میهمانان ناخوانده داد صاحب‌خانه را درآوردند
سپهرغرب، گروه خبر - طاهره ترابی‌مهوش: برنامه کوچ سالیانه زنبورعسل و استقرار زنبورستان‌ها موضوع ماده 14 قانون نظام دام‌پروری کشور مصوب سال 88 مجلس شورای اسلامی بوده که شامل ارائه شیوه‌ها و چگونگی جابجایی کلنی‌های زنبورعسل از منطقه‌ای به منطقه دیگر به‌منظور بهره‌برداری بهینه از منابع تولید نظیر شهد، گرده و حفظ یا افزایش جمعیت کلنی‌ها و تولید محصولات از زنبورعسل است. اما این روزها در اثر کم‌توجهی به این قانون، استان همدان با معضلی به‌نام کوچ غیرقانونی زنبورستان‌ها مواجه است.
هرساله زنبورداران همدانی از کوچ غیرقانونی زنبورستان‌ها گلایه‌مندند چنانکه شاهد برگزاری جلسات متعدد برای رسیدگی به این مشکل هستیم، اما گویا همچنان این معضل پابرجاست! پس برای بررسی اقدامات صورت گرفته بر آن شدیم تا دراین‌باره با عبدالحمید قدرتی، رئیس اتحادیه زنبورداران همدان و علی عطائیان، مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان تلقیح مصنوعی ملکه زنبورعسل الوند گفت‌وگویی را ترتیب دهیم که در ادامه می‌خوانید:
رئیس اتحادیه زنبورداران همدان با اشاره به اینکه برنامه کوچ زنبورعسل قانون مصوب مجلس بوده اما در اجرا و عمل با نواقص بسیاری مواجه است، گفت: متأسفانه سال‌هاست زنبورداران همدانی با کوچ غیرقانونی زنبورستاها از شهرهای مجاور و حتی دوردست مواجه‌اند.
عبدالحمید قدرتی با بیان اینکه طی سالهای گذشته خواستار حل این مشکل شدهایم، تصریح کرد: در اثر ورود غیرمجاز زنبورستان‌ها به استان به‌ویژه در شهرستان نهاوند، زنبورداران با چالش مواجه‌اند.
وی با اشاره به اینکه دشت‌های سرسبز، معطر، رنگارنگ و پوشیده از گل‌های گشنیز شهرستان نهاوند محیطی شیرین و دل‌چسب برای زنبورعسل است، اظهار کرد: این گیاهان با شهد و گرده بسیار خوب، موردعلاقه زنبورهای عسل و البته زنبورداران غیر بومی هستند به همین دلیل نهاوند در فصل بهار و پاییز پذیرای کوچ زنبورستان‌های بسیاری از استان‌های کرمانشاه، لرستان، شیراز و حتی اصفهان است.
قدرتی با بیان اینکه گرچه کوچ، اساس کار زنبورداری است، اما ناهماهنگی و زیاده‌خواهی برخی پرورش‌دهندگان این موجود بی‌آزار و مفید، مشکلات و چالش‌های اجتماعی فراوانی را فرا روی این صنعت مولد و اشتغال‌زا قرار داده و طعم شیرین عسل را بر کام زنبورداران نهاوندی تلخ کردهاست، افزود: ماده 14 قانون نظام دام‌پروری کشور، کوچ سالیانه زنبورعسل و استقرار زنبورستان‌ها را قانونمند کرده، قانونی که زنبورداران کمتر به آن تمکین می‌کنند.
وی با اشاره به اینکه تنها چاره کار ورود شورای تأمین استان به این موضوع است، تشریح کرد: ازآنجایی‌که مدت رسیدگی به شکایت در محاکم قضایی طولانی است، بنابراین اگر زنبورداران نسبت به اعاده حق تضییع شده خود اقدام کنند در برخی از مواقع در اثنای رسیدگی به پرونده بنا به اتمام فصل برداشت گیاه، دیگر متشاکی را نمی‌توان یافت.
رئیس اتحادیه زنبورداران همدان در پایان خاطرنشان کرد: باید از طریق شورای تأمین با هماهنگی دستگاه قضایی کمیته‌ای برای این امر تشکیل شود تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن به پرونده‌های این‌چنینی رسیدگی کنند.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان تلقیح مصنوعی ملکه زنبورعسل الوند نیز با بیان اینکه استان همدان با توجه به اینکه منطقه‌ای کوهستانی بوده و دارای پوشش گیاهی خاص همچون گونه‌های مختلفی از گون است همواره مطلوب برای انتقال کلنی‌های زنبور از استان‌های مجاور بوده، ادامه داد: با کوچ بی‌رویه و در پی آن استقرار این کلنی‌ها در استان علاوه بر انتقال بیماری‌های مختلف، سطح برداشت محصول زنبورعسل در همدان نیز کاهش پیدا می‌کند.
