اینبار بنیاسرائیل در دریا غرق میشود
در آیین یهود عیدی وجود دارد که به عید پِسَح معروف بوده و اینروزها در سرزمینهای اشغالی عید پِسَح است؛ در برخی منابع آمده که در این ایام فرعون با سپاه قدرتمندش به اذن خداوند در رود نیل غرق شدند. برای اطلاع از ماجرای عید پِسَح و ارتباطش با شکافتن رود نیل و غرق شدن فرعون با احمد عسکری، پژوهشگر تاریخ و مدرس دانشگاه دقایقی به گفتوگو نشستیم.
* قدری از پیشینه این ماجرا بگویید و اینکه چه شد که کار موسی (ع) و قومش به فرار از مصر کشید؟
همان طور که گفتید، ماجرای عید پِسَح به زمان خروج بنیاسرائیل از مصر و فرار از دست سربازان فرعون بازمیگردد. حضرت موسی (ع) در بازگشت از مدین به نبوت مبعوث شد و خدا به او امر کرد که فرعون را به یکتاپرستی دعوت کند؛ موسی به همراه برادرش هارون به کاخ فرعون رفتند و بهسختی وارد کاخ شدند، این فرعون رامسس دوم نام داشت و فرزند همان فرعونی است که موسی (ع) در قصرش پرورش یافت، رامسس پس از مرگ پدرش به پادشاهی رسید، درواقع فرعون برادرخوانده موسی بود. حضرت با برادرش هارون به قصر فرعون رفتند، اما فرعون دستور داد آنها را تیرباران کنند، موسی عصایش را بلند کرد و عصا همه تیرها را بلعید، فرعون گفت که اینها سحر است و تو ساحری و باید مجازات شوی، موسی گفت که اینها معجزه الهی است تا تو ایمان بیاوری.
نهایتاً حضرت موسی (ع) با فرعون قرار گذاشت که اگر در ماجرای رقابت با ساحران پیروز شود، با قومش از مصر خارج شوند، اما فرعون خلف وعده کرد و به آنها اجازه خروج نداد.
* گویا پس از این ماجرا حضرت موسی فرعونیان را نفرین کرد، ماجرای نفرین چیست؟
حضرت موسی آنها را نفرین کرد و آبِ خوردنشان تبدیل به چرک و خونآبه شد؛ نهایتاً فرعون کوتاه آمد و اجازه خروج بنیاسرائیل را داد، اما به محض اینکه نفرین موسی برداشته شد، فرعون بازهم خلف وعده کرد و اجازه نداد.
موسی بازهم نفرین کرد و ماجرا تکرار شد؛ 10 بار موسی فرعونیان را نفرین کرد و بلاهای مختلف بر آنها نازل شد، اما به محض رفع بلا، فرعون خلف وعده میکرد. هنگام نفرین و بلای دهم، موسی به فرعونیان گفت که این آخرین مهلت شما است و پس از این دیگر مهلتی نخواهید یافت؛ اما بازهم خلف وعده فرعونیان سبب نفرین موسی و نزول بلای دهم شد.
* ماجرای عید پسح از نفرین آخر آغاز میشود؟
موسی به فرعونیان گفت که امشب فرزندان ذکور اول شما همه میمیرند، او به قومش گفت که بروید نماز بخوانید و در راه خدا قربانی کنید و خون قربانی را به در خانههایتان بزنید، از خانه هم بیرون نیایید تا بلا شما را نگیرد. بنیاسرائیل هم چنین کردند و از بلا در امان ماندند و فردای آن روز پسر اول همه اهالی مصر مرد و آنها درحالی که جنازه پسرانشان را در دست داشتند، راهی کاخ فرعون شدند و دیدند که پیکر بیجان پسر فرعون هم روی دستش است.
این روز در آیین یهود به عید پسح معروف است؛ پسح بر وزن پسر بوده که در این روز کشته شدند. طبق تقویم عبری از 15 ماه نیسان در حدود 10 روز عید پسح است. در سرزمینهای اشغالی اکنون ایام عید پسح است و تا 22 فروردینماه هم ادامه دارد؛ البته بنی اسرائیل دو عید دیگر هم به نامهای رگالیم و شالوش دارند.
* ماجرای نان فتیر و پختن آن در این ایام چیست؟
با دیدن مرگ پسران، فرعون کوتاه آمد و به موسی و قومش اجازه خروج داد؛ موسی که میدانست فرعون زود پشیمان میشود، به قومش فرمان داد سریع از مصر خارج شوید و حتی فرصت جمع کردن وسایل و درست کردن خمیر نان هم نداد و آنها نان را بدون مایه و بهصورت فتیر درست و بهسرعت فرار کردند.
