مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان «آلی آسیاب مات» با اشاره به تولید دو محصول راهبردی در حوزه دام و کشاورزی گفت: این شرکت با بومی‌سازیِ نخستین پودر کلسیم سیترات ارگانیک دامی و تولید ضدعفونی‌کننده‌های تخصصی دامداری، گامی مؤثر در مسیر کاهش وابستگی به واردات و جلوگیری از خروج ارز برداشته است.
اقتصاد دانش‌بنیان در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین محورهای توسعه صنعتی و کشاورزی کشور تبدیل شده است. بسیاری از شرکت‌های فناور با تکیه بر دانش متخصصان داخلی، مسیر تولید محصولاتی را هموار کرده‌اند که تا چندی پیش از طریق واردات تأمین و هر ساله میلیون‌ها دلار ارز برای تهیه آن‌ها از کشور خارج می‌شد. تولید محصولات تخصصی در حوزه دامپروری و کشاورزی علاوه بر کاهش وابستگی، می‌تواند بهره‌وری تولید را افزایش داده و زمینه ارتقای امنیت غذایی را نیز فراهم کند.
در این میان، شرکت دانش‌بنیان «آلی آسیاب مات» یکی از مجموعه‌هایی است که طی سال‌های اخیر فعالیت خود را بر تولید محصولات مورد نیاز صنعت دام و کشاورزی متمرکز کرده است. این شرکت توانسته با اتکا به توان متخصصان داخلی، دو محصول راهبردی شامل ضدعفونی‌کننده‌های تخصصی دامداری و نخستین پودر کلسیم سیترات ارگانیک دامی را به بازار عرضه کند؛ محصولاتی که نقش مهمی در کاهش وابستگی به واردات و توسعه فناوری‌های بومی دارند.
براین اساس با توجه به اهمیت موضوع برآن شدیم تا را با مدیر عامل این شرکت گفت‌وگویی ترتیب دهیم که در ادامه می‌خوانید:
محمدعلی فلک‌افلاکی در ابتدا با معرفی سوابق علمی خود اظهار کرد: دارای مدرک کارشناسی بیوتکنولوژی کشاورزی از دانشگاه صنعتی اصفهان و دکتری صنعتی از دانشگاه شاهد هستم و نزدیک به هفت سال است که فعالیت خود را در قالب یک شرکت فناور مستقر در پارک علم و فناوری آغاز کرده‌ام.
وی افزود: از همان ابتدا تلاش ما این بود که به جای ورود به تولید محصولات تکراری، روی نیازهای واقعی صنعت دام و کشاورزی تمرکز کنیم؛ نیازهایی که بخش عمده آن‌ها از طریق واردات تأمین می‌شد و هر ساله هزینه قابل توجهی را به کشور تحمیل می‌کرد.
این فناور اراکی ادامه داد: فلسفه شکل‌گیری شرکت بر این اساس بود که بتوانیم محصولاتی را تولید کنیم که علاوه بر کیفیت مناسب، وابستگی کشور به واردات را کاهش دهد. خوشبختانه امروز بخش عمده فعالیت‌های ما نیز در همین مسیر قرار دارد و محصولات شرکت در حوزه دام و کشاورزی تولید می‌شوند.
فلک‌افلاکی درباره محصولاتی که موجب دانش‌بنیان شدن این شرکت شدند، گفت: دو محصول اصلی ما موفق شدند تأییدیه‌های لازم را دریافت کنند. نخستین محصول، ضدعفونی‌کننده‌های سازگار و تخصصی ویژه دامداری‌هاست که برای عملیات مختلف بهداشتی در واحدهای پرورش دام طراحی شده و توانسته رضایت مصرف‌کنندگان را جلب کند.
وی افزود: محصول دوم، پودر کلسیم سیترات ارگانیک است که برای نخستین‌بار در کشور و با هدف استفاده در صنعت دامپروری تولید شده است. این مکمل از منابع ارگانیک تهیه می‌شود و به همین دلیل ویژگی‌هایی دارد که آن را از بسیاری از محصولات رایج بازار متمایز می‌کند.
*ارتقای فرمولاسیون؛ فراتر از یک کپی‌برداری ساده
مدیرعامل «آلی آسیاب مات» در خصوص ضدعفونی‌کننده‌های تولیدی این شرکت گفت: ما در تولید این مواد، صرفاً به دنبال الگوبرداری از نمونه‌های خارجی نبودیم؛ بلکه با ارتقای فرمولاسیون، تلاش کردیم نسخه‌ای بهینه‌تر و کارآمدتر متناسب با نیازهای بومی صنعت دامداری کشور ارائه دهیم. در واقع، محصول نهایی نه یک کپی‌برداری، که نسخه‌ای ارتقایافته و متناسب با شرایط کشور است.
فلک‌افلاکی درباره پودر کلسیم سیترات ارگانیک افزود: این محصول شرایط کاملاً متفاوتی دارد؛ چراکه هیچ نمونه مشابه خارجی برای آن وجود نداشت و این مکمل، حاصلِ فعالیت‌های تحقیقاتیِ تخصصیِ مجموعه ماست. بهره‌گیری از منابع ارگانیک در فرآیند تولید، باعث شده تا محصولی با کیفیت و کاراییِ بالا برای صنعت دامپروری فراهم کنیم.