علی عطائیان با اشاره به اینکه اصولاً هر زنبورستان باید نسبت به دیگری حداقل فاصله دو کیلومتری داشته باشد، اذعان کرد: حال‌آنکه در اثر هجوم زنبورداران از استان‌های مجاور این فواصل رعایت نمی‌شود.
وی با اشاره به اینکه متأسفانه تاکنون برای حل این معضل، برنامه جامع و کاملی برای نوع و نحوه برخورد قانونی با متخلفان وجود ندارد که بتوان طی چند روز نسبت به جابه‌جایی آن‌ها از استان اقدام کرد، گفت: در حال حاضر برخوردها تا اتمام فصل برداشت عسل در حد ابلاغیه بوده درحالکه عمر برخی از گونه‌های گیاهی تنها یک ماه است.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان تلقیح مصنوعی ملکه زنبورعسل الوند با تأکید بر اینکه برخوردها در حد تسلیم ابلاغیه به فرد متخلف بوده و تاکنون شاهد هیچ نوع برخوردی با آن‌ها نبوده‌ایم، خاطرنشان کرد: حتی خود بنده در یکی از موارد با توسل به قوه قهریه نیز نتوانستم با فرد متخلف برخورد کنم.
عطائیان با تأکید بر اینکه با کاهش تعداد گل‌ها نسبت به تعداد زنبورها در اثر استقرا بی‌رویه کلنی‌ها، هم زنبورداران بومی و هم مهاجر متضرر می‌شوند، تأکید کرد: این مسئله در بروز و شیوع بیماریها نیز مؤثر بوده به‌طوری‌که در اثر شیوع برخی از بیماری‌های خاص حتی با هزینه چند صد میلیون تومان هم نمی‌شود کلنی را نجات داد.
وی با اشاره به اینکه جهاد کشاورزی موظف است برای هر جابه‌جای یک مجوز کوچ صادر کند، افزود: در حال حاضر در بسیاری از موارد شاهد استقرار زنبورستان‌ها بدون مجوز کوچ هستیم به‌طوری‌که ابتدا زنبوردار نسبت به استقرار کلنی خود اقدام کرده و بعدها اگر در اثر این استقرار با مشکلی برخورد کرد نسبت به دریافت مجوز کوچ اقدام می‌کند.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان تلقیح مصنوعی ملکه زنبورعسل الوند خاطرنشان کرد: این در حالی است که از سازمان جهاد انتظار می‌رود نظارت‌ها به‌گونه‌ای باشد که این افراد امکان استقرار غیرقانونی پیدا نکنند.
عطائیان عنوان کرد: ازآنجایی‌که استان همدان به‌عنوان قطب اصلاح نژاد زنبور کارنیکا و به‌نوعی تولیدکننده این نژاد در کشور معرفی‌شده، کوچ غیرمجاز زنبورستان‌های دیگر تهدیدی جدی برای این ظرفیت است زیرا با هجوم زنبور غریبه این نژاد با باروری نامطلوب مواجه میشود.
وی در پاسخ به این سؤال که آیا مشکلات به اداره کل جهاد کشاورزی منعکس‌شده و واکنش‌ها چه بوده، تصریح کرد: عکس‌العملشان در حد تعارفات سر میز بوده و درواقع ما اقدام خاصی را شاهد نبوده‌ایم؛ جلسات رسیدگی به این مشکل از سال 71 هرساله برگزار شده اما تاکنون ثمره‌ای نداشتهاست.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان تلقیح مصنوعی ملکه زنبورعسل الوند اضافه کرد: البته مشکلات و مباحث دیگری نیز دراین‌بین وجود دارد، به‌عنوان‌مثال زنبورداری از خارج استان با پرداخت مبلغ ناچیزی به روستاییان زمین‌های آن‌ها را در اختیار می‌گیرد و درعین‌حال در صورت برخورد با این تخلف، فرد روستایی عنوان می‌کند که این کلنی‌ها متعلق به اوست حال‌آنکه روند رسیدگی به اثبات این مسئله آن‌قدر طولانی میشود که فصل برداشت محصول عسل به اتمام می‌رسد.
مع‌الوصف؛ این روزها گویی همدان درمجموع مقصد مطلوبی است برای مهاجرت، چنانکه حتی زنبورها نیز به این باور رسیده‌اند، زیرا ضعف نظارت‌ها در این بخش همچون دیگر حوزههای اقتصادی و اجتماعی هرروز کمرنگ‌تر و به‌نوعی همدان در سطح کلان به بستر مناسبی برای بهره‌برداری‌های غیرمجاز بدل شدهاست.
در آغاز این گفتوگو نیز عنوان شد که از سال 71 استان همدان با این مشکل دست‌وپنجه نرم می‌کند، اما کجاست برخورد متناسب و بازدارنده؟ چراکه این روزها زنبورهای همدانی نیز از دست مهمانان ناخوانده در امان نیستند.