امروزه هم در آیین عید پسح، نان فتیر درست میکنند که برگرفته از همان زمان است؛ اما پیشبینی موسی درست از آب درآمد و فرعون که از مرگ پسرش و دیگر پسران مصر به خشم آمده بود، دستور حمله و کشتار بنی اسرائیل را صادر کرد. سپاه فرعون بلافاصله با همه قدرت به دنبال بنیاسرائیل به راه افتادند، سپاه فرعون بزرگترین سپاه دنیا و قلمرو او بزرگترین قلمرو جهان بود، سپاه او نخستین سپاه تاریخ است که نیروی هوایی داشت، آنها سبدهایی مانند بالن درست میکردند و با دهها یا صدها پرنده قوی مانند عقاب، آن را بلند میکردند و تیراندازان از بالا به سپاه دشمنشان تیراندازی میکردند.
حال این سپاه قدرتمند به دنبال بنیاسرائیل به راه افتاد تا آنها را قتلعام کنند، بنیاسرائیل هم در ادامه مسیر با سدی بزرگ مواجه شدند که همان رود بزرگ نیل بود؛ (نیل یکی از بزرگترین و خروشانترین رودهای دنیا است که در آن کشتیرانی میشود و در رویدادهای تاریخی نامش بارها تکرار شده و حتی گاهی از نیل با عنوان دریا یاد میشود) مهمترین رویداد تاریخی ثبتشده از نیل، همین مواجه بنیاسرائیل با این رود هنگام فرار از دست فرعون و شکافته شدن این دریای عظیم است.
قوم موسی با رسیدن به بنبست بزرگی مثل رود نیل، درحالی که سپاه فرعون پشت سرشان بود و صدای اسبان جنگاوران به گوش میرسیدند، کاملاً ناامید شدند و گفتند دیگر تمام است و همه ما کشته میشویم؛ (گویا آیه معروف «اِن معی ربی» هم برای اینجا است) درحالی که بنیاسرائیل ناامید منتظر مرگ بودند، موسی (ع) که وجودش را امید به خدا و امدادها و معجزاتش گرفته بود، به بنی اسرائیل پاسخ داد که نه این پایان کار نیست، پروردگارم مرا یاری میکند و راه را نشانم میدهد. در این هنگام جبرئیل امین نازل شد و به موسی فرمان داد که عصایت را به دریا بزن،موسی چنین کرد و به اذن خداوند رود با آن عظمت برای عبور بنیاسرائیل، شکافته و راه باز شد و آنها به سوی طرف دیگر دریا به راه افتادند. فرعونیان که به دریا رسیدند، به دنبال بنیاسرائیل وارد دریای شکافتهشده شدند و به اذن خدا پس از ورود کامل فرعون و همه سپاهش، دریا بسته شد و آنها غرق شدند. حدود یک روز بعد فقط جنازه فرعون پیدا شد و حتی پیکر سربازانش هم پیدا نشد.
* بنیاسرائیل چگونه با اینهمه معجزه و نجات از چنین مرگی و دیدن عنایات مکرر خدا ظرف چند روز راه کفر در پیش گرفتند؟
بنیاسرائیل قوم ناسپاس تاریخ است، آنها پس از عبور از دریا در منطقهای خوشآبوهوا و حاصلخیز ساکن شدند، اما این قوم بلافاصله و در نبود 40 روزه و یا بنا به روایاتی 50 روزه موسی (ع)، کافر شدند و به پرستش گوساله پرداختند! آنها بهجز گوسالهپرستی، به فساد نیز پرداختند و انواع گناهان را هم مرتکب شدند.
جنایات و انحرافات بنیاسرائیل در تاریخ ادامه پیدا کرد و با وجود اینکه بیشترین معجزه در تاریخ انبیای الهی برای این قوم سرکش نازل شد، اما آنها منحرفان همیشگی تاریخ بودهاند و در عصر کنونی این انحراف و جنایات به اوج خود رسیده است. آنها به فرعونیان زمان تبدیل شدهاند و انشاءالله همانطور که روزی فرعونیان جنایتکار در دریا غرق شدند، در همین روزها شاهد غرق شدن شرورترین و جنایتکارترین قوم تاریخ دنیا یعنی بنیاسرائیل باشیم و نابودی آنها را ببینیم.