بررسی دریافت‌های غذایی دانش‌آموزان ابتدایی
تغذیه مناسب از مهم‌ترین نیازهای تأمین سلامت جسمی، فکری و به عبارتی رکن اساسی سلامت جامعه است ارائه رژیم غذایی مناسب به کودکان، نگهداری و توزیع مطلوب، همچنین کنترل محل نگهداری و توزیع مواد غذایی در مدارس بسیار مهم است.
سال‌هایی که کودک در مدرسه ی ابتدایی می‌گذراند، از نظر تغذیه دوره مهمی است، زیرا رشد کودک در این سنین ادامه دارد، اگرچه سرعت رشد او کمتر از سال‌های اول زندگی است، ولی باید توجه داشت که هر مرحله از رشد، وابسته به مرحله قبل بوده و مرحله بعد را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
رژیم غذایی دانش‌آموز جزء مهم مراقبت از سلامتی اوست اهمیت یادگیری درست غذا خوردن، ورزش منظم و درک اصطلاحات مربوط به تغذیه می‌تواند به دانش‌آموزان کمک کند تا تصمیماتی بگیرند که بتواند بر سلامت آنها تأثیر بگذارد کودکان برای داشتن یک رژیم غذایی متعادل به غذاهای متنوعی نیاز دارند میزان فعالیت بدنی آنها در روز بخش مهمی از میزان نیاز آنها به تغذیه خواهد بود. زمانی که کودکان فعال و درحال بازی کردن هستند، خوردن میان وعده برای بالا نگه داشتن سطح انرژی انها مهم است یک میان وعده سالم در هنگام استراحت و نزدیک ظهر و یک میان وعده هنگام عصر معمولاً در روز برای آنها الزامی است.
بسیاری از عادات و ترجیحات غذایی، در دوران کودکی شکل می‌گیرد پیروی از الگوی غذایی صحیح و متعادل، یکی از مهم ترین عوامل بازدارنده از بیماری‌های تحلیل برنده در بزرگسالی است. بنابراین، تعیین الگوی غذایی کودکان در صدر اولویت‌های بهداشتی قرار می‌گیرد.
دانش‌آموزان که درصد قابل ملاحظه ای از جمعیت در حال رشد را تشکیل می‌دهند به علت خصوصیات جسمانی روانی بسیار آسیب پذیر بوده ولی از طرف دیگر بسیار مستعد فراگیری نیز می‌باشند.لذا تامین غذای سالم و بهداشتی و جبران کمبودهای غذایی احتمالی در سنین مدرسه ضمن آنکه کودکان و نوجوانان را برای گذراندن موفقیت آمیز دوران تحصیل یاری می‌رساند، به سبب تاثیر بر فعالیت‌های ذهنی و هوشی آنان بازده آموزشی مدرسه را نیز ارتقاء می‌دهد.
سلامت و ادامه ی حیات ما به نوع غذایی که می‌خوریم بستگی دارد اگر دائما از غذای ناسالم و فرآوری شده استفاده کنیم، نه تنها سلامت خود بلکه سلامت فرزندان و اطرافیانمان را هم به خطر می‌اندازیم حتما این جمله را بارها شنیده‌اید که پیشگیری بهتر از درمان است به راحتی می‌توان با انتخاب‌های درست و سبک زندگی سالم از چاقی و اضافه وزن پیشگیری کرد اگر فرزندتان اضافه وزن دارد، برای درمان آن هنوز دیر نشده است.
اولین قدم در اصلاح عادات غذایی دانش‌آموزان باید توسط والدین و خانواده‌ها برداشته شود؛ چرا که عادات غذایی خانواده تاثیر زیادی بر تغذیه کودکان و نوجوانان دارد از آنجا که کودکان در سن رشد هستند،ایجاد اختلال در تغذیه آنها منجر به کوتاهی قد، کاهش قدرت یادگیری، کاهش قدرت تمرکز و حافظه و در نتیجه افت تحصیلی آنها می‌شود.
