نرخ رشد آمار افراد کهن‌سال در سراسر جهان تقریباً رو به افزایش نهاده و همین امر چالش‌های بسیاری را بر سر راه شهرنشینی قرار داده است. شهرها اغلب برای زندگی گروه‌های سنی جوان جامعه و تردد خودروها طراحی شده است و نیازهای افراد مسن در آن خیلی مورد توجه قرار نمی‌گیرد اما مدیران شهری در بعضی نقاط مختلف دنیا، تاکنون اقدامات مؤثری را در راستای افزایش امید به زندگی سالمندان به کار بسته‌اند تا حس استقلال را در قشر ارشد جوامع بهبود بدهند و آن‌ها را از انزوا نجات دهند که در ادامه با بعضی از آن‌ها آشنا می‌شویم.
**حسگرهای هوشمند خدمات شهری برای کهن‌سالان مادرید
بسیاری از سالمندان خانه‌نشین در منطقه مادرید در حال حاضر از خدمات مراقبت از راه دور موسوم به «دکمه قرمز» لذت می‌برند که با استفاده از آن می‌توانند در مواقع اضطراری روی یک دستگاه قابل حمل کلیک کنند و با متخصصان مربوطه برای کمک تماس بگیرند. با این حال، مقامات منطقه تصمیم گرفته‌اند با نصب حسگرهایی در خانه‌های سالمندان، این سطوح مراقبتی را بیش از پیش ارتقا دهند که می‌تواند الگوی حرکت روزانه ساکنان را بررسی کند و اگر اتفاقی خارج از حد معمول رخ داد، به نهادهای خدماتی مربوطه هشدار دهد.
این سیستم که تخمین زده می‌شود برای 90 هزار نفر از افراد سالمند در سراسر منطقه خدمات را فراهم کند، آخرین پیشرفت‌ها را با هدف بهبود کیفیت زندگی کاربران خود و تضمین خدمات به‌موقع برای نیازهای شخصی، اجتماعی یا پزشکی افراد، در خود جای داده است. این نوآوری، بیش از هر چیز، باعث می‌شود که سالمندان تمام نیازهای خود را در منزل و بدون مراجعه به نهادهای خدمات‌رسان برآورده کنند.
این سنسورها مجهز به ردیاب‌های تحرک است که امکان کنترل فعالیت یا فقدان فعالیت فرد را فراهم می‌کند تا در صورت نداشتن حرکت در داخل خانه در مدت زمان از پیش تعیین شده، زنگ هشدار را در مرکز مراقبت فعال کنند.
همین سیستم از آشکارسازهای سقوط یا سنسورهای درب مغناطیسی استفاده می‌کند که می‌توانند هم در محل ورودی خانه‌ها و هم در وسایل مختلف (یخچال، مایکروویو) نصب شوند و هنگامی که این درها در زمان تنظیم‌شده برای هر کاربر باز نشدند، سیگنالی را فعال کنند.
سالمندان همچنین یک آشکارساز انجام عادات خانه خواهند داشت که از طریق اندازه‌گیری رطوبت، دما، نور یا مقادیر مصرف برق، الگوی زندگی آن‌ها را با برنامه‌های روزمره (خواب، وعده‌های غذایی، خروجی‌ها و ورودی‌ها) پیکربندی می‌کند. فعالیت‌های غیرمعمول یا انحراف از این روال‌ها، که می‌تواند منجر به یک موقعیت خطرناک شود، یک هشدار در مرکز کنترل ایجاد می‌کند.
راهنمای دیجیتال، نمونه‌ای از چگونگی کاهش انزوا در میان سالمندان است. راه‌حل‌های هوشمند فناوری اطلاعات زیادی وجود دارد که می‌توان آن‌ها را برای سالمندان دشوار تلقی کرد، اما با کمک راهنماهای دیجیتال، به آن‌ها کمک می‌شود تا تجربه بهتری را برای ارتباط با دنیای مجازی داشته باشند. برای مثال، نصب شناسه بانکی روی تلفن همراه، زندگی روزمره را به میزان قابل توجهی برای افراد مسن آسان‌تر می‌کند.
وجود یک همراه برای انجام امور دیجیتال، برای سالمندان قوت قلب است و باعث می‌شود تا بر احساس اضطرابی که ناشی از انزوای دیجیتال است، غلبه کنند. علاوه بر این، حضور افراد در منازل افراد مسن، بسیار از لحاظ روانی مهم است، چراکه اغلب سالمندان حتی با وجود آموزش‌های ویدئویی نمی‌توانند بسیاری از مسائل را رفع کنند و به این ترتیب دچار تشویش می‌شوند. حال حضور فیزیکی کارشناسان در محل خیال آن‌ها را در این زمینه راحت می‌کند و قوت قلبی برای آن‌ها است چراکه راهنماهای دیجیتال تا زمان رفع مشکل در محل به سالمندان راهنمایی می‌دهند. راهنماهای دیجیتال، کارشناسان فناوری اطلاعات آموزش‌دیده هستند که سابقه کار با سالمندان را دارند و به این ترتیب، برای همنشینی و معاشرت با سالمندان آموزش‌های لازم را در اختیار دارند.
