«حضور مردم در خیابانها»، ضمانت پیروزی و پیام اقتدار ملت ایران
سپهرغرب، گروه - شهره کرمی :
ماه مبارک رمضان تنها یک مناسبت عبادی محدود به یک ماه نیست، بلکه مدرسهای برای تربیت انسان و جامعه بهشمار میرود؛ مدرسهای که میتواند روحیه مقاومت، مسئولیتپذیری اجتماعی و همدلی میان مردم را تقویت کند.
از طرفی مقارن شدن جنگ رمضان و ماه رمضان طی امسال، موجب شد مردم در این زمان بیشازپیش با دعا و قرآن انس بگیرند و بنا بر آموزههای قرآنی خود در مقابل رژیم منحوس و کودککش صهیونیستی و آمریکای جنایتکار ایستادگی کنند؛ رزمندگان اسلام طی مدت جنگ از مرزهای این مرزوبوم حفاظت کردند و مردم روزهدار حافظ خیابانها و میادین بودند. بر همین اساس، برای بررسی ابعاد مختلف این موضوع، ازجمله چگونگی حفظ دستاوردهای معنوی ماه رمضان در طول سال، تأثیر تحولات اخیر بر روحیه اجتماعی مردم و همچنین مفهوم مقاومت در عرصههای فرهنگی و اجتماعی، با حجتالاسلاموالمسلمین محمد محمدیقائینی، از اساتید حوزه علمیه قم که در زمینه تدریس و پژوهشهای علمی اسلامی فعالیت دارند، گفتوگو کردهایم که در ادامه میخوانید:
* راههای حفظ معنویت ماه رمضان در طول سال
این استاد حوزه علمیه قم با اشاره به برکات معنوی ماه مبارک رمضان، تأکید کرد: ماه رمضان فرصتی برای تمرین تهذیب نفس و دوری از آلودگیها است و انسان باید تلاش کند این دستاورد معنوی را در ماههای دیگر سال نیز حفظ کند.
حجتالاسلاموالمسلمین محمد محمدیقائینی در پاسخ به این پرسش که چگونه میتوان دستاوردهای معنوی ماه مبارک رمضان را در طول سال حفظ کرد، اظهار کرد: ماه مبارک رمضان که گذشت، توفیقی حاصل شد تا همگان در درگاه الهی حاضر و با راز و نیاز، دعا، توجه و کسب فیض و معرفت، از درگاه الهی بهرهمند شوند. همانند هر سال، در این ماه مبارک فرصت ارزشمندی فراهم شد تا از این سفره پُرنعمت الهی بهرهبرداری کنیم.
وی افزود: عمده چیزی که در ماه مبارک به ما سفارش شده و در دعاها نیز آمده، این است که انسان با تهذیب نفس، آلودگیها را از خود جدا کند. در ماه مبارک رمضان زمینههای این تهذیب نفس فراهم است؛ شیاطین در غل و زنجیر هستند و خدای متعال برای تمام حرکات و سکنات بشر امتیازات ویژهای قرار داده است؛ بهطوری که حتی نفس کشیدن و خوابیدن انسان نیز عبادت محسوب میشود و تلاوت یک آیه از قرآن، در حکم تلاوت کل قرآن است.
این استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: این شرایط زمینهای فراهم میکند تا انسان در جدا شدن و پاک شدن از آلودگیها، موفق باشد؛ درواقع هدف از ماه مبارک رمضان نیز همین است و این ماه سرمشقی برای زندگی درست در طول سال بهشمار میرود.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی تصریح کرد: بنابراین باید تلاش کنیم پس از پایان ماه مبارک رمضان، حالتی را که در این ماه بهدست آوردهایم، حفظ کنیم. لازمه بقای این حالت آن است که انسان اهل تفکر باشد و بداند ماه مبارک رمضان که هرسال تکرار میشود، صرفاً عبادتی محدود به زمانی خاص نیست، بلکه هدف و غایت آن استمرار این حالت در انسان است. همانگونه که در ماه مبارک از گناه دوری میکردیم، در ماههای بعد نیز باید همین مسیر را ادامه دهیم؛ آنچه حرام است، انجام ندهیم و نسبت به انجام واجبات نیز مقید باشیم.
