بزرگترین پژوهشگاه طب ایرانی در همدان راهاندازی شود
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت راهاندازی بزرگترین پژوهشگاه و آزمایشگاه گیاهان دارویی، طب ایرانی و سینوی در همدان، گفت: احیای میراث پزشکی ابن سینا باید با پژوهشهای علمی و بهرهگیری از دانش روز همراه شود تا ظرفیتهای حکمت سینوی در پیشگیری، درمان و سیاستگذاری سلامت، مورد استفاده قرار گیرد.
حجتالاسلاموالمسلمین عبدالحسین خسروپناه در اجلاس سالانه همدان؛ مرکز جهانی طب ایرانی که در روز یکشنبه یکم شهریورماه در همدان برگزار شد، با تأکید بر ظرفیتهای علمی و تمدنی همدان، خواستار راهاندازی بزرگترین پژوهشگاه و آزمایشگاه گیاهان دارویی، طب ایرانی و طب سینوی در این استان شد و افزود: راهاندازی این دو مجموعه اقدامی بسیار مهم است و پژوهشگاه و آزمایشگاه باید در کنار یکدیگر فعالیت کنند.
وی اظهار کرد: پزشکی تنها یک دانش نظری نیست، بلکه همزمان دانش، فناوری و هنر است؛ و برای پیشگیری و درمان از علوم مختلف بهره میگیرد. امروز علوم پزشکی با علوم انسانی و مهندسی پیوند خورده و در حوزههایی مانند درمان سرطان و ژندرمانی، این درهمتنیدگی بهوضوح دیده میشود.
خسروپناه با اشاره به چالشهای موجود در نظام سلامت، افزود: بخشی از مسائل پزشکی به مبانی علمی، بخشی به علوم انسانی، بخشی به ابزارهای درمان و بخشی نیز به سیاستگذاری و اجرا بازمیگردد؛ در سیاستگذاری سلامت باید میان پیشگیری و درمان توازن برقرار شود، درحالی که مطالبهگری عمومی عمدتاً بر افزایش بیمارستان، تخت و تجهیزات درمانی متمرکز است و توجه کمتری به پیشگیری و اصلاح سبک زندگی میشود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد مختلف سلامت، اظهار کرد: سلامت انسان تنها به جسم محدود نمیشود و ابعاد روحی، روانی و معنوی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به سیاستهای کلی سلامت ابلاغی از سوی رهبر شهید انقلاب، گفت: در این سیاستها بر عدالت در سلامت، توجه به ابعاد مختلف سلامت، اصلاح سبک زندگی و همچنین توجه به طب ایرانی تأکید شده است؛ شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز طی سالهای فعالیت خود مصوبات و اسناد متعددی در حوزه سلامت داشته و سیاستگذاری این حوزه را با بهرهگیری از نظر نخبگان و متخصصان، دنبال میکند.
حجتالاسلاموالمسلمین خسروپناه در ادامه با تشریح دیدگاه ابن سینا درباره سلامت، تأکید کرد: برای شناخت طب حکمی در حکمت سینوی نمیتوان تنها به کتاب قانون در طب اکتفا کرد، بلکه باید مجموعه آثار و منظومه فکری ابن سینا را مورد بررسی قرار داد.
وی افزود: ابن سینا در سایر آثار خود به مباحث هستیشناختی، معرفتشناختی، طبیعتشناختی و نفسشناختی پرداخته و مباحث مربوط به سلامت روح و روان را نیز با مباحث پزشکی پیوند داده است.
این مقام مسئول ادامه داد: اگر تنها «قانون در طب» را مطالعه کنیم، بخش مهمی از نگاه ابن سینا به سلامت را درک نخواهیم کرد؛ زیرا دیدگاه او درباره سلامت جسم، روح، نفس و معنویت در مجموعه آثارش به یکدیگر پیوند خورده است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: در منظومه فکری ابن سینا، سلامت بر مبنای یک نگاه جامع شکل گرفته است و اگر مجموعه آثار او را در کنار یکدیگر ببینیم، میتوان از یک الگوی سلامت حکمی سخن گفت؛ الگویی که ظرفیت انتقال به دنیای امروز را دارد و میتواند در حوزههای پیشگیری و درمان، مورد استفاده قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت بازخوانی این میراث در سیاستگذاری سلامت، اظهار کرد: ظرفیت حکمت سینوی تنها به حوزه درمان محدود نمیشود و میتوان از آن در سیاستگذاری سلامت و اقتصاد سلامت نیز بهره گرفت.
به گفته حجتالاسلاموالمسلمین خسروپناه، سیاستهای اقتصادی امروز در مواردی بر نظام پزشکی و سلامت تأثیر منفی میگذارند و توجه به آموزههای حکمت سینوی، میتواند در بازنگری این رویکردها مؤثر باشد.
