سپهرغرب، گروه اندیشه: یک استاد فلسفه با اشاره به توصیه ملاصدرا برای بشر آینده گفت: ابوذر ابتدا بت‌پرست بود، اما دید بشر می‌تواند با لا اله الا الله نجات پیدا کند و مسأله‌هایش حل شد.

اصغر طاهرزاده استاد فلسفه و عرفان اسلامی با اشاره به اینکه عقل دنیای مدرن برای اینکه انسان را قانع کند، کافی نبود، بیان داشت: بشر به این دلیل آفریده ‌شده که به وسعت حضور خدا خودش را در عالم وسعت دهد. دنیای مدرن نمی‌تواند این را به انسان بدهد.

 غرب به اندیشه بودایی گرایش پیدا کرده است

وی افزود: به اندیشه بودایی در غرب به ‌شدت گرایش وجود دارد. اما بودایی بودن امروز در غرب به‌گونه‌ای شده است که همان ادامه مدرنیته است. بشر زده شده از مدرنیته می‌خواهد خود را پیدا کند، اما در بستر مدرنیته خودی پیدا نمی‌کند.

این پژوهشگر ابراز داشت: در ادامه رنه گنون‌ها و گارودی‌ها به صحنه آمدند و بشر دید که بودنش را باید به سعه همه عالم حس کند. تمدن مدرن می‌گوید: دینداری از آن خودت و معیشت و زندگی مرفه از من. این ادعای مدرنیته است! اما بشر در میانه این مسیر فهمید که نمی‌تواند این دو را از هم جدا کند و باید همه ‌جا خدایی زندگی کند.

 سوره‌ای برای مردمان آخرالزمان

وی ادامه داد: امام سجاد (ع) فرمود: در آخرالزمان «مُتَعمِّقون» می‌آیند که خداوند سوره توحید و 6 آیه اول سوره حدید را برای آن‌ها نازل کرده است. «إنَّ اللهَ عزّوجلّ عَلِمَ أنـَّه یکونُ فی آخر الزَّمان اَقوامٌ مُتَعمِّقون، فَأنْزَلَ اللهُ تعالى {قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ} و الآیـاتِ مِـن سُورةِ الحدید إلى قوله {عَلِیمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ} فَمَن رامَ وَراءَ ذلک فَقَدْ هَلَکَ»؛ خدای بزرگ می‌دانست که مردمانی مُتَعَمِّق (فرو روندگان در مطالب) در آخرالزمان خواهند آمد؛ به همین جهت، سوره توحید و آیاتی از سوره حدید را فرو فرستاد. پس هر کس ورای آن را قصد کند، هلاک می‌شود.

استاد فلسفه و عرفان اسلامی با طرح این سؤال که چگونه «احد» می‌تواند «صمد» باشد؟ تصریح کرد: «احد» یعنی همه عالم را پر کرده است و «صمد» یعنی به سوی او. این چگونه خدایی است که همه عالم را پر کرده است و ما باید به سوی او برویم؟ قرآن در جایی دیگر می‌گوید: «هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِر». اگر خداوند اول است چگونه آخر است؟ حضرت امام در این ‌باره مثال موج و دریا را می‌زنند و می‌گویند: موج در عین ‌حالی که موج است، دریا است.

 سلمان و ابوذر چگونه مسلمان شدند؟

وی گفت: اگر با بشر با این زبان صحبت کنید، گم‌شده‌اش را پیدا می‌کند. امروز پوچی و روزمرگی به عمق جان انسان رسیده است و نمی‌توان این حقیقت را مخفی کرد. انسان امروز یک حس متعالی ندارد. آن حسی که زیر تابوت حاج قاسم و در حال اشک ریختن برای او داشتیم را در دنیای امروز جای دیگر نمی‌توانیم داشته باشیم.

طاهرزاده درباره علت مسلمان شدن سلمان اظهار داشت: سلمان متوجه می‌شود که دین آن زمان جوابگوی او نیست. قبل از مبعوث شدن پیامبر اکرم (ص) مسیحی می‌شود و کاهنان مسیحی به او می‌گویند که پیامبری بعد از ما ظهور می‌کند. وقتی با پیامبر اسلام روبه‌رو می‌شود جواب مسائل خود را می‌یابد. ابوذر هم در ابتدا بت‌پرست بود، اما دید بشر می‌تواند با لا اله الا الله نجات پیدا کند و مسأله‌هایش حل شد.

 سرگرمی‌های دنیای مدرن برای چیست؟

وی با بیان اینکه مسأله امروز ما این است که باید جواب پوچی دنیا را به‌گونه‌ای بدهیم که خودمان را فریب ندهیم، افزود: سرگرمی‌های دنیای مدرن برای چیست؟ من مخالف سرگرمی و بازی نیستم و خودم زمانی فوتبالیست بوده‌ام. اما بازی به این معنا که می‌خواهیم خود را از فشارهای روحی‌مان قایم کنیم یا برای سرگرمی بازی می‌کنیم؟ سرگرمی‌های دنیای مدرن با این هدف است که بشر به خودآگاهی درباره خلأ وجودی‌اش نرسد. انبیا آمدند تا به ما بگویند خود را بازی ندهید!

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: اگر با خودمان کنار آمدیم، تمام عالم سعه وجودی ما می‌شود. البته این به این معنا نیست که من صوفی‌گری را قبول دارم. قرآن به ما نشان می‌دهد که چقدر خوب می‌توانیم با خودمان زندگی کنیم. آن‌ وقت است که می‌توانیم با دیگران خوب زندگی کنیم. کسی می‌تواند با دیگران مهربان باشد که با خودش مهربان باشد.

 تعبیر شهید مطهری از شگفت جمله‌ای از شگفت فیلسوفی!

وی ادامه داد: ملاصدرا می‌گفت هویت تعلقی خود را باید بیابید. شهید مطهری از این جمله با این تعبیر یاد می‌کرد: شگفت جمله‌ای از شگفت فیلسوفی. چرا امام، ملاصدرا و ابن عربی را به گورباچف پیشنهاد کردند؟ هویت تعلقی یعنی ما عین ربط به خداوندی هستیم که همه عالم را پر کرده است. ملاصدرا این نکته را برای حیات آینده بشر گفته بود.