وی خاطرنشان کرد: تفکر در این امور باعث میشود انسان انگیزه پیدا کند تا مسیر را ادامه دهد؛ حال وظیفه ما این است که در طول سال، همواره به یاد ماه مبارک رمضان باشیم. ماهی که به ما آموخت از گناهان اجتناب کنیم و آنچه مورد غضب خداوند است را کنار بگذاریم.
این کارشناس مذهبی تأکید کرد: استمرار این حالت زمانی ممکن است که انسان به دستورات دین ملتزم باشد؛ تفکر، تلقین و تلاش در مسیر معارف دینی سبب میشود انسان زمینه بیشتری برای رهایی از آلودگیها پیدا کند.
* «شیطان و هوای نفس»، دو عامل مهم در انحراف انسانها هستند
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی در ادامه با اشاره به عوامل انحراف انسان، گفت: شیطان و هوای نفس دو عامل مهم در انحراف انسانها هستند و باید با آنها مقابله کرد. انسان دارای نفس است و نفس او گرایش به بدیها دارد، درحالی که هدف شیطان نیز اغوای انسان است. اگر انسان بتواند با این دو عامل مقابله کند، خداوند نیز وعده داده است که از بندگان خود حمایت خواهد کرد.
وی در ادامه اظهار امیدواری کرد: با تفکر در این مسائل، تمرین عملی و التزام به این نیت که میخواهم مانند ماه مبارک رمضان بنده خوبی برای خدا باشم، عنایت الهی شامل حال آدمی خواهد شد و میتواند از این جبهه مبارزه با باطل، سرافراز و پیروز بیرون بیاید.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی با اشاره به حوادث و شرایط ویژه سال جاری، تأکید کرد: اتفاقات اخیر و همزمانی آن با ماه مبارک رمضان موجب تقویت اُنس مردم با قرآن، دعا و همدلی اجتماعی شد و برای حفظ این روحیه در ادامه سال باید بر وحدت، کمک به یکدیگر و احیای ارزشهای اخلاقی و الهی تأکید کرد.
استاد حوزه علمیه قم و کارشناس مذهبی در پاسخ به این پرسش که با توجه به اتفاقات امسال و افزایش اُنس مردم با قرآن و دعا در ماه مبارک رمضان برای حفظ این همدلی و معنویت در ادامه سال چه باید کرد، گفت: اتفاقات امسال بسیار عجیب و مهم بود و باعث شد که تقویم زندگی ما بهگونهای رقم بخورد که همراه با تهاجم سنگین دشمن باشد؛ از شهادت رهبر، مسئولان نظامی، دانشمندان، کودکان، دانشآموزان بیگناه و مردم عادی که هرکدام به زندگی عادی خود مشغول بودند. امسال شاهد تهاجم، قتل و جنایت بودیم.
وی افزود: بهحمدالله با بیداری امت ما و عقلانیت کاملی که خداوند به آنان عنایت فرموده است، مردم نهتنها متضرر نشدند، بلکه با همین بیداری و عقلانیت در حمایت از نظام، کشور و فرهنگ ممتد تاریخی خود، به پا خاستند؛ اتحاد مردم بیشتر شد و این نعمت بزرگی بوده که خداوند به امت ما داده است.
این استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: از آنجا که این حوادث با ماه مبارک رمضان مقارن شد، اثر مضاعفی در احیای ارزشهای انسانی و شرعی داشت. مردم بیشتر تلاش کردند به یکدیگر کمک کنند، در خرید و فروشها تخفیف قائل شوند، ارتباطات عاطفی خود را گسترش دهند و در رفع نیازهای جامعه تا جایی که ممکن است، بکوشند.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی تصریح کرد: آنچه میتواند به حفظ این حالت کمک کند، توجه به این حقیقت است که همه ما مخلوق خدا هستیم و هدف از خلقت انسان آن بوده که به صفات الهی متصل شود. بلاها، گرفتاریها و مشکلات دنیا نیز زمینهساز توجه بیشتر انسان به فطرت الهی است؛ زیرا همه ما در مسیر «الیالله» و به سوی خدا در حرکت هستیم.