*ورود به بازار و پاسخ به نیاز داخلی
وی با اشاره به عبور از مرحله تحقیقات گفت: خوشبختانه هر دو محصول اکنون از فاز مطالعاتی خارج شده و به تولید انبوه رسیده‌اند. این تولیدات هم‌اکنون در بازار عرضه می‌شوند و بخشی از نیاز تولیدکنندگان داخلی را تأمین می‌کنند.
وی با اشاره به اهمیت حمایت از تولیدات دانش‌بنیان اظهار کرد: هر محصولی که در داخل کشور تولید شود و جایگزین نمونه وارداتی باشد، علاوه بر جلوگیری از خروج ارز، موجب افزایش دانش فنی، ایجاد اشتغال و تقویت توان تولید داخلی خواهد شد. به همین دلیل معتقدم سرمایه‌گذاری در حوزه شرکت‌های دانش‌بنیان، در واقع سرمایه‌گذاری برای آینده اقتصاد کشور است.
مدیرعامل این مجموعه تأکید کرد: اگر فضای فعالیت شرکت‌های فناور باثبات باشد و تولیدکننده بتواند با آرامش برای آینده برنامه‌ریزی کند، قطعاً سرعت توسعه فناوری نیز افزایش خواهد یافت اما متأسفانه بخشی از مشکلات امروز، ناشی از شرایطی است که ارتباط مستقیمی با فرآیند تولید ندارد و بیشتر تحت تأثیر فضای اقتصادی و روانی بازار شکل می‌گیرد.
فلک‌افلاکی در ادامه با اشاره به رویکرد شرکت در حوزه بازارهای هدف اظهار کرد: اگرچه در سال‌های اخیر صادرات به‌عنوان یکی از شاخص‌های موفقیت شرکت‌های تولیدی مطرح شده، اما نگاه ما در حوزه دامپروری و کشاورزی تا حدودی متفاوت است. اعتقاد دارم هنوز ظرفیت بسیار بزرگی در بازار داخلی وجود دارد و تا زمانی که بتوانیم نیاز تولیدکنندگان کشور را به شکل مطلوب تأمین کنیم، اولویت اصلی باید پاسخگویی به همین بازار باشد.
وی افزود: صنعت دامپروری ایران از ظرفیت‌های کم‌نظیری برخوردار است و می‌تواند یکی از پایه‌های مهم اقتصاد کشور باشد. به همین دلیل معتقدم اگر شرکت‌های دانش‌بنیان بتوانند فناوری و محصولات مورد نیاز این بخش را در داخل کشور تأمین کنند، ارزش افزوده‌ای که ایجاد می‌شود کمتر از صادرات نخواهد بود.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان «آلی آسیاب مات» ادامه داد: البته این به معنای مخالفت با صادرات نیست. هر زمان محصولی به مرحله‌ای برسد که علاوه بر تأمین نیاز داخلی، ظرفیت حضور در بازارهای بین‌المللی را نیز داشته باشد، طبیعتاً صادرات می‌تواند در دستور کار قرار گیرد، اما امروز اولویت ما توسعه بازار داخلی و افزایش رضایت مصرف‌کنندگان ایرانی است.
فلک‌افلاکی با بیان اینکه تولیدکننده زمانی می‌تواند به صادرات فکر کند که از ثبات تولید و بازار داخلی اطمینان داشته باشد، گفت: وقتی امکان فروش مناسب در داخل کشور وجود دارد، منطقی است که ابتدا این بازار تقویت شود؛ البته مذاکرات و بررسی‌هایی برای ورود به بازارهای خارجی انجام داده‌ایم و در صورت فراهم شدن شرایط، صادرات نیز دنبال خواهد شد.
وی در ادامه مهم‌ترین چالش پیش روی شرکت‌های دانش‌بنیان را تأمین مواد اولیه دانست و اظهار کرد: امروز شاید بزرگ‌ترین دغدغه بسیاری از تولیدکنندگان، دسترسی به مواد اولیه باکیفیت و قیمت مناسب باشد. بخش زیادی از انرژی شرکت‌ها به جای توسعه فناوری، صرف مدیریت این نوسانات می‌شود.
وی افزود: بخشی از مواد اولیه مورد استفاده ما در داخل کشور تولید می‌شود و خوشبختانه در بسیاری از موارد نیز کیفیت قابل قبولی دارد، اما هنوز در برخی اقلام نمی‌توان از تولید داخلی استفاده کرد، زیرا کیفیت مورد نیاز برای تولید محصولات تخصصی را تأمین نمی‌کنند.
این فناور اراکی تصریح کرد: برای نمونه در برخی موارد، ناچار هستیم از محصولات شرکت‌های معتبر خارجی استفاده کنیم، زیرا کیفیت این مواد تأثیر مستقیمی بر کیفیت محصول نهایی دارد و نمی‌توان در این زمینه خطر کرد.