این مقام مسئول همچنین تأکید کرد: طب ایرانی و طب مدرن نباید در تقابل با یکدیگر تعریف شوند، بلکه میتوانند مکمل هم باشند. روشهای دقیق آزمایشگاهی، سلولی، مولکولی و ژنتیکی امروز میتوانند در کنار دانش و تجربه طب ایرانی مورد استفاده قرار گیرند.
وی با تأکید بر ضرورت پژوهش علمی در حوزه گیاهان دارویی، گفت: نمیتوان بدون پژوهش و روش علمی، صرفاً با ادعای احیای طب ایرانی پیش رفت؛ شناخت گونههای مختلف گیاهان دارویی و تفاوت آثار آنها در مناطق مختلف، نیازمند پژوهشهای آزمایشگاهی، روشمند و انتشار مقالات علمی است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان سخنانش تأکید کرد: اگر قرار است برای مرکز جهانی طب ایرانی برنامهریزی شود، باید کل آثار و منظومه فکری ابن سینا مورد مطالعه قرار گیرد تا ظرفیتهای طب حکمی در حکمت سینوی بهدرستی استخراج و برای دنیای امروز بازتعریف شود.
در ادامه این اجلاس نماینده ولی فقیه در استان همدان با طرح پرسشهایی درباره جایگاه طب ایرانی، بر ضرورت تثبیت جایگاه همدان بهعنوان مرکز جهانی این حوزه در سطح ملی، تأکید کرد.
حجتالاسلاموالمسلمین حبیبالله شعبانیموثقی با اشاره به تأثیرگذاری واژهها و اصطلاحات بر فرهنگ عمومی، اظهار کرد: عنوان طب سنتی ممکن است در ذهن جامعه، مفهومی قدیمی و متعلق به گذشته ایجاد کند و درنتیجه از میزان اقبال عمومی و حتی علمی به این حوزه بکاهد؛ باید بررسی کرد آیا میتوان عنوان و واژه مناسبتری برای این دانش انتخاب کرد یا خیر؟
حجتالاسلاموالمسلمین شعبانیموثقی با بیان اینکه طب ایرانی صرفاً دانشی کهنه و متعلق به گذشته نیست، افزود: در این حوزه نگاههای کیفی و پیشگیرانه وجود دارد و روایات متعددی نیز درباره طب نقل شده است؛ بااینحال، طب ایرانی و بهویژه طب مبتنی بر روایات، همچنان نیازمند بررسی دقیق علمی و تعیین جایگاه روشن خود است.
امامجمعه همدان با اشاره به ظرفیتهای موجود در استان، گفت: در همدان بیش از یکهزار گونه گیاهی وجود دارد که میتواند ظرفیت قابل توجهی برای توسعه و پژوهش در حوزه طب ایرانی و گیاهان دارویی باشد، اما طب سنتی در استانها و شهرستانها هنوز جایگاهی را که شایسته آن بوده، پیدا نکرده است.
وی همچنین یکی از پرسشهای مهم در این حوزه را میزان کارآمدی نسخهها و دستورالعملهای چندصدسال گذشته در شرایط زندگی و تغذیه امروز دانست و ابراز کرد: انسان امروز ازنظر تغذیه و سبک زندگی با انسان 500 سال پیش تفاوت دارد و باید بررسی شود که این تغییرات تا چه اندازه بر اثربخشی برخی نسخههای قدیمی تأثیر گذاشته و آیا میتواند یکی از عوامل کاهش اقبال عمومی به این طب باشد.
حجتالاسلاموالمسلمین شعبانیموثقی در ادامه با تأکید بر ضرورت تثبیت جایگاه همدان بهعنوان مرکز جهانی طب ایرانی، اظهار کرد: این عنوان باید در سطح ملی نیز به رسمیت شناخته و جایگاه مرجعیت همدان در این حوزه تثبیت شود؛ برگزاری این اجلاس و اقدامات انجامشده از سوی شورای اسلامی شهر و شهرداری همدان، گام مهمی است، اما برای تثبیت این جایگاه، تصویب آن در سطح ملی نیز ضروری به نظر میرسد.
وی با اشاره به جایگاه ابن سینا در تاریخ همدان، خاطرنشان کرد: حکمت سینایی یکی از مهمترین ظرفیتهای تمدنی همدان است و همانگونه که ابن سینا سرانجام در این شهر ماندگار شد، میتوان زمینه حضور و فعالیت دیگر اندیشمندان و صاحبان علم و هنر را نیز در همدان فراهم کرد.
نماینده ولی فقیه در استان همدان در پایان سخنانش از بسیاری از پزشکان که توانایی مهاجرت و فعالیت در شرایط بهتر را داشتهاند، اما در شهر و کشور خود ماندهاند و به مردم خدمت کردهاند، تقدیر کرد.