وی تأکید کرد: بر همین اساس، لازم است فضائل اخلاقی را در خود زنده نگه داریم و با همکاری، همدلی و ایستادگی، سختیها را پشت سر بگذاریم و بدانیم که گنج بدون رنج میسر نمیشود؛ الحمدلله مردم ما این حقیقت را بهخوبی میدانند و آن را در صحنه عمل نشان دادهاند.
این کارشناس مذهبی خاطرنشان کرد: برای نگه داشتن این روحیه، کافی است به این نکته توجه کنیم که ما میخواهیم آزاد زندگی کنیم و عزیز باشیم؛ حفظ عزت البته بهای سنگینی دارد، اما همین هزینهها به انسان کرامت میدهد و روح او را تعالی میبخشد، بهگونهای که حاضر است برای حفظ ارزشها، هر هزینهای را بپذیرد.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی ادامه داد: البته سختیهای دنیا موقتی است و همه آنها جنبه امتحان دارند. آثار این امتحان را نیز میبینیم؛ بهحمدالله هم ازنظر معنوی و حقوقی و هم ازنظر آثار مادی، امروز افق روشنی پیش روی ایران قرار دارد.
وی گفت: انشاءالله کشور بزرگ، تاریخی و تمدنی ما میتواند حتی در مسائل مادی و اقتصادی نیز به یک قدرت جهانی تبدیل شود. راه رسیدن به این هدف، پیوستگی همه مردم با یکدیگر، همدلی و مقاومت است و امیدواریم بهزودی نتیجه درخشان این مسیر را ببینیم.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی در بخش دیگر سخنان خود با اشاره به حضور شبانه مردم و مقاومت آنان در برابر فشارها و تهدیدها، این حضور را نشانهای از بیداری، عقلانیت و پایبندی به آرمانها دانست و تأکید کرد: مقابله با دشمن در دو جبهه فرهنگی و نظامی جریان دارد.
وی با بیان اینکه مقابله با دشمن در دو جبهه صورت میگیرد، افزود: یک جبهه سختافزاری و نظامی است که مسئولیت آن برعهده نیروهای مسلح، ازجمله وزارت دفاع، سپاه، ارتش، بسیج و نیروهای انتظامی و دیگر مسئولان مربوطه است و با برنامهریزیهایی که از قبل انجام شده، پاسخگویی لازم در این حوزه درحال انجام است.
به گفته این استاد حوزه علمیه قم، در کنار آن جبهه مهمتر، جبهه فرهنگی بوده که نیازمند بیداری و هوشیاری همه مردم است.
وی ادامه داد: انقلاب و نوع زندگیای که ما انتخاب کردهایم، یک زندگی آرمانی است و هدف از آن حرکت در مسیر انسان کامل بودن است. از همین رو، دفاع از انقلاب و نظام تنها برای حفظ یک ساختار سیاسی نیست، بلکه برای آن است که الگویی برای بشریت ارائه شود.
این استاد حوزه علمیه قم تأکید کرد: بقای نظام در گرو آن است که ازنظر اعتقادی باور داشته باشیم باید سنگرهای فرهنگی را حفظ کنیم و با حمایت از آنها، مسیر را برای آیندگان، فرزندان و امت خود روشن نگه داریم.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی با اشاره به حضور مردم در خیابانها، گفت: این حضور بهترین نشانه، عامل و ضمانت پیروزی ما است. مردم در شب، در هوای سرد و حتی در شرایط باران و برف برای ساعتهای طولانی در صحنه حضور دارند، بهویژه بانوانی که همراه با فرزندان خود در این فضا حاضر میشوند؛ این موضوع نشاندهنده عقلانیت بالای مردم و احساس مسئولیت آنان است.
وی افزود: این حضور بیانگر آن است که مردم آمادهاند برای آرمانهای خود تا پای جان ایستادگی و از عزت، استقلال و جمهوری اسلامی دفاع کنند و به دشمنان داخلی و خارجی نشان دهند که ملتی آزاده هستند و از اصول و آرمانهای خود کوتاه نمیآیند.
