مسئول مرکز رشد لالجین با بیان اینکه این مرکز در عرصه تخصصی سفال و سرامیک فعالیت دارد، گفت: درحال حاضر توانسته‌ایم برای 250 نفر به‌صورت مستقیم اشتغال ایجاد کنیم.
در عصر حاضر، مفهوم توسعه دیگر تنها به معنای ساخت زیرساخت‌های سخت مانند جاده‌ها و پُل‌ها نیست، بلکه توسعه واقعی در گرو ایجاد «زیرساخت‌های نرم» و تقویت سرمایه انسانی است. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های توسعه در شهرستان‌های ایران، تمرکز شدید امکانات در کلان‌شهرها بوده که منجر به پدیده دردناکی به‌نام «مهاجرت نخبگان» می‌شود.
زمانی که یک فارغ‌التحصیل رشته متالورژی یا شیمی در شهری مانند همدان یا لالجین، برای به‌کارگیری دانش خود مجبور باشد به تهران یا اصفهان نقل مکان کند، درواقع منطقه بومی خود را از یک موتور محرک رشد محروم کرده است؛ در این صورت مفهوم مراکز رشد در شهرستان‌ها به‌عنوان یک راهکار استراتژیک، مهم می‌شود.
مراکز رشد درواقع شتاب‌دهنده‌های محلی هستند. وظیفه این مراکز تنها فراهم کردن یک میز و صندلی برای کارآفرینان نیست، بلکه ایجاد یک اکوسیستم است که در آن ایده به محصول و محصول، به بازار تبدیل شود. در شهرستان‌هایی که دارای یک صنعت بومی قدرتمند (مانند سفالگری در لالجین) هستند، این مراکز نقش «کاتالیزور» را ایفا می‌کنند.
صنعت سفالگری در لالجین، سال‌ها است که بر پایه تجربه و تکرار نسل به نسل، پیش رفته است. اگرچه این روش باعث حفظ اصالت شده، اما برای تولید با استانداردهای جهانی، رقابت در بازارهای صادراتی و تولیدات انبوه و باکیفیت، تجربه به‌تنهایی کافی نیست و این مهم باید با «علم» و «فناوری» پیوند بخورد.
بنابراین، مرکز رشد لالجین به‌عنوان یکی از بازوهای تخصصی پارک علم و فناوری همدان، گام‌های بلندی را برای تغییر الگوی تولید در منطقه برداشته است. در این راستا، گفت‌وگویی را با حامد ازمیری، مسئول مرکز رشد لالجین ترتیب دادیم که در ادامه می‌خوانید:
مسئول مرکز رشد لالجین با اشاره به تاریخچه این مجموعه، اظهار کرد: مرکز رشد لالجین از سال 1393 با هدف حمایت از ایده‌های نوآورانه در حوزه صنایع دستی و سفال، راه‌اندازی شد.
حامد ازمیری در تشریح مدل همکاری‌های استراتژیک این مرکز ابراز کرد: فضای استقرار این مجموعه با همکاری نزدیک و حمایت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، تأمین شده است.
وی تصریح کرد: مالک این فضا میراث فرهنگی است، اما از طریق تفاهم‌نامه‌های بلندمدت و هدفمند، در اختیار مرکز رشد قرار گرفته تا بستری امن و تخصصی برای استقرار واحدهای فناور باشد.
ازمیری با بیان اینکه یکی از برجسته‌ترین نقاط قوت مرکز رشد لالجین وجود «آزمایشگاه تخصصی سفال و سرامیک» است، بیان کرد: این مرکز تنها به ارائه فضای اداری اکتفا نکرده، بلکه با تجهیز آزمایشگاه به دستگاه‌های پیشرفته و گران‌قیمت، امکاناتی را فراهم کرده که در سطح منطقه بی‌نظیر است؛ این تجهیزات به واحدهای فناور اجازه می‌دهد تا متغیرهای شیمیایی و فیزیکی بدنه سفال را اندازه‌گیری کرده و به دنبال جایگزین‌هایی برای مواد اولیه یا روش‌های پخت بهینه‌تر باشند.
