آتشبس؛ نه پایان، بلکه آغاز بازی برتری ایران
سپهرغرب، گروه - زهره پوروهابی :
واقعیت آن است که آتشبس اخیر نه نقطه پایان بلکه مرحلهای از یک فرآیند پیچیده و چندلایه است فرآیندی که در آن دستاوردهای میدانی ظرفیتهای دیپلماتیک و پشتوانه مردمی بهصورت همافزا در حال اثرگذاری هستند تجربه هفتههای گذشته نیز نشان داده است که انسجام ملی و حضور آگاهانه مردم بهعنوان یکی از ارکان اصلی قدرت نقش تعیینکنندهای در معادلات ایفا میکند و همین سرمایه اجتماعی میتواند ضامن عبور هوشمندانه از مقاطع حساس باشد
در چنین بستری توجه به واقعبینی در تحلیل حفظ آمادگی در برابر سناریوهای مختلف و در عین حال بهرهگیری از فرصتهای ایجادشده ضرورتی اجتنابناپذیر است گفتوگوی پیشرو با دکتر حسین کنعانیمقدم تحلیلگر سیاسی با همین رویکرد تلاش دارد ضمن پاسخ به بخشی از دغدغههای موجود تصویری روشنتر از منطق حاکم بر تحولات اخیر و چشمانداز پیشرو ارائه دهد تصویری که بر مدیریت فعال شرایط و حفظ موقعیت برتر تأکید دارد
تحلیلگر مسائل سیاسی با اشاره به تحولات اخیر میان ایران و آمریکا تأکید کرد که آنچه رخ داده با روایت رسانهای موجود تفاوت جدی دارد و هنوز هیچ توافق واقعی شکل نگرفته است
دکتر حسین کنعانیمقدم در تحلیل این روند اظهار کرد: فرایندی که اتفاق افتاد به نظر میرسد متفاوت از چیزی است که اکنون در رسانهها مطرح میشود آمریکاییها 15 بند پیشنهادی ارائه کردند که تماماً ماهیت تحکمی داشت و شامل موضوعاتی همچون مسئله هستهای، توان موشکی، امنیت منطقه و تنگه هرمز بود این موارد بهصورت یکجانبه طراحی و ارسال شده بود
وی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران در برابر این روند وارد پاسخ به همان چارچوب نشد بلکه 10 بند از خطوط قرمز خود را طراحی و اعلام کرد در واقع ایران چارچوب مستقلی را در مقابل پیشنهادهای آمریکا قرار داد
این تحلیلگر سیاسی با اشاره به شرایط طرف آمریکایی تصریح کرد: آمریکاییها در وضعیت نوعی استیصال قرار داشتند و آقای ترامپ بهدنبال فرصتی برای خروج از باتلاقی بود که در آن گرفتار شده بود به همین دلیل، موضوع آتشبس را بهعنوان یک راهگریز مطرح کرد
کنعانیمقدم افزود: ترامپ تاکنون هیچ سخنی درباره پذیرش شروط ایران مطرح نکرده و صرفاً اعلام کرده که این موارد میتواند مبنایی برای مذاکره باشد در واقع هیچیک از بندهای پیشنهادی ایران از سوی آمریکا پذیرفته نشده است
وی با اشاره به آغاز مذاکرات پیشرو گفت: قرار است روز جمعه مذاکراتی در اسلامآباد با میانجیگری پاکستان آغاز شود در آنجا در حقیقت تازه ابتدای یک جنگ دیپلماتیک خواهیم بود و باید وارد یک مواجهه جدی شویم تا دستاوردهایی که در این 40 روز در صحنه میدانی بهدست آمده، در عرصه دیپلماسی نیز تثبیت شود
این فعال سیاسی اصولگرا با بیان تغییر در الگوی هماهنگیها تصریح کرد: اکنون دیگر صرفاً با هماهنگی میان میدان و دیپلماسی مواجه نیستیم، بلکه این هماهنگی به سطح میدان و خیابان نیز رسیده است خواست مردم بهعنوان یک مؤلفه مهم در تصمیمگیری دیپلماتها و مسئولان نقش تعیینکننده دارد
وی ادامه داد: به نظر میرسد آمریکاییها تلاش کردند از این فرصت برای فرار استفاده کنند اظهارات تند روز پایانی آقای ترامپ درباره از بین بردن تمدن ایرانی، در واقع نشاندهنده رسیدن آنها به بنبست بود