این کارشناس مسائل دینی ادامه داد: چنین حضوری علاوهبر ایجاد دلگرمی برای مسئولان نظامی و سیاسی، پیام روشنی برای دشمنان خارجی نیز دارد؛ اینکه آنان با یک امت مواجهاند و نه صرفاً با یک دولت، یک ارتش و یا سازمان نظامی.
وی با اشاره به آموزههای عاشورا، تصریح کرد: ملت ایران درس ایستادگی و عزت را از مکتب امام حسین (ع) و حضرت زینب (س) آموختهاند؛ اینکه انسان همه چیز خود را برای حفظ عزت بگذارد. این مسیر ممکن است همراه با سختیها، ازجمله شهادت، مجروحیت یا تخریبها باشد، اما در درون خود عزت و آرامشی دارد که آینده یک ملت را تضمین میکند.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی ابراز امیدواری کرد که تلاشها و مجاهدتهای مردم، بهویژه در عرصه فرهنگی و حضور اجتماعی، زمینه پایان یافتن این شرایط، پیروزی و تقویت عزت و اقتدار ایران و جهان اسلام را فراهم کند.
وی با تأکید بر ضرورت حفظ وحدت ملی، گفت: مردم باید در تصمیمگیریها تابع رهبری باشند و ضمن حفظ روحیه مقاومت، اختلاف نظرهای سلیقهای را کنار بگذارند تا اصل وحدت کشور حفظ شود.
این کارشناس مسائل دینی در پایان سخنانش افزود: اگر وظیفه جنگ باشد، باید در مسیر آن حرکت کرد و اگر وظیفه صلح باشد، باید آن را پذیرفت؛ درعینحال لازم است مردم هوشیار باشند تا فتنهگران نتوانند در جامعه تأثیر بگذارند و آنچه بهعنوان وظیفه و دستورالعمل تعیین میشود، با دقت اجرا شود.
* رمضان تمام میشود، اما راه بیداری ادامه دارد
در پایان باید گفت؛ ماه مبارک رمضان اگرچه در تقویم تنها یک ماه است، اما حقیقت آن مدرسهای برای تمام سال و حتی تمام عمر انسان بهشمار میرود. مدرسهای که در آن انسان تمرین میکند چگونه در برابر خواهشهای نفس بایستد، چگونه با یاد خدا آرامش پیدا کند و چگونه در مسیر حق، حتی در سختترین شرایط، استوار باقی بماند.
آنچه از سخنان حجتالاسلاموالمسلمین محمد محمدیقائینی برمیآید، این است که معنویت رمضان تنها در روزهداری و شبهای دعا خلاصه نمیشود؛ بلکه روح این ماه باید در رفتار اجتماعی، در همدلی میان مردم، در دفاع از عزت جامعه و در مسئولیتپذیری فردی و جمعی ادامه پیدا کند. جامعهای که از مدرسه رمضان درس بگیرد، جامعهای است که در برابر فشارها و دشواریها نهتنها عقبنشینی نمیکند، بلکه با اتکا به ایمان و وحدت، راه پیشرفت و عزت را هموارتر میکند.
تجربههای اجتماعی نیز نشان داده است که هرگاه مردم با آگاهی، همبستگی و اعتماد متقابل در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند، بسیاری از بحرانها به فرصت تبدیل شده است. در چنین شرایطی، حضور آگاهانه مردم در عرصههای مختلف فرهنگی و اجتماعی نهتنها نشانه مسئولیتپذیری ملی است، بلکه پیامی روشن برای دشمنان و بدخواهان نیز به همراه دارد؛ پیامی که میگوید ملتی که ریشه در ایمان، فرهنگ و تاریخ خود دارد، با فشار و تهدید از مسیر خود بازنمیگردد.
شاید بتوان گفت مهمترین میراث رمضان همین روح بیداری و ایستادگی است؛ روحیهای که اگر در طول سال حفظ شود، میتواند جامعه را در برابر فتنهها، اختلافها و دشواریها مصون نگه دارد. در چنین مسیری آنچه آینده را میسازد نه صرفاً عبور از یک ماه عبادی، بلکه استمرار همان ایمان، همدلی و ارادهای است که در رمضان شکل میگیرد؛ ارادهای که میتواند چراغ راه یک ملت در مسیر عزت، پیشرفت و امید باشد.