این مقام مسئول در پاسخ به این پرسش که آیا فعالیت‌های این مرکز تنها محدود به هنر سفالگری است، گفت: ما درحال حاضر میزبان 25 واحد فناور هستیم که در حوزه‌های متنوعی فعالیت می‌کنند. بله، تمرکز ما بر سفال و سرامیک است، اما این تمرکز به معنای محدودیت نیست؛ برای مثال، واحدهایی در مرکز ما فعال هستند که روی «فناوری ساخت کوره» کار می‌کنند تا مصرف انرژی را کاهش دهند یا روی «تجهیزات مدرن سفالگری» و ماشین‌آلاتی مانند «پرسینگ» متمرکز شده‌اند تا دقت تولید را بالا ببرند. همچنین حوزه‌هایی نظیر چاپ دیجیتال و سیلک که ترکیبی از هنر و فناوری است، در این مرکز دنبال می‌شوند.
ازمیری با تأکید بر اینکه نکته‌ حائز اهمیت در ساختار مرکز پیوند آن با نهادهای علمی است، عنوان کرد: درحال حاضر واحد تحقیق و توسعه (R&D) جهاد دانشگاهی در مرکز رشد لالجین مستقر شده و به‌صورت تخصصی روی حل چالش‌های بنیادین صنعت سفال کار می‌کند؛ ازجمله بررسی ترکیب مواد بدنه برای جلوگیری از ترک‌خوردگی، افزایش مقاومت حرارتی و ایجاد رنگ‌های نوین. این یعنی مرکز رشد لالجین، حلقه‌ واسط میان «دانشگاه» (در قالب جهاد دانشگاهی) و «کارگاه» (در قالب واحدهای فناور و صنعتگران لالجین) است.
وی در تحلیل جایگاه این مرکز در سطح استان خاطرنشان کرد: پارک علم و فناوری همدان دارای دو مرکز تخصصی است؛ یکی مرکز تخصصی کشاورزی که در مرکز تحقیقات کشاورزی مستقر است و دیگری همین مرکز تخصصی سفال و سرامیک در لالجین که این تفکیک تخصصی نشان‌دهنده درک درست از ظرفیت‌های منطقه‌ای است تا هر مرکز روی یک زنجیره ارزش متمرکز شود.
ازمیری با اشاره به موفقیت‌های کسب‌شده توسط فناوران این مرکز رشد، عنوان کرد: کسب رتبه نخست بین سایت‌های فناوری و درعین‌حال کسب رتبه برتر استانی در بین فناوران، ازجمله افتخارات این مجموعه بوده که توسط شرکت‌های فناور در عرصه سفال کسب شده است.
وی با تأکید بر اینکه در هر واحد فناور حداقل دو نفر به‌صورت بیمه‌شده فعالیت دارند، تشریح کرد: خوشبختانه درحال حاضر 250 نفر به‌صورت مستقیم در این مرکز مشغول به کار هستند.
مسئول مرکز رشد لالجین با تأکید بر اینکه خوشبختانه تولیدات این واحدها توانسته در بازارهای بین‌المللی نیز ورود کند، عنوان کرد: صادرات واحد‌های ما به‌صورت غیر مستقیم و توسط صادرکنندگان لالجینی انجام می‌شود؛ برای مثال سفال گل‌برجسته ما درحال حاضر توسط این صادرکنندگان به کشور عراق صادر می‌شود.
مسئول مرکز رشد لالجین به چالش‌های پیش‌ رو نیز اشاره و با صراحت عنوان کرد: درحال حاضر بسیاری از صنعتگران و فعالان لالجین به‌دلیل سودآوری‌های کوتاه‌مدت و عادت به روش‌های سنتی، تمایلی به پذیرش خطرهای نوآوری ندارند؛ به عبارت دیگر، جو حاکم بر منطقه، جوی «اشتغال‌محور» است و نه «نوآوری‌محور».
ازمیری ادامه داد: بسیاری از فعالان لالجین از وضعیت خود رضایت دارند و به همین دلیل، مفهوم «دانش محصول» یا «فناوری جدید» برای آن‌ها اولویت پیدا نکرده است.
وی هدف غایی خود در مسئولیت مدیریت این مرکز را تغییر این فرهنگ دانست و تأکید کرد: هدف مرکز رشد این نیست که هنر سنتی را حذف کند، بلکه می‌خواهد این هنر را «ارتقا» دهد.
ازمیری افزود: ما باید مرکز رشد را بیشتر معرفی کنیم تا صنعتگران متوجه شوند که نوآوری به معنای کنار گذاشتن سنت نیست، بلکه به معنای استفاده از ابزارهای مدرن برای ماندگاری و رقابت‌پذیری بیشتر هنر سفالگری است.

طاهره ترابی مهوش