* بحران انرژی از «تنگه‌ها» عبور کرده و به پالایشگاه‌ها رسیده است بازار انرژی در روزهای اخیر یک پیام مهم‌تر از افزایش قیمت نفت مخابره می‌کند. چین صادرات سوخت خود در ماه اکتبر را متوقف کرده تا ذخایر داخلی بنزین و گازوئیل را تقویت کند؛ هم‌زمان نفت برنت دوباره از محدوده 100 دلار عبور کرده و کشورهای مختلف درگیر تأمین فرآورده‌های پالایشی شده‌اند. در سوی دیگر، عربستان پس از اختلال در بخشی از زیرساخت‌های صادراتی خود، انتقال نفت از خط شرق- غرب و بارگیری در بندر ینبع را از سر گرفته است. شنیده اصلی اما پشت این اعداد است: مسئله انرژی جهان دیگر فقط این نیست که نفت خام از کدام تنگه عبور می‌کند. ظرفیت پالایش، ذخایر گازوئیل و بنزین و تصمیم دولت‌ها درباره صادرات فرآورده نیز به متغیر ژئوپلیتیکی تبدیل شده است. چین با یک تصمیم اداری توانسته بخشی از عرضه جهانی فرآورده را محدود کند؛ همان کاری که در دوره‌های گذشته بیشتر جنگ یا تحریم انجام می‌داد. اگر این روند ادامه پیدا کند، کشورهایی که نفت دارند اما در پالایش یا ذخیره‌سازی انعطاف کافی ندارند نیز الزاماً از بحران انرژی مصون نخواهند ماند. رقابت بعدی انرژی ممکن است بیش از «چاه نفت»، بر سر پالایشگاه، مخزن و مسیرهای جایگزین انتقال باشد. * پشت بحث کالابرگ، مسئله بزرگ‌تری به‌نام «بودجه اجتماعی» قرار دارد دولت در آستانه تدوین بودجه 1406 با مسئله‌ای روبه‌رو شده که از افزایش یک یارانه بسیار بزرگ‌تر است. بررسی‌های مربوط به افزایش ارزش کالابرگ نشان می‌دهد تأمین سطح بالاتری از حمایت غذایی می‌تواند به بیش از 600 هزار میلیارد تومان منابع تازه نیاز داشته باشد. هم‌زمان، بحث منابع هدفمندی یارانه‌ها برای بودجه آینده آغاز شده و دولت باید میان حمایت معیشتی، هزینه‌های جاری، تولید و سرمایه‌گذاری عمرانی، توازن برقرار کند؛ اما یک متغیر آرام‌تر درحال سنگین‌تر کردن همین معادله است: سالمندی جمعیت. مقام‌های دولتی در روزهای اخیر بار دیگر درباره بسته‌ شدن پنجره جمعیتی جوان ایران سخن گفته‌اند و در همان زمان، مطالبات بازنشستگان نیز به یکی از پرونده‌های جدی دولت تبدیل شده است. بنابراین دعوای بودجه 1406 را نباید صرفاً در ارقام جدول‌ها دید. کشور به‌تدریج وارد دوره‌ای می‌شود که هزینه حمایت اجتماعی رو به افزایش است، درحالی که منابع دولت برای ایجاد رشد و سرمایه‌گذاری نیز باید حفظ شود. اگر سهم فزاینده‌ای از منابع عمومی صرف جبران قدرت خرید، مستمری و هزینه‌های حمایتی شود، بدون آنکه اقتصاد ظرفیت تولید درآمد تازه پیدا کند، دولت‌های آینده با انتخاب سخت‌تری مواجه خواهند شد: حمایت بیشتر از امروز یا سرمایه‌گذاری برای فردا. این احتمالاً یکی از مهم‌ترین منازعات پنهان بودجه سال آینده خواهد بود.