تغذیه سالم برای دانش‌آموزان تاثیر زیادی در یادگیری آنها دارد بنابراین خانواده باید به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته باشند تا دانش‌آموز با انرژی کافی در کلاس حضور پیدا کند اگر دانش‌آموز تغذیه سالمی در مدرسه نداشته باشد، از ساعت 10 صبح به بعد تمرکز خود را ازدست می‌دهد.
مطالعات متعدد نشان می‌دهد که نوع تغذیه می‌تواند به طور مستقیم بر حافظه و عملکرد ذهنی کودکان در مدرسه تاثیر بگذارد. به عنوان مثال کمبود آهن حتی به مقدار کم باعث کاهش انتقال دوپامین می‌شود؛ بنابراین قدرت شناخت کودک کاهش پیدا می‌کند. در مقالات فراوان نشان داده شده است که کمبود سایر ویتامین‌ها و مواد معدنی، به ویژه تیامین، ویتامین E، ویتامین B، ید و روی، توانایی‌های مربوط به شناخت و تمرکز را به میزان زیاد کاهش می‌دهد.
بنابراین مصرف مکمل اسید آمینه و کربوهیدرات در سن رشد کودکان (در صورت لزوم) می‌تواند قدرت ادراک، شهود و استدلال را در آنها بهبود ببخشد. همچنین تعدادی از مطالعات نشان می‌دهند که در صورت دریافت رژیم غذایی مناسب و اصلاح برنامه تغذیه‌ای، توانایی‌های شناختی و سطح هوش کودکان در مدرسه تا حد قابل توجهی افزایش پیدا می‌کند.
تغذیه خوب به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا با آمادگی مناسب ذهنی و بدنی در مدرسه حاضر شوند از آنجایی که تغذیه مناسب دانش‌آموزان را از لحاظ بدنی سالم‌تر نگه می‌دارد، احتمالاً دانش‌آموزان کمتر بیمار خواهند شد و با نظم بیشتری در کلاس حاضر می‌شوند. مطالعات زیادی نشان می‌دهد که سوء تغذیه منجر به اختلالاتی در رفتار دانش‌آموزان می‌شود.
برای مثال ثابت شده مصرف زیاد قند تأثیر منفی بر رفتار کودک می‌گذارد با این حال زمانی که کودک یک رژیم غذایی متعادل شامل پروتئین، چربی، کربوهیدرات‌های پیچیده و فیبر مصرف می‌کند، با رسیدن سطح کافی انرژی به مغز از میزان رفتارهای پرخاشگرانه اش تا حد زیادی کاسته می‌شود. دقت کنید که نیاز تغذیه‌ای در کودکان بیش فعال و پرخاشگر حساس‌تر از سایر کودکان است.
کودکان و نوجوانان از نظر رشد فیزیکی، ذهنی و سلامت جسمی بسیار آسیب پذیر بوده وتغذیه مطلوب از جمله شرایط اساسی سلامتی وی است دریافت صبحانه و یا میان وعده در مدرسه سهم عمده ای در تأمین مواد مغذی و انرژی مورد نیاز آنها دارد لذا با عنایت به اینکه حذف صبحانه بر عملکرد شناختی و ادراکی افراد تأثیر ناخوشایندی دارد.
برنامه غذائی مدارس یکی از عوامل مهمی است که می‌تواند در رفع مشکلات تغذیه ای و سلامتی سنین مدرسه موثر باشد علیرغم آموزش‌های لازم توسط مربیان بهداشت مدارس به دانش‌آموزان هنوز باید اهمیت صبحانه به عنوان اصلی ترین وعده غذائی و هچنین خوردن غذای میان وعده ای و اجتناب از مصرف غذاهای غیر مجاز برای کودکان، والدین و آموزگاران شرح داده شود.
تهیه و تنظیم: لیلا غفاری وزیر
کارشناسی دوره ابتدایی