وجود دارد، بر ضرورت انتخاب مدیران دلسوز و علاقه‌مند به فرهنگ تأکید کرد و امیدوار است که با همکاری همه‌جانبه، همدان بتواند جایگاه واقعی خود را به‌عنوان قطب فرهنگی و ادبی کشور، بازپس بگیرد و این گنجینه‌های بی‌نظیر را به‌درستی به جامعه معرفی کند.

این گفت‌وگو، دعوتی است به اقدامی جمعی و هوشمندانه برای احیای هویت فرهنگی همدان و بهره‌گیری از آن در ساختن آینده‌ای روشن‌تر؛ چراکه همدان ازنظر ادبی غنی است و نباید ازنظر زیست شهریِ ادبی فقیر بماند.

در ادامه مشروح گفت‌وگو با بهرام ترکمان، دبیر انجمن شعر و ادب همدان را از نظر بگذرانید:

دبیر انجمن شعر و ادب همدان با نام خدا سخنان خود را آغاز کرد و در پاسخ به این پرسش که همدان با داشتن چهره‌هایی مثل باباطاهر، عین‌القضات و دیگر شاعران ازنظر شما چقدر توانسته این سرمایه‌های ادبی را به هویت ملموس شهری تبدیل کند؟ گفت: باید عرض کنم که چهره‌هایی چون باباطاهر عریان، عین‌القضات همدانی و دیگر شاعران مطرح ازجمله کلیم همدانی و فخرالدین ابراهیم عراقی، سرمایه‌های ملی کشور ما هستند؛ سرمایه‌هایی که هویت فرهنگی و ادبی جامعه و استان همدان را تشکیل می‌دهند، اما متأسفانه در گذشته نتوانسته‌ایم به‌خوبی از این گنجینه‌های ادبی و فرهنگی بهره‌برداری کنیم و امیدوارم با اقداماتی که در سال‌های اخیر در این زمینه صورت گرفته، در آینده موفق‌تر عمل کنیم.

بهرام ترکمان با بیان اینکه شاید بخواهید بدانید که چرا با وجود این پشتوانه غنی ادبی همدان در فضای شهری (از نام‌گذاری‌ها تا اِلمان‌ها و فضاهای عمومی) رد پای پُررنگ و زنده‌ای از این مفاخر دیده نمی‌شود؟ ابراز کرد: در حوزه فرهنگ، تمام مسئولین باید با مشارکت، همبستگی و همگرایی کامل با یکدیگر اقدام کنند؛ همچنین به نظر و ایده کارشناسان فرهنگی و کسانی که می‌توانند پیشنهادهای عملی ارائه دهند، توجه ویژه‌ای شود تا بتوانند این مفاخر و پشتوانه‌های غنی ادبی را برای جامعه ملموس کنند که مردم از وجود آن‌ها به‌خوبی بهره‌مند شوند. قطعاً نیاز به برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای محقق شدن این مهم هست؛ هرچند در سال‌های اخیر حرکت‌های مثبتی در این مسیر آغاز شده است.

ترکمان با طرح پرسشی مبنی بر اینکه آیا زبان و ادبیات به‌کاررفته در مدیریت شهری و ارتباط با مردم متناسب با فرهنگ و پیشینه ادبی همدان هست یا همچنان اداری و غیر روایی باقی مانده؟ عنوان کرد: باید تأکید کنم که مدیریت شهری و ارتباط با مردم، حتماً باید با ادبیات و زبانی همراه باشد که فرهنگ غنی همدان را در آن بازتاب دهد؛ متأسفانه همان‌طور که گفتم، در این زمینه کمتر کار شده است. همه مسئولین باید به‌جای اقدامات مقطعی و مناسبتی، به‌صورت مداوم و مستمر روی این موضوع تمرکز کنند تا بتوانیم از پیشینه ادبی همدان به‌خوبی بهره‌برداری کنیم.

وی ادامه داد: این سرمایه فرهنگی باید در حوزه‌های مختلفی مثل گردشگری، امور اجتماعی و دانشگاه‌ها به‌کار گرفته شود؛ نصب اِلمان‌های هنری در سطح شهر و تبلیغات هدفمند در رسانه‌های مختلف استان، راه‌هایی مؤثر برای زنده نگه ‌داشتن این میراث هستند.

دبیر انجمن شعر و ادب همدان با بیان اینکه اگر میراث ادبی ما به‌درستی در شهر بازنمایی شود می‌تواند تأثیری مثبت بر حس تعلق شهروندان و مشارکت اجتماعی آن‌ها داشته باشد، افزود: رسانه‌های استان همدان، به‌ویژه صداوسیما و نهادهای فرهنگی مثل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، شهرداری، فرمانداری، استانداری و شورای اسلامی شهر، همگی می‌توانند دست در دست هم برای این هدف تلاش کنند؛ مشارکت و همکاری این نهادها باعث پویایی جامعه می‌شود و ما را قادر می‌کند تا از این گنجینه‌های فرهنگی به‌درستی سود ببریم و آن‌ها را به نسل‌های آینده منتقل کنیم.

این فعال فرهنگی در پاسخ به این پرسش که برای اینکه همدان بتواند از ظرفیت شاعرانی مثل باباطاهر و دیگر مفاخرش در مدیریت شهری استفاده کند چه اقدامات مشخص و اجرایی باید در اولویت قرار گیرد؟ اظهار کرد: اقدامات لازم این است که در روزهای خاص، به‌ویژه روزهای بزرگداشت باباطاهر، فخرالدین ابراهیم عراقی، عین‌القضات همدانی و کلیم همدانی، برنامه‌هایی در سطح شهر، کشور و حتی بین‌المللی برگزار کنیم؛ باید از اهالی فرهنگ و هنر دعوت کنیم و واقعاً در این مسیر فعال باشیم تا همدان جایگاه اصلی خود را در سطح ملی، بازپس بگیرد.

وی در بخش پایانی سخنانش اذعان کرد: همدان با توجه به قدمت و غنای ادبی‌اش، میزبان شاعران بزرگی مثل باباطاهر، فخرالدین ابراهیم عراقی، عین‌القضات همدانی، کلیم و دیگر شاعران برجسته عصر متأخر، دانشمندان و هنرمندان سرشناسی است که در سطح کشور شناخته شده‌اند؛ متأسفانه با وجود این‌همه ظرفیت، در عمل با تنگ‌نظری‌ها و موانعی روبه‌رو هستیم که اجازه نمی‌دهند کارهای لازم برای معرفی این بزرگان به‌درستی انجام و ظرفیت‌‌های واقعی ‌ما به‌طور کامل به نمایش گذاشته شود.

ترکمان گفت: کسانی که در رأس امور فرهنگی قرار می‌گیرند، نباید نسبت به این مقوله بیگانه باشند؛ بلکه باید علاقه‌مند و دلسوز باشند. باید مسائل فرهنگی را نه به‌عنوان یک وظیفه اداری، بلکه به‌عنوان «خوراک جامعه» و «خوراک روحی و روانی» مردم درنظر بگیریم و تنها با این نگاه است که می‌توانیم به جایگاه اصلی جامعه در زمینه سلامت فرهنگی و روح و روان مردم برسیم.

فاطمه فراقیان