سپهرغرب، گروه - طاهره ترابی مهوش :

در مبحثی دیگر، اگر بخواهیم آینده‌ای روشن و اقتصادی پویا برای مردم استانمان ترسیم کنیم، طبق نقشه تبیین‌شده از سوی اسناد بالادستی طی سال‌های اخیر، باید نگاهمان را به سه حوزه بسیار مهم یعنی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تغییر دهیم؛ این سه حوزه مثل زنجیر به یکدیگر متصل هستند و توجه به آن‌ها می‌تواند زندگی مردم یک شهرستان را دگرگون کند.

نخست اینکه همگان باید بدانند میراث فرهنگی فقط چند ساختمان قدیمی یا دیوارهای کاهگلی نیست؛ آن‌ها درواقع شناسنامه و اعتبار یک شهرستان هستند. وقتی ما از یک تپه باستانی، یک حمام قدیمی یا یک امامزاده تاریخی در دل یک شهرستان مراقبت می‌کنیم، درواقع از هویت منطقه صیانت کرده‌ایم؛ زیرا اگر این آثار از بین بروند، بخشی از خاطرات و تاریخ آن منطقه برای همیشه پاک می‌شود.

درگاه بعدی، موضوع صنایع دستی است؛ چراکه صنایع دستی یعنی وسایل هنری که با کمترین هزینه و در داخل خانه‌ها، خلق می‌شوند و در هر شهرستان، هنرهای خاصی وجود دارند که شاید در هیچ جای دیگر دنیا پیدا نشوند؛ از گلیم و جاجیم گرفته تا سفالگری و چاقوسازی و غیره که حمایت از این بخش یعنی ایجاد شغل و رونق اقتصادی.

از طرفی همه این داشته‌اند خود منجر به رونق گردشگری در منطقه می‌شوند؛ حال آنکه گردشگری مثل یک موتور محرک است که خون تازه را در رگ‌های اقتصادی شهرستان‌ها جاری می‌کند. وقتی یک مسافر برای دیدن آثار تاریخی یا خرید صنایع دستی به یک شهرستان می‌رود، فقط یک بازدید ساده انجام نمی‌دهد؛ او از رستوران محلی غذا می‌خرد، در اقامتگاه‌های بومی شب را سپری می‌کند، از نانوایی محل نان می‌گیرد و از تاکسی‌های شهر استفاده می‌کند که این یعنی پولی که از بیرون وارد شهر شده، مستقیماً به جیب مردم همان منطقه می‌رود.

بنابراین، اگر بخواهیم شهرستان‌هایی آباد، شاد و ثروتمند داشته باشیم، راهی نداریم جز اینکه قدر تاریخمان را بدانیم، به دست‌سازه‌های هنرمندانمان برکت بدهیم و آغوشمان را به روی گردشگران باز کنیم؛ این مسیر نه‌تنها باعث حفظ فرهنگ ما می‌شود، بلکه سفره‌ مردم را هم بزرگ‌تر و رنگین‌تر می‌کند. پس در این شماره بر آن شدیم تا به داشته‌های حوزه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان تویسرکان بپردازیم و گفت‌وگویی را با محمد احمدی، مدیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تویسرکان ترتیب دادیم که در ادامه می‌خوانید:

مدیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و‌ گردشگری تویسرکان با اشاره به موقعیت این شهرستان در جنوب استان همدان، اظهار کرد: چیزی حدود 236 اثر واجد ارزش در حوزه‌های طبیعی، تاریخی، ملموس و ناملموس در تویسرکان شناسایی شده که 108 مورد آن در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

* میراث جهانی و بناهای شاخص؛ از فرسفج تا مقبره حیقوق نبی (ع)

محمد احمدی در تشریح گنجینه‌های تاریخی منطقه به تپه‌های باستانی باباکمال و ولاشجرد اشاره کرد و افزود: علاوه‌بر این، کاروانسرای فرسفج متعلق به دوران صفویه به‌عنوان یک اثر ثبت جهانی، شناسنامه بین‌المللی تویسرکان است.

احمدی با بیان اینکه بازار تاریخی تویسرکان قدیمی‌ترین بازار استان و به‌جرأت غرب کشور است، تصریح کرد: خانه‌های تاریخی مسعودی و اقتداری و اردلان خانه‌هایی شاخص هستند که هرساله گردشگران بسیاری را به خود جذب می‌کنند.

وی همچنین وجود دو مقبره مهم ملی شامل مقبره حیقوق نبی (ع) و آرامگاه رضی‌الدین آرتیمانی را از افتخارات منطقه برشمرد و تأکید کرد: غنای فرهنگی و هنری این منطقه در کنار ثبت نظام کشاورزی گردوی تویسرکان، باعث برندسازی جهانی توسط سازمان «فائو» شده است.

* نخستین شهرستان دارای نشان جغرافیایی منبت؛ فعالیت 1338 کارگاه

مدیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تویسرکان با اشاره به ثبت ملی روستای اشترمل و خودِ شهر تویسرکان به‌عنوان پایتخت منبت گلریز، خاطرنشان کرد: ما تنها شهرستانی هستیم که نشان جغرافیایی مبل و منبت گلریز کشور را در اختیار داریم.