استاندار همدان نیز در بخش دیگری از این اجلاس با اشاره به پیشینه تاریخی و تمدنی استان، گفت: همدان بهدلیل برخورداری از ظرفیتهای ارزشمند تاریخی، فرهنگی و تمدنی، با مصوبه شورای فرهنگ عمومی کشور و هیئت دولت بهعنوان پایتخت تاریخ و تمدن ایران شناخته شده و این عنوان، شایسته جایگاه تاریخی استان است.
حمید ملانوریشمسی با اشاره به وجود حدود یکهزار و 900 جاذبه طبیعی و تاریخی در همدان، ازجمله آرامگاه بوعلی سینا، آرامگاه باباطاهر، تپه هگمتانه، کتیبههای گنجنامه و غار علیصدر، افزود: برخورداری از 85 رشته صنایع دستی و ظرفیتهای متنوع طبیعی و تاریخی، همدان را به یکی از مقاصد مهم گردشگری تبدیل کرده است؛ هرچند این ظرفیتها هنوز به جایگاه واقعی خود نرسیدهاند.
استاندار همدان با بیان اینکه گردشگری میتواند به محور اصلی توسعه استان تبدیل شود، اظهار کرد: در ابتدای فعالیت دولت چهاردهم، نقشه جامع تحول و پیشرفت استان با تمرکز بر آب، محیط زیست و گردشگری تدوین شد و امروز این نقشه، مبنای برنامههای مدیریتی و توسعهای استان است. با استفاده از ظرفیت گردشگری میتوان همزمان چالشهایی مانند کمآبی، مسائل زیستمحیطی، اشتغال و تولید ثروت را مدیریت کرد.
وی با اشاره به وضعیت اشتغال استان، گفت: بخش قابل توجهی از جمعیت بیکار همدان را فارغالتحصیلان دانشگاهی تشکیل میدهند؛ بنابراین باید به سمت مشاغلی حرکت کرد که متناسب با استعداد، انگیزه و علاقه این قشر باشد و گردشگری یکی از ظرفیتهای اصلی در این زمینه است.
ملانوریشمسی در ادامه با اشاره به ظرفیت همدان در حوزه گیاهان دارویی، عنوان کرد: براساس بررسیهای انجامشده، بیش از یکهزار گونه گیاه دارویی در استان شناسایی شده و حدود 24 هزار تُن گیاه دارویی در همدان تولید میشود؛ سطح زیر کشت این محصولات نیز حدود 11 هزار هکتار است.
وی افزود: همدان در تولید برخی گیاهان دارویی ازجمله گشنیز و رازیانه رتبه نخست کشور را دارد و تولیدات این استان در مواردی بهصورت خام از کشور خارج میشود و پس از تبدیل به مواد اولیه دارو، عطر و سایر فرآوردهها، دوباره به کشور بازمیگردد؛ این مسئله نشاندهنده ظرفیت قابل توجه استان برای ایجاد زنجیره ارزش و فرآوری گیاهان دارویی است.
استاندار همدان همچنین به وجود روستاهایی با نامهای برگرفته از گیاهان دارویی اشاره کرد و گفت: حدود 57 روستا در استان دارای نامهایی مرتبط با گیاهان دارویی هستند که این موضوع نشاندهنده ریشهدار بودن این ظرفیت در تاریخ و فرهنگ همدان است.
ملانوریشمسی در ادامه چند پیشنهاد و مصوبه مهم اجلاس را مطرح و ابراز کرد: راهاندازی پژوهشگاه و آزمایشگاه گیاهان دارویی بر مبنای حکمت سینوی در همدان یکی از موضوعاتی است که بهعنوان مصوبه اجلاس پیگیری خواهد شد و برای تحقق آن، هماهنگی با وزارت بهداشت و سایر دستگاههای مرتبط، ضروری است.
وی دومین موضوع را تثبیت جایگاه همدان بهعنوان مرکز جهانی طب ایرانی عنوان کرد و افزود: این موضوع در شورای فرهنگ عمومی استان پیگیری و برای تصویب نهایی به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارجاع خواهد شد تا جایگاه همدان بهعنوان پایگاه این حوزه در سطح ملی، تثبیت شود.
استاندار همدان همچنین با تأکید بر ظرفیت استان در حوزه گردشگری سلامت، گفت: طب ایرانی و گیاهان دارویی میتوانند یکی از محورهای اصلی گردشگری سلامت در همدان باشند. درحال حاضر 16 مرکز پذیرش گردشگر سلامت در استان فعال است که خدمات سلامت را در حوزه بینالملل ارائه میکنند.