**برنامه ضدتنهایی برلین
مقامات برلین اعلام کردند که پس از یک پروژه آزمایشی موفق، برنامه ضدتنهایی برای سالمندان را به محله‌های جدید گسترش خواهند داد. طبق یک بیانیه رسمی، این پروژه آزمایشی در سال 2021 آغاز شد و اکنون به محله‌های مختلف شهر گسترش یافته است.
این برنامه بر افراد بالای 70 سال متمرکز است که در معرض خطر افزایش تنهایی قرار دارند و امکان بازدید خانگی از آن‌ها را فراهم می‌کند. در این بازدیدها، افراد نوبت ملاقاتی را با یک کارمند آموزش‌دیده دریافت می‌کنند که سالمندان را از امکانات تعامل اجتماعی در منطقه خود مطلع می‌کند. به گفته مقامات، هدف نهایی این است که از سال 2024 خدمات این طرح در سراسر برلین ارائه شود.
به گفته مقامات محلی، خدمات ضدتنهایی برلین با یک نامه شروع می‌شود که تقاضای بازدید از خانه سالمند را مشخص می‌کند. بر اساس این خدمات شهری، کارکنان فعالانه به‌دنبال افراد بالای 70 سال شهر می‌گردند تا به آن‌ها در زمینه‌های مختلف کمک کنند.
اگر سالمند مایل باشد، توسط کارشناسان از نظر وضعیت سلامتی و فعالیت‌های اوقات فراغت بررسی می‌شود و حمایت‌گران او را در مورد برنامه‌های اوقات فراغت در نزدیکی محله سکونتش، راهنمایی می‌کنند. تمرکز در این پروژه کاملاً بر کمک به افراد مسن است تا با دیگران ارتباط برقرار کنند و کیفیت زندگی آن‌ها را بهبود بخشند و از تبدیل شدن تنهایی به افسردگی طولانی‌مدت جلوگیری شود. این طرح برای همه سالمندان رایگان است و تاکنون 350 نفر از این برنامه بهره‌مند شدند.
*تلاش کرک برای بهبود وضعیت سکونت سالمندان
مدیران کرک به معرفی برنامه‌های جدیدی به‌منظور توسعه مسکن برای افراد سالمند و سایر شهروندان پرداخته‌اند و در نظر دارند خانه‌هایی با اندازه‌های مناسب با نیازهای مردم مختلف احداث کنند. در واقع، از آن‌جا که بسیاری از شهروندان پیر نسبت به سکونت در خانه‌هایی بزرگ‌تر از حد نیاز آن‌ها احساس نارضایتی می‌کنند، مدیران در نظر دارند معماران را به طراحی مساکنی خصوصی و اجتماعی برای این افراد سوق دهند که از اندازه مناسب برای رفع نیازهای آن‌ها برخوردار باشد. اعضای شورای شهر کرک هدف خود را از این اقدام را نه‌تنها بهبود کیفیت زندگی ساکنان پیر شهر معرفی کرده بلکه مدعی شده‌اند در پی پیاده‌سازی این طرح، فضاهای بیشتری به‌منظور توسعه مسکن برای خانواده‌های جوان نیازمند به خانه در دسترس خواهد بود.
گزارش‌ها حاکی از آن است که در حال حاضر ساکنان بالای 60 سال سن در بعضی از مناطق کرک به خانه‌هایی با مساحت مناسب منتقل شده‌اند و از وضعیت کنونی خود ابراز رضایت کرده‌اند که همین امر، اعضای شورای شهر را به توسعه طرح ذکر شده در سایر محله‌ها سوق داده است. این افراد امیدوار هستند که متناسب‌سازی اندازه ساختمان‌های مسکونی، به‌واسطه ایجاد فضاهای خالی در شهر، آن‌ها را در توسعه اهداف پایدار خود یاری کند، ضمن این‌که در احداث مسکن به روش هوشمند نیز اثربخش خواهد بود.
*اتوبوس نقره‌ای؛ ابتکار ایتالیا برای تردد شهروندان ارشد
سرویس «اتوبوس نقره‌ای» در ایتالیا برای افزایش کیفیت جابه‌جایی سالمندان راه‌اندازی است. این اتوبوس هم برای افراد پیری که از نظر جسمی سالم هستند و هم برای افرادی که به تنهایی با وسایل نقلیه عمومی سفر نمی‌کنند، در نظر گرفته شده است. ایده پشت طرح این است که به سالمندان آزادی لازم داده شود تا وظایف عادی خود را انجام دهند و فرصت‌هایی برای تفریح و ارتباطات اجتماعی داشته باشند. سرویس جدید به سالمندان این فرصت را می‌دهد که سفری را از مبدأ به مقصد رزرو کنند، در مقصد توقف داشته باشند و بازگشت راحتی را تجربه کنند.