وی با اشاره به اشتغال‌زایی گسترده در این حوزه، افزود: یک‌هزار 338 کارگاه فعال منبت در شهرستان وجود دارد؛ علاوه‌بر این، خوشبختانه بانوان منطقه نیز در کنار آقایان در رشته‌های منبت، گلیم‌بافی، مرواربافی، جاجیم‌بافی و چرم‌دوزی به‌عنوان سایر ظرفیت‌های حوزه صنایع دستی، حضور بسیار فعالی دارند.

* حمایت‌های چندجانبه؛ از بیمه تا بازارچه‌های رایگان در کشورهای همسایه

احمدی اولویت‌های حمایتی را در سه محور بیمه،تسهیلات و فروش عنوان کرد و گفت: تلاش می‌کنیم با تمدید مجوزها و اعطای تسهیلات (تبصره 18 و منابع بنیاد برکت و علوی)، دوام مالی کارگاه‌ها را تضمین کنیم.

وی ادامه‌ داد: برای 500 میلیارد ریال از محل اعتبارات مشاغل خانگی و منابع 2_7 تسهیلات قرض‌الحسنه بند ب تبصره 15 سال 1404 استان همدان، تعداد 255 پرونده در حوزه صنایع دستی و گردشگری به بانک‌های عامل معرفی شدند.

وی درباره رونق بازاریابی محصولات اذعان کرد: علاوه‌بر کمک به فروش در فضای مجازی، شرایطی را فراهم می‌کنیم تا هنرمندان با حداقل هزینه و در بسیاری موارد به‌صورت رایگان، در بازارچه‌ها و نمایشگاه‌های ملی و حتی نمایشگاه‌های کشورهای همسایه شرکت کرده و محصولات خود را عرضه کنند.

* رکورد تأسیسات گردشگری نسبت به وسعت

مدیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تویسرکان تصریح کرد: تویسرکان نسبت به وسعتش بیشترین تأسیسات گردشگری استان را دارا است.

وی در تشریح آمار تأسیسات گردشگری این شهرستان گفت: 24 واحد شامل یک هتل، چهار اقامتگاه بوم‌گردی، 9 واحد خانه‌مسافر، یک پذیرایی بین‌ راهی، یک دفتر خدمات مسافرتی، سه سفره‌خانه سنتی، پنج مجموعه گردشگری کشاورزی و یک اقامتگاه سنتی درحال خدمت‌رسانی به مسافران هستند.

احمدی همچنین از چهار روستای هدف گردشگری (کهنوش، گشانی، شهرستانه و اشتران) و چهار منطقه نمونه مصوب (باغ‌شهر تویسرکان، دره‌ شهرستانه، قلندر سیاه و گزندر) به‌عنوان قطب‌های گردشگری یاد کرد و افزود: برگزاری رویدادها از سیاست‌های مداوم این اداره است؛ به‌گونه‌ای که جشنواره‌های گردو، مبل و منبت گلریز، توت و عسل روستای آرتیمان و همچنین جشنواره فرش و گلیم (با همکاری اداره صمت) از رویدادهای شاخصی است که هرساله با جدیت برگزار می‌شوند.

* چالش بودجه و مقابله با سوداگران میراث

مدیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تویسرکان در بخش پایانی سخنانش با تأکید بر حساسیت حفاظت از بناها در برابر حفاری‌های غیر مجاز سوداگران، به وضعیت اعتبارات اشاره کرد و گفت: در کمیته برنامه‌ریزی 6 میلیارد تومان برای مرمت مصوب شده است، اما متأسفانه میان مصوبه و تخصیص تفاوت وجود دارد؛ به‌طوری که تاکنون تنها در یک مرحله حدود 400 میلیون تومان تخصیص را شاهد بودیم.

وی تأکید کرد: البته سال مالی تا شهریورماه است؛ پس انتظار می‌رود تا پایان این مهلت قانونی تخصیص بیشتری را برای مرمت و نگهداری آثار شاخص شاهد باشیم که صیانت لازم از میراث فرهنگی شهرستان به عمل آید.

مع‌الوصف؛ آنچه از لابه‌لای صحبت‌های مدیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تویسرکان و تماشای ظرفیت‌های این کهن‌دیار برمی‌آید، این است که تویسرکان تنها شهر طلای سبز (گردو) نیست، بلکه مجموعه‌ای از فرصت‌های بی‌نظیر است که درصورت استمرار حمایت‌های دولتی و مشارکت فعال بخش خصوصی، می‌تواند به قطب نخست گردشگریِ فرهنگی و هنری در غرب کشور تبدیل شود.

امروز حفظ هر کتیبه در کاروان‌سرای فرسفج یا هر نقش بر چوب منبت‌کاران اشترمل نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای ساختن آینده‌ای است که در آن فرزندان این خاک برای اشتغال و عزت، نیازی به مهاجرت نداشته باشند؛ بنابراین انتظار می‌رود تخصیص بودجه‌های حوزه میراثی مورد توجه بیشتری برای «استانبول شهرستانی» قرار گیرد.

طاهره ترابی مهوش