مهدی خدابخشی با بیان اینکه آلودگی هوای همدان در دو مقطع مجزا رخ می‌دهد، اظهار کرد: در فصل گرم سال، عمدتاً از اردیبهشت تا شهریور، شاهد ورود توده‌های گردوغبار از کشورهای غربی و استان‌های غربی ایران هستیم.
وی افزود: این پدیده که کل نواحی استان را در بر می‌گیرد، ناشی از ذرات معلق با قطر کمتر از 10 میکرون (PM10) است و مناطق جنوبی و غربی استان را بیشتر تحت تأثیر قرار می‌دهد.
این مقام مسئول ادامه داد: در ماه‌های سرد سال نوع آلودگی متفاوت است؛ در این ایام به‌دلیل پایداری جو و پدیده «اینورژن» یا وارونگی دما، آلاینده‌ها در سطح زمین حبس می‌شوند و این آلودگی عمدتاً مختص کلان‌شهرها ازجمله شهر همدان بوده و ناشی از ذرات ریز PM2.5 و گازهای حاصل از مصرف سوخت خودروها، وسایل گرمایشی منازل و فعالیت صنایع است.
این کارشناس مسئول بهداشت هوا با هشدار نسبت به تأثیرات مخرب آلودگی بر سلامت شهروندان، تصریح کرد: آلودگی هوا به‌عنوان چهارمین عامل مرگ‌ومیر در دنیا شناخته می‌شود و نقش مستقیمی در بروز و تشدید بیماری‌هایی نظیر تنگی نفس، آسم، حملات قلبی، سوزش چشم و گلو و تحریک دستگاه تنفسی دارد.
خدابخشی با بیان اینکه در روزهای آلوده میزان مراجعه به مراکز درمانی و اورژانس به شکل محسوسی افزایش می‌یابد و بیماری‌های مزمنی مانند سرطان ریه در این شرایط تشدید می‌شوند، بر نقش نظارتی دانشگاه علوم پزشکی تأکید کرد و مسئولیت اصلی کاهش آلودگی هوا را متوجه نهادهای اجرایی دانست و گفت: شهرداری‌ها و پلیس راهور نقش کلیدی در این زمینه دارند.
وی ادامه داد: اجرای دقیق معاینه فنی خودروها، بهینه‌سازی مصرف سوخت، گازسوز کردن وسایل نقلیه عمومی و توزیع سوخت استاندارد مانند یورو چهار، ازجمله اقداماتی است که باید در دستور کار قرار گیرد.
این مقام مسئول با انتقاد از کیفیت سوخت توزیعی در برخی شهرها ازجمله همدان، افزود: نبود بنزین سوپر و سوخت‌های استاندارد، معضل آلودگی هوا را تشدید کرده است که در این راستا کنترل ترافیک و جلوگیری از تردد خودروهای دودزا نیز می‌تواند گره‌گشا باشد.
خدابخشی به شهروندان به‌ویژه گروه‌های حساس توصیه کرد: در روزهای آلوده از حضور غیرضروری در فضای باز خودداری کرده و درصورت خروج از منزل، حتماً از ماسک مناسب استفاده کنید.
وی با تأکید بر بی‌فایده بودن پیاده‌روی در این شرایط، گفت: پیاده‌روی در هوای آلوده نه‌تنها فایده ندارد، بلکه می‌تواند منجر به تشدید حملات قلبی و تنفسی شود.
این مقام مسئول خودداری از مصرف دخانیات، مرطوب نگه داشتن هوای منزل با استفاده از دستگاه بخور یا گل و گیاه و استفاده از سیستم‌های تهویه مطبوع در ادارات را از دیگر توصیه‌ها برای گذر از روزهای آلوده دانست.
* خودروهای فرسوده و صنایع آلاینده، اصلی‌ترین منابع آلودگی هوا در استان
معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست استان همدان نیز به تشریح مهم‌ترین چالش‌های آلودگی هوا و اقدامات انجام‌شده در این استان پرداخت و گفت: مهم‌ترین منابع آلودگی در همدان شامل خودروها در شهر، صنایع و گردوغبار در بیرون از شهر هستند.
سیدعادل عربی با اشاره به تقسیم‌بندی منابع آلاینده هوا، ابراز کرد: در مناطق شهری و پُرتراکم، خودروهای سبک و سنگین فرسوده اصلی‌ترین عامل آلودگی هستند و در خارج از شهرها، واحدهای صنعتی مانند کارخانه‌های آسفالت‌پزی، دانه‌بندی شن و ماسه، نیروگاه‌ها و واحدهای سیلیس‌کوبی، همراه با کانون‌های تولید گردوغبار، نقش عمده‌ای در آلایندگی هوا دارند.
وی افزود: براساس مطالعات ملی، استان همدان حدود 48 هزار و 800 هکتار کانون مستعد تولید گردوغبار دارد که نیازمند مدیریت و احیا است.
* هشدار درباره مازوت‌سوزی و پیامدهای آن
معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست استان همدان درخصوص استفاده از مازوت هشدار داد: مازوت‌سوزی موجب انتشار گازهای سمی اکسید گوگرد می‌شود که علاوه‌بر خطرات سلامت، باعث باران‌های اسیدی و آلودگی خاک و آب‌های زیرزمینی می‌شود.
عربی با اشاره به اقدامات اجراشده درخصوص بحث آلودگی هوا، گفت: در چارچوب قانون هوای پاک، شهرداری همدان نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی را آغاز کرده و توزیع سوخت نفتگاز برای وسایل نقلیه عمومی، متوقف شده است.
وی با بیان اینکه طرح‌هایی مانند زوج و فرد و کنترل هوشمند معاینه فنی نیز در کاهش روزهای آلوده مؤثر بوده‌اند، ادامه داد: در بخش صنعت نیز با بهره‌گیری از قانون هوای پاک و ماده 27 قانون مالیات بر ارزش‌افزوده، توانسته‌ایم انتشار آلاینده‌ها را تا حد قابل‌ توجهی کنترل کنیم.
عربی به راهکارهای تکمیلی اشاره کرد و گفت: توسعه ناوگان برقی و هیبریدی، اجرای خط تراموا در همدان، توزیع سوخت یورو، تجهیز صنایع به سامانه‌های تصفیه و تخصیص گاز به نیروگاه‌ها، ازجمله اقدامات ضروری است که باید با سرعت بیشتری دنبال شوند.
وی با انتقاد از کمبود امکانات پایش، ابراز کرد: ایستگاه‌های موجود عمدتاً خارجی و مجهز به سنجش ذرات ریز و گازهای سمی هستند، اما تعداد آن‌ها در شهر همدان کافی نیست؛ همچنین شهرهای رزن، تویسرکان، درگزین و بهار فاقد هرگونه ایستگاه پایش کیفیت هوا هستند.
* 13 روز آلوده در همدان
عربی با بیان اینکه تا پایان دی‌‌ماه همدان 13 روز ناسالم برای گروه‌های حساس و یک روز ناسالم برای همه گروه‌ها را تجربه کرده است، تأکید کرد: کودکان، سالمندان، زنان باردار، بیماران قلبی و ریوی و حتی ورزشکاران در فضای باز، بیشترین آسیب را از آلودگی هوا می‌بینند.
معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست استان همدان خاطرنشان کرد: هیچ طرح جامعی بدون مشارکت مردم پایدار نخواهد ماند. از سوی دیگر تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین می‌توانند با تشدید گردوغبار و تغییر الگوهای باد، آلودگی هوا را افزایش دهند.