پروژه قطار شهری کرمانشاه که اکنون وارد پانزدهمین سال از آغاز عملیات اجرایی خود شده، با تاکید دولت بر تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام و اختصاص اعتبارات جدید، به مرحله‌ سرنوشت‌سازی رسیده است؛ پروژه‌ای که از میدان معلم آغاز و به میدان فردوسی ختم می‌شود و حالا با پیشرفت 65 درصدی در فاز نخست، چشم‌انتظار تداوم تزریق منابع مالی برای شنیده شدن سوت قطار در میانه‌های شهر است.

مترو یا قطار شهری کرمانشاه فراتر از یک پروژه عمرانی، به نمادی از صبر و انتظار مردم این کلان‌شهر تبدیل شده است؛ این طرح که عملیات اجرایی آن به شکل غیررسمی از اواخر دهه 80 کلید خورد، فراز و نشیب‌های بسیاری را از سر گذرانده است؛ از تغییر ماهیت پروژه از منوریل به قطار شهری گرفته تا توقف‌های طولانی به دلیل محدودیت‌های بودجه‌ای. با این حال در 2 سال اخیر و با تغییر رویکرد مدیریتی در استان و پیگیری‌های ملی استاندار کرمانشاه تحرک تازه‌ای در کارگاه‌های این پروژه مشاهده می‌شود.

ریل‌گذاری امید در مسیر 14 ساله؛ عزم جدی برای پایان انتظار کرمانشاهی‌ها

فاز نخست این پروژه به طول حدود هفت کیلومتر، بخش شمالی شهر (کارمندان) را به میدان آزادی متصل می‌کند؛ بر اساس آخرین داده‌های فنی این فاز اکنون پیشرفت فیزیکی 65 درصدی دارد و یکی از مهم‌ترین دستاوردهای اخیر، ریل‌گذاری حدود 3.5 کیلومتر از مسیر رفت و برگشت در بخشی از کریدور اصلی است.

در حال حاضر چهار پیمانکار تراز اول کشور در 6 جبهه کاری مجزا مشغول به فعالیت هستند؛ این جبهه‌ها شامل ساخت تونل‌های عمیق، احداث ایستگاه‌های زیرزمینی و روگذر و همچنین آماده‌سازی زیرساخت‌های ریلی است.

نکته حائز اهمیت، پیشرفت بیش از 70 درصدی ایستگاه محوری M8 (میدان آزادی) است که به عنوان قلب تپنده فاز نخست شناخته می‌شود؛ حفاری در عمق 42 متری زمین و عبور از بافت‌های پیچیده زمین‌شناسی، از جمله چالش‌هایی بوده که مهندسان بومی با موفقیت از آن عبور کرده‌اند.

تأکید استاندار کرمانشاه بر «روزشمار» و انضباط مالی

استاندار کرمانشاه در بازدید میدانی روز جمعه گذشته از این پروژه، قطار شهری را اولویت نخست زیرساختی کلان‌شهر کرمانشاه دانست و گفت: پروژه نباید به دلیل مسائل مالی متوقف شود و قطار شهری یک مگاپروژه است که به طور مستقیم با کیفیت زندگی شهروندان در ارتباط است؛ ما به دنبال ایجاد یک انضباط مالی و زمان‌بندی دقیق بر اساس مدل CPM هستیم تا هر ریال بودجه به بهترین شکل در کارگاه‌ها هزینه شود.

وی با اشاره به مصوبات سفر دولت به استان افزود: اعتبار 2 هزار و 600 میلیارد تومان پروژه که بخشی از آن تخصیص یافته است و مجموعه استانداری با تمام توان پشت این پروژه ایستاده و اجازه نخواهد داد مطالبات پیمانکاران مانع از سرعت گرفتن کار شود؛ هدف اصلی این است که پروژه از حالت سکون خارج شده و مردم به صورت عینی شاهد پیشرفت در سطح شهر باشند.

مجلس در کنار دولت؛ پیگیری برای تخصیص اعتبار 1500 میلیاردی

نمایندگان مردم کرمانشاه در مجلس شورای اسلامی نیز نقش فعالی در پیگیری ملی این پروژه ایفا کرده‌اند؛ فضل‌الله رنجبر، نماینده کرمانشاه در مجلس، با اشاره به جلسات متعدد در سازمان برنامه و بودجه و وزارت کشور گفت: برای بودجه سال آتی، رایزنی‌های گسترده‌ای جهت اختصاص یک‌هزار و 500 میلیارد تومان اعتبار ملی انجام شده است؛ مجلس آمادگی کامل دارد تا با استفاده از اهرم‌های نظارتی و بودجه‌ای، موانع اداری پیش روی پروژه را مرتفع کند.