فلک‌افلاکی با اشاره به نوسانات قیمت مواد اولیه گفت: آنچه بیش از کمبود مواد اولیه، تولیدکنندگان را آزار می‌دهد، نوسانات شدید قیمت‌هاست. متأسفانه گاهی افزایش قیمت‌ها بیش از آنکه ناشی از واقعیت‌های اقتصادی باشد، تحت تأثیر فضای روانی بازار اتفاق می‌افتد و همین موضوع برنامه‌ریزی تولید را دشوار می‌کند.
وی ادامه داد: خوشبختانه در هفته‌های اخیر بخشی از این افزایش قیمت‌ها تعدیل شده، اما همچنان تولیدکنندگان انتظار دارند بازار از ثبات بیشتری برخوردار باشد تا بتوانند برای تولید، سرمایه‌گذاری و توسعه خطوط خود برنامه‌ریزی دقیق‌تری انجام دهند.
وی درباره اشتغال‌زایی این شرکت نیز گفت: در حال حاضر پنج نفر به‌صورت مستقیم و مستمر در بخش تولید فعالیت می‌کنند که شامل مدیر تولید، مسئول فنی و نیروهای خط تولید هستند. علاوه بر این، حدود 6 تا هفت نفر نیز در بخش‌های اداری، پشتیبانی و سایر حوزه‌های مرتبط با شرکت همکاری دارند.
این فناور اراکی با بیان اینکه توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان بدون نیروی انسانی متخصص امکان‌پذیر نیست، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های هر شرکت فناور، نیروی انسانی آن است. اگر افراد متخصص، باانگیزه و آموزش‌دیده در کنار مجموعه قرار بگیرند، مسیر رشد شرکت نیز هموارتر خواهد شد.
فلک‌افلاکی در پاسخ به پرسشی درباره مدیریت منابع انسانی در شرکت‌های نوپا گفت: به‌نظر من یکی از بهترین اقداماتی که طی سال‌های اخیر انجام شده، اجرای طرح دستیار فناور است. این طرح فرصت ارزشمندی را برای حضور دانش‌آموختگان دانشگاهی و نیروهای متخصص در شرکت‌های دانش‌بنیان فراهم کرده است.
وی افزود: شاید در ابتدای اجرای این طرح بسیاری از شرکت‌ها شناخت دقیقی از آن نداشتند، اما تجربه ما نشان داد که می‌تواند نتایج بسیار خوبی به همراه داشته باشد. افرادی که از طریق این طرح وارد مجموعه می‌شوند، ضمن آشنایی با فضای واقعی صنعت، توانایی‌های خود را نیز به نمایش می‌گذارند.
وی ادامه داد: حتی یکی از نیروهای فعلی مجموعه ما از طریق همین طرح وارد شرکت شد. پس از پایان دوره همکاری، به‌دلیل توانمندی و تخصصی که از خود نشان داد، به‌عنوان نیروی تمام‌وقت در مجموعه استخدام شد و اکنون مسئولیت فنی شرکت را بر عهده دارد.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان آلی آسیاب مات خاطرنشان کرد: اگر طرح‌هایی مانند دستیار فناور توسعه پیدا کنند و برای شرکت‌کنندگان در آن مشوق‌های بیشتری در نظر گرفته شود، هم شرکت‌های دانش‌بنیان نیروی انسانی توانمندتری در اختیار خواهند داشت و هم فارغ‌التحصیلان دانشگاهی راحت‌تر وارد بازار کار تخصصی می‌شوند.
فلک‌افلاکی با تأکید بر اینکه آینده اقتصاد کشور در گرو حمایت از فناوری و تولید دانش‌بنیان است، گفت: شرکت‌های فناور ثابت کرده‌اند که می‌توانند بسیاری از نیازهای کشور را با تکیه بر دانش داخلی تأمین کنند، اما ادامه این مسیر نیازمند ثبات اقتصادی، حمایت از تولید و رفع موانع موجود است.
مع‌الوصف تجربه شرکت دانش‌بنیان آلی آسیاب مات نشان می‌دهد که حرکت از ایده به محصول، تنها با دانش فنی امکان‌پذیر نیست و نیازمند پشتکار، سرمایه‌گذاری، نیروی انسانی متخصص و سیاست‌گذاری‌های حمایتی است. تولید نخستین پودر کلسیم سیترات ارگانیک دامی و توسعه ضدعفونی‌کننده‌های تخصصی دامداری، نمونه‌ای از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای کاهش وابستگی به واردات و افزایش ارزش افزوده در بخش کشاورزی و دامپروری است.
با این حال، آن‌گونه که مدیرعامل این شرکت تأکید می‌کند، تداوم این مسیر مستلزم رفع مشکلاتی همچون نوسانات بازار مواد اولیه، بهبود دسترسی به مواد باکیفیت، تقویت طرح‌های حمایتی مانند «دستیار فناور» و ایجاد ثبات در فضای اقتصادی است. در چنین شرایطی، شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند علاوه بر تأمین نیازهای داخلی، به موتور محرک اقتصاد دانش‌بنیان کشور و الگویی موفق برای توسعه فناوری در بخش کشاورزی و دامپروری تبدیل شوند.

طاهره ترابی مهوش