کنعانیمقدم خاطرنشان کرد: در واکنش به این اظهارات، در مصاحبهای با رسانه ژاپنی تأکید کردم که تمدن و فرهنگ ایرانی در ژن ایرانی نهفته است و این ویژگی طی هزاران سال موجب استقامت، قدرت و پایداری ملت ایران شده است حضور ایرانیان در نقاط مختلف جهان و استمرار این هویت، گواهی بر همین موضوع است و امروز نیز در حمایت از ایران نمود دارد
وی در ادامه با اشاره به سازوکار آتشبس گفت: هر آتشبسی دارای مؤلفههای مشخصی است نخست، مدت زمان آتشبس است که در این مورد، حدود دو هفته مطرح شده است دوم، تعیین ناظر بر اجرای آتشبس است بهگونهای که اگر طرفی آن را نقض کند—مانند حملهای که امروز به جزیره لا صورت گرفت—باید مشخص باشد چگونه با متجاوز برخورد میشود
او تأکید کرد: واکنش سریع ایران به این اقدام نشان داد که کشور در برابر نقض آتشبس منفعل نخواهد بود، حتی اگر ناظر رسمی هنوز موضعگیری نکرده باشد
این تحلیلگر سیاسی با اشاره به ضرورت تعیین چارچوب مذاکرات افزود: موضوع سوم، تعیین زمان مشخص برای پایان مذاکرات است مذاکره نباید صرفاً برای مذاکره باشد همچنین باید مشخص شود چه افرادی در مذاکرات حضور دارند، آیا دارای اختیار تام هستند یا خیر و اینکه متن احتمالی توافق باید به تصویب چه نهادهایی برسد پارلمانها یا مراجع دیگر.
وی در ادامه تصریح کرد: سطح اختیارات تیم مذاکرهکننده، میزان امکان عبور از خطوط قرمز و دهها سؤال دیگر هنوز مشخص نیست و باید در جریان این فرایند تعیین تکلیف شود با ورود به روند مذاکرات، این مسائل نیز باید شفافسازی شود اما آنچه مسلم است این است که
این فعال سیاسی اصولگرا با اشاره به فضای داخلی کشور و حمایت عمومی از رویکرد اخیر جمهوری اسلامی اظهارکرد: امروز همه از مردم در خیابان گرفته تا مسئولان، نیروهای مسلح و جریانهای مختلف سیاسی در حال حمایت از ابتکاری هستند که جمهوری اسلامی به خرج داده است این انسجام ملی یک سرمایه مهم محسوب میشود
وی در عین حال تأکید کرد: با این حال، به نیروهای نظامی گفته میشود که باید برای بدترین سناریو آماده باشند انگشت روی ماشه باید باشد و هرگونه نقض آتشبس باید چند برابر پاسخ داده شود
کنعانیمقدم در پاسخ به سوالی درباره نگرانی بخشی از افکار عمومی درباره رویکرد تدافعی ایران گفت: توصیه خود من حتی قبل از این جنگ این بود که نیروهای مسلح باید اگر به اطلاعاتی دست پیدا میکنند که نشان میدهد ظرف 24 یا 48 ساعت آینده رژیم صهیونیستی یا آمریکا قصد حمله دارند، باید پیشدستانه اقدام شود.
این تحلیلگر سیاسی با اشاره به وضعیت فعلی آمریکا افزود: در حال حاضر آمریکا هیچ تعهدی نسبت به اقدامات رژیم صهیونیستی ندارد در حالی که از آتشبس صحبت میشود، رژیم صهیونیستی عملاً آن را نقض کرده و به لبنان حمله میکند، در حالی که این موضوع جزو خطوط قرمز ما بوده است
وی ادامه داد: به همین دلیل، این آتشبس چندان قابل اعتماد نیست اگر تصور کنیم باید به آمریکاییها فرصت بدهیم تا خود را بازسازی کنند، باید توجه داشت که رژیم صهیونیستی نیز در همین مدت بهدنبال بازسازی خود خواهد بود در این 40 روز، ساکنان سرزمینهای اشغالی عمدتاً در پناهگاهها بودهاند و از نظر روحی و روانی دچار بحران شدهاند و اکنون بهدنبال فرصتی برای بازیابی توان خود هستند
کنعانیمقدم با اشاره به مسئله تضامین بینالمللی گفت: ما بر ضرورت ارائه تضمینهای بینالمللی تأکید کردهایم اگر این تضامین وجود نداشته باشد، وضعیت نه جنگ و نه صلح همچنان ادامه پیدا خواهد کرد
