سه‌شنبه 9 آذرماه سال جاری، رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای ششم از رد طرح جامع شهر همدان پس از بررسی در چهل و دومین جلسه صحن شورا با حضور مشاور طرح و کارشناسان خبر داد و گفت: این طرح به دلیل اشکالات موجود مورد تأیید شورای شهر قرار نگرفت و مقرر شد پس از رفع مغایرت‌ها و اشکالات توسط مشاور طرح مجدداً به شورای شهر ارسال شود.

براین اساس با توجه به اینکه پرداختن به این طرح به‌عنوان یک سند بالادستی طی سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از ستون‌های مطالبه‌گری سپهرغرب به طرق مختلف مورد کنکاش قرار می‌گیرد. این‌بار نیز برآن شدیم تا در این باره با سعید حاجی‌بابایی، گفت‌و‌گویی را ترتیب دهیم که در ادامه می‌خوانید:

وی با بیان اینکه بررسی و تأیید طرح جامع طبق بند 34 ماده 80 قانون شوراها یکی از وظایف شوراها است گفت: بنابراین پس از آغاز به کار شورای ششم این مهم به‌عنوان اولویت مورد پیگیری قرار گرفت.

رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر همدان با تأکید بر اینکه بیش از دوماه پیگیری و مقاومت مسئولان ذی‌ربط بالاخره طرح تدوین‌شده جهت بررسی به شورا ارسال شد، اذعان کرد: ازآنجایی‌که بررسی این طرح نیازمند اظهارنظر کارشناسی بود پس کمیته علمی در این خصوص در مرکز مطالعات و پژوهش‌ها شورا با حضور کارشناسان و متخصصان حوزه شهرسازی و معماری و اعضای کمیسیون معماری و شهرسازی شورا تشکیل شد.

حاجی‌بابایی با تأکید براینکه چیزی حدود 20 ساعت به بررسی این طرح در کمیته تشکیل شده پرداخته شد، اذعان کرد: البته در این کمیته از کارشناسان حوزه‌های مرتبط بدنه شهرداری نیز دعوت به‌عمل‌آمده و حضور داشتند.

وی با اشاره به اینکه نظر کمیته علمی شهرسازی و معماری مرکز مطالعات با توجه به وجود مشکلات عدیده مبنی بر رد طرح بود، خاطرنشان کرد: این مهم به شورا ارسال و شورا نیز منطبق با این نظر کارشناسی، طرح را با دعوت شرکت مهندسان مشاور طرح و نیز اداره کل مسکن و شهرسازی در جلسه علنی شورای اسلامی رد کرد.

وی با اشاره به اینکه اعضای شورای اسلامی ششم تأیید این طرح را به صلاح شهر و مردمان آن بنا به نظرات کارشناسی نمی‌دانند ابراز کرد: اشکالات و نواقص این طرح در حوزه‌های مختلف اجتماعی، زیست‌محیطی، اقتصادی، کالبدی و غیره بسیار جدی است.

رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر همدان با تأکید براینکه جزئیات ایرادات گرفته‌شده طی نامه‌ای برای اداره کل راه و شهرسازی ارسال شده ابراز کرد: یکی از ایرادات به نحوه طرح گذاری بازمی‌گردد به‌نحوی‌که در برخی موضوعات مطابق با مصوبات شورای عالی معماری و شهرسازی نیست.

حاجی‌بابایی ادامه داد: علاوه براین برخی از موضوعاتی که در شرح خدمات شرکت مهندسین مشاور منطبق با قراردادی که با اداره کل راه و شهرسازی منعقد شده است، به کلی به اجرا درنیامده یا اینکه با اشکالاتی مواجه است و یا به لحاظ محتوایی با شرح خدمات، تطابق لازم را ندارد.

وی افزود: برای مثال شرکت مشاور وظیفه داشته طبق شرح خدمات طرح‌گذاری را بر مبنای توان و بنیه اقتصادی و تراز مالی شهرداری انجام دهد اما در این طرح این‌گونه عمل نشده است.

وی با اشاره به اینکه عدم رعایت این مهم خود خللی بزرگ در بحث طرح‌گذاری شهری است اذعان کرد: بلاتکلیفی گذاشتن بخشی از اراضی موجود در شهر با کاربری‌هایی که با مصوبات شورای عالی همخوانی ندارد از دیگر ایرادات مهم طرح تدوین شده است.

رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر همدان با بیان اینکه اشکال بعدی به این بحث بازمی‌گردد که بخشی از مطالعات وضع موجود و درعین‌حال نقشه پایه که طرح می‌بایست بر اساس آن بارگذاری شود همخوانی لازم را ندارند بیان کرد: در صورت مصوب شدن این طرح با اشکال به‌روزرسانی نقشه گرفتاری بزرگی را برای مردم همدان ایجاد خواهد کرد.

حاجی‌بابایی با اشاره به اینکه متأسفانه در این طرح اتفاق جدیدی را در حوزه حمل‌ونقل، ترافیک، شبکه‌های دسترسی و معابر شاهد نیستیم خاطرنشان کرد: نکته بسیار مهم دیگر اینکه پیشنهاد‌هایی که در طرح جامع ارائه می‌شود باید دارای دلایل توجیهی فنی آن در مطالعات و گزارش‌های طرح جامع بیان شده باشد که متأسفانه در بسیاری از حوزه‌ها این‌گونه نیست به‌طوری‌که در بسیاری از موضوعات مطالعات منعکس‌کننده طرح پیشنهادی نیست.