وی با اشاره به برگزاری نخستین کنفرانس گردشگری سلامت در همدان، اظهار کرد: با وجود ظرفیتهای موجود، رخدادهای منطقهای و جنگهای تحمیلی مانع از بهرهبرداری کامل از دستاوردهای این رویداد شد، اما پیگیریها برای تبدیل همدان به یکی از مقاصد مهم گردشگری، بهویژه در حوزه گردشگری سلامت، ادامه دارد.
ملانوریشمسی در پایان سخنانش پیشنهاد کرد وزارت بهداشت، برنامه جشنهای فارغالتحصیلی دانشجویان دانشگاههای علوم پزشکی کشور را در همدان و در جوار آرامگاه بوعلی سینا برگزار کند و گفت: این اقدام میتواند زمینه ارتباط بیشتر مراکز علوم پزشکی کشور با همدان را فراهم و جایگاه این شهر را بهعنوان پایگاه حکمت و دانش پزشکی بوعلی سینا، تقویت کند.
وی تأکید کرد: باید ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی، علمی و طبیعی همدان را قدر بدانیم و بهجای ایجاد ظرفیتهای جدید، از سرمایههای موجود برای تقویت امید و اعتماد اجتماعی، بهویژه در میان نسل جوان و در جهت توسعه استان، استفاده کنیم.
رئیس کمیسیون ارزشهای تمدنی و دبیر این اجلاس نیز با تشریح دلایل ورود مدیریت شهری به موضوع طب ایرانی، گفت: ورود شورای اسلامی شهر و شهرداری همدان به این حوزه، دخالت در دانش پزشکی نیست، بلکه با هدف احیای بستر تمدنی و هویتی این دانش در شهر، انجام شده است.
حجتالاسلام ناصر صفریافلاکی نخستین دلیل این رویکرد را احیای هویت شهری و حفظ اصالت همدان عنوان کرد و افزود: مدیریت شهری در شکل پیشرفته خود تنها متولی اقدامات کالبدی و عمرانی نیست، بلکه شهر موجودی زنده است که علاوهبر سلامت جسم، باید به روح و هویت آن نیز توجه شود. بر همین اساس، مدیریت شهری همدان با تغییر الگو از خدمات شهری به حکمرانی زیستبوم حکیمانه، تلاش دارد ریشههای تمدنی شهر را احیا و حفظ کند.
حجتالاسلام صفریافلاکی با اشاره به پیوند طب ایرانی و دانش سینایی با تاریخ، جغرافیا و معماری همدان، تصریح کرد: اگر ریشههای تمدنی شهر، که همان حکمت سینایی است، از بین برود، مدیریت سختافزاری شهر نیز بیمعنا خواهد بود. مدیریت شهری باید شهر را بهگونهای سامان دهد که علاوهبر ارائه خدمات، زمینه تربیت انسان حکیم و حفظ هویت تمدنی شهر را فراهم کند.
رئیس کمیسیون ارزشهای تمدنی ایجاد یک برند استراتژیک فرهنگی و اقتصادی برای همدان را دومین هدف این اقدام دانست و گفت: هر شهر برای عبور از بنبستهای توسعه باید ژن اصلی خود را شناسایی کند و برای همدان، ابن سینا و طب ایرانی یکی از مهمترین نقاط کانونی این هویت است.
وی ادامه داد: با برجستهسازی جایگاه حکمت سینایی و طب ایرانی میتوان همدان را به جامعه جهانی بهعنوان مرکزی برای گردشگری سلامت، حضور اندیشمندان و توسعه اقتصاد مبتنی بر دانش ایرانی معرفی کرد. این موضوع میتواند در آینده به موتور محرک اقتصاد، فرهنگ و گردشگری شهر تبدیل شود.
حجتالاسلام صفریافلاکی سومین دلیل ورود مدیریت شهری به این عرصه را حرکت به سمت الگوی شهر شفابخش عنوان کرد و گفت: رویکرد مذکور، برنامهریزی برای فضاهای شهری، پارکها و بافتهای تاریخی را بهگونهای دنبال میکند که این فضاها خود مروج سلامت و آرامش باشند.
وی تأکید کرد: هدف مدیریت شهری، مداخله مستقیم در امر درمان نیست، بلکه ایجاد بستر زندگی سالم است؛ بهگونهای که معماری شهر، محیط زیست، فضای سبز و مشاغل مرتبط با آموزههای شفابخش سینایی در راستای ارتقای سلامت جسم و روان شهروندان قرار گیرند.
این عضو شورای اسلامی شهر همدان در پایان سخنانش گفت: عنوان مرکز جهانی طب ایرانی برای همدان صرفاً یک ادعا نیست، بلکه فراخوانی برای بازگشت به ریشههایی بوده که این شهر را در جهان به جایگاه پایتخت حکمت سینایی رسانده است.