وی در ادامه درباره وضعیت لبنان و جبهه مقاومت اظهار کرد: در چارچوب شرایط مطرحشده، تأکید ما بر این بوده که کل منطقه نباید درگیر جنگ باشد و تهدیدی در آن وجود نداشته باشد این موضوع هم از سوی پاکستان و هم از سوی آمریکا مطرح شده، اما رژیم صهیونیستی آن را نپذیرفته و به اقدامات خود ادامه میدهد
وی تصریح کرد: در چنین شرایطی جبهه مقاومت نیز مسیر خود را ادامه خواهد داد حزبالله به حملات خود ادامه میدهد انصارالله همینطور و حشدالشعبی نیز اقدامات خود را دنبال خواهد کرد این گروهها لزوماً در چارچوب این توافق قرار نمیگیرند و بر اساس ارزیابی خود از تهدیدات تصمیمگیری میکنند
کنعانیمقدم با اشاره به پیامدهای این وضعیت برای رژیم صهیونیستی گفت: این روند به ضرر رژیم صهیونیستی است آنها از سوی حزبالله و انصارالله ضربات سنگینی دریافت کردهاند که وضعیت داخلی این رژیم را بهشدت بحرانی کرده است
وی همچنین هشدار داد: جمهوری اسلامی ایران در صورتی که تهدیدات علیه پایگاههای آمریکایی در منطقه ادامه پیدا کند و نیروهای نظامی آمریکا از منطقه خارج نشوند، قطعاً این پایگاهها را هدف قرار خواهد داد و در آن صورت، جنگ منطقهای همچنان ادامه خواهد یافت
این تحلیلگر مسائل سیاسی درباره برخی گمانهزنیها پیرامون نقش محمدباقر قالیباف در روند توافق اخیر گفت: آقای قالیباف بهعنوان محور یا نماینده ایران در این توافق ایفای نقش کرده است اما در واقع، این موضوع باید در چارچوب تصمیمات امنیتی مشخص شود که چه کسی محور مذاکرات است و با چه اختیاراتی وارد این فرآیند میشود
وی افزود: در حال حاضر، این موارد در حد گمانهزنی است و هنوز هیچ اعلام رسمی در این خصوص صورت نگرفته است
کنعانیمقدم در ادامه با اشاره به فضای افکار عمومی و نگرانیهای مردم اظهار کرد: من خودم بهصورت مستمر در میان مردم حضور دارم امروز دیگر معادله صرفاً دیپلماسی و میدان نیست، بلکه به ترکیب میدان و خیابان تبدیل شده است مردمی که در این 40 شب گذشته نشان دادند تا پای جان برای دفاع از انقلاب، حاکمیت و سرزمین خود ایستادهاند، حق دارند که مطالبات خود را مطرح کنند
وی ادامه داد: هرگونه امید به موفقیت در مذاکرات، منوط به آن است که خواستهها و مطالبات مردم بهدرستی در نظر گرفته شود
کنعانیمقدم با اشاره به تجربههای گذشته خاطرنشان کرد: تجربه آتشبسهای پیشین نشان داده که طرف مقابل به هیچ تعهدی پایبند نیست در حالی که ما در حال مذاکره بودیم آنها اقدام به حمله کردند به همین دلیل، همانگونه که در بیانیه شورای عالی امنیت ملی نیز آمده، باید با نگاه کاملاً بدبینانه به این روند نگریست
وی در عین حال افزود: البته این آتشبس برای آمریکا و رژیم صهیونیستی مطلوب است، چراکه آنها در شرایطی از فرسایش و بحران قرار دارند و بهدنبال فرصتی برای بازسازی خود هستند اما برای جمهوری اسلامی ایران نیز این وضعیت میتواند یک فرصت تلقی شود فرصتی برای بازسازی توان، افزایش آمادگی و در عین حال پیگیری حقوق کشور در مجامع بینالمللی
این تحلیلگر سیاسی ادامه داد: در شرایطی که تلاش میشود موضوعاتی مانند امنیت تنگه هرمز علیه ایران در شورای امنیت مطرح و حتی قطعنامههایی علیه کشور صادر شود، این فرصت میتواند از طریق دیپلماسی، مانع از پیشبرد این سناریوها شود
وی با استفاده از یک تمثیل تاریخی گفت: من در یکی از گفتوگوها اشاره کردم که شرایط کنونی شباهتی به جنگ احد دارد در آن جنگ، مسلمانان پس از پیروزی اولیه، بهدلیل ترک موضع راهبردی—یعنی تنگه—دچار شکست شدند امروز نیز تنگه هرمز همان تنگه احد است اگر این موقعیت راهبردی را رها کنیم، ممکن است با پیامدهای جدی مواجه شویم