وی ادامه داد: ای بدان معنا است که مطالعاتی صورت پذیرفته اما طرح تدوین‌شده فارغ از این مطالعات است و یا کمتر این ارتباط را با مطالعات توجیهی فنی دارد.

رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر همدان با تأکید براینکه مشکل بزرگ دیگر این طرح این است که بخشی از اراضی مردم را برای کاربری عمومی در نظر گرفته‌اند گرچه لزوم این کار را نمی‌توان اشتباه قلمداد کرد اما یقیناً منجر به گرفتار شدن مردم خواهد شد زیرا با توان مالی شهرداری همدان همخوانی ندارد ابراز کرد: بالاخره اگر قرار است چنین کاری صورت بگیرد باید بنیه مالی شهرداری و مدیریت شهری همخوانی داشته باشد زیرا شهرداری همدان پس از گذشت نزدیک به دو دهه (16 سال) هنوز نتوانسته بخشی از اراضی مصوب در طرح تفضیلی را با کاربری عمومی تملک کند.

حاجی‌بابایی، ادامه داد: سؤال اینجاست که چرا باید ما با چنین طرح‌های فضایی و بدون در نظر گرفتن وضعیت مالی شهرداری، شهر را گرفتار کنیم.

وی با اشاره به اینکه در کنار این موضوعات برای شهر همدان چند تصمیم بزرگ در حال گرفته شدن هستند اذعان کرد: الحاق یکی از شهرهای پیرامونی و درعین‌حال ایجاد یک کمربندی دور شهر ازجمله این تصمیمات است که این مهم به‌طور جد منجر به مخدوش شدن ساختار فضایی شهر همدان و درعین‌حال ایجاد اشکال عمده در بحث شهرسازی همدان خواهد شد.

رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر همدان با تأکید براینکه این دو تصمیم بسیار بزرگ و در تقابل با علم شهرسازی، مباحث توجیهی و فنی است اذعان کرد: متأسفانه شرکت مهندسین مشاور دلیل قابل ذکر و مشخصی برای الحاق در پاسخ به چرایی ما نداده‌اند.

حاجی‌بابایی ادامه داد: اگر این شهر به همدان اضافه شود قطعاً با مشکلات عدیده‌ای همچون مخدوش شدن بافت هویتی، فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و غیره مواجه خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه برخورد ساده‌انگارانه با موضوعات شهرسازی و مدیریت شهری به صلاح مردم و شهر همدان نخواهد بود ابراز کرد: تهیه و تصویب این طرح نیازمند توجه ویژه‌ای است پس نباید عجله برای تصویب آن داشته باشیم زیرا به اذعان کارشناسان نداشتن طرح جامع به‌مراتب بهتر از تصویب چنین طرح ناقصی است.

وی در خصوص بحث پهنه‌بندی‌های شهری مخصوصاً در عرصه بلندمرتبه‌سازی نیز، گفت: علیرغم شرح خدمات طرح جامع متأسفانه در بسیاری از پهنه‌ها مطالعه امکان‌سنجی انجام نپذیرفته است و به تعبیر بهتر مطالعات امکان‌سنجی پهنه‌های بلندمرتبه‌سازی در طرح جامع تدوین شده بسیار فقیر است.

مع‌الوصف با توجه به آنچه گفته شد باید به ذکر این مسئله بسنده کرد که طرح ناجامع تدوین‌شده هدفی جز گرفتار کردن مردم را نخواهد داشت و در صورت تصویب نه‌تنها موتور محرکی برای توسعه شهر نخواهد بود بلکه همدان را در بخش‌های مختلف همچون اقتصادی، توسعه پایدار بر مبنای صیانت از محیط‌زیست چند پله به پایین خواهد کشید.

از طرفی این روزها آنچه مسلم است اینکه طرح جامع گرفتار فرآیندی سیاسی شده، حال آنکه می‌بایست طبق اصول و منطق نگاهی علمی بر طرح جامع حاکم باشد و نه هیجان و ماجراجویی‌های سیاسی؛ باید در موضوعاتی که منافع شهروندان در آن قرار دارد از نگاه‌های حزبی و سیاسی دست بشوییم چراکه ماه‌ها است جمع کثیری از کارشناسان و متخصصان حوزه شهرسازی و معماری با داشتن حداقل 27 نقص، بر این طرح تدوین‌شده صحه گذاشتند.

افرادی که در حال حاضر بدون در نظر گرفتن منافع مردم این شهر تنها به دنبال جلب منافع خود هستند باید در صورت تصویب این طرح نسبت به پاسخگویی به تک‌تک شهروندان در محضر خدواند حاضر شوند زیرا طرح جامع نه‌تنها شهروندان کنونی بلکه در یک چشم‌انداز زندگی فرزندان این نسل را نیز در بخش‌های مختلف تحت تأثیر قرار می‌دهد پس به جای هیاهوی سیاسی، ای کاش این عزیزان کمی هم بر واقعیت‌های علمی و نظرات کارشناسی تکیه می‌کردند نه داشته‌ها و اغراض سیاسی و اقتصادی خود.

طاهره ترابی مهوش