محمد رشیدی، دیگر نماینده مردم کرمانشاه نیز بر ضرورت تامین یکجای منابع تاکید کرد و افزود: تزریق قطره‌چکانی بودجه با توجه به تورم موجود، هزینه‌های نهایی پروژه را افزایش می‌دهد؛ ما به دنبال راه‌های جایگزین مانند تهاتر نفت و استفاده از ظرفیت ماده 56 هستیم تا سرعت اجرای پروژه با بودجه‌های سنواتی محدود نشود؛ قطار شهری حق مردم کرمانشاه است و باید با شتاب بیشتری به سرانجام برسد.

شتاب‌بخشی ملی؛ دستور معاون رییس‌جمهور برای رفع گره‌ها

در سطح ملی نیز توجه ویژه‌ای به این پروژه معطوف شده است؛ محمدجعفر قائم‌پناه، معاون رییس‌جمهور در جریان سفر سال گذشته خود به کرمانشاه ضمن انتقاد از طولانی شدن زمان اجرای پروژه بر ضرورت هماهنگی بین‌دستگاهی تاکید کرد و گفت: دولت آماده است گره‌های اعتباری پروژه‌هایی را که پیشرفت فیزیکی قابل توجهی دارند، در اولویت قرار دهد؛ وزارت کشور و سازمان شهرداری‌ها موظف شده‌اند گزارش‌های ماهانه از پیشرفت قطار شهری کرمانشاه را بررسی و موانع را رفع کنند.

مدیریت شهری؛ تمرکز بر بهره‌برداری آزمایشی از فاز نخست

شهرداری کرمانشاه به عنوان کارفرمای اصلی، تمرکز خود را بر تکمیل زیرساخت‌های فاز نخست قرار داده است؛ بیژن مرادی شهردار کرمانشاه با بیان اینکه تمام تلاش ما این است که بخش شمالی پروژه را به مرحله‌ای برسانیم که امکان بهره‌برداری آزمایشی فراهم شود، ادامه داد: این کار نه تنها بار ترافیکی را کاهش می‌دهد بلکه انگیزه لازم برای تامین واگن‌ها و تکمیل فازهای بعدی را ایجاد می‌کند.

وی همچنین به موضوع تامین مالی از طریق اوراق مشارکت اشاره کرد و افزود: تاکنون بیش از یک هزار میلیارد تومان از این طریق جذب شده و برای سال جدید نیز سهمیه مناسبی در نظر گرفته شده است که 50 درصد بازپرداخت آن بر عهده دولت خواهد بود؛ همچنین در حال رایزنی با شرکت‌های واگن‌سازی داخلی و خارجی هستیم تا به محض آماده شدن ریل‌ها، ناوگان مورد نیاز تامین شود.

مروری بر سابقه؛ از رویای منوریل تا واقعیت قطار شهری

پروژه ریلی کرمانشاه داستانی طولانی دارد؛ در ابتدای دهه 90، طرح به صورت منوریل آغاز شد و پایه‌های بتنی آن در خیابان‌های اصلی شهر سر برآوردند؛ اما پس از مدتی کارشناسان به این نتیجه رسیدند که منوریل پاسخگوی حجم مسافر این کلان‌شهر نیست و محدودیت‌های بصری و فنی ایجاد می‌کند پس با یک تصمیم جسورانه، پروژه به قطار شهری (مترو) تغییر ماهیت داد.

این تغییر ماهیت هرچند باعث شد بخشی از زمان و هزینه‌های اولیه هدر برود، اما از دید کارشناسان حمل‌ونقل، تصمیمی درست برای آینده شهر بود؛ اکنون این پروژه با طول 13 کیلومتر و 13 ایستگاه طراحی شده است که در 2 فاز (شمالی و جنوبی) اجرا می‌شود؛ فاز نخست که شامل عبور از مناطق پرترددی همچون کارمندان، 22 بهمن و میدان آزادی است، در اولویت اصلی قرار دارد.