بررسی پیامهای اصلی واقعه غدیر خم براساس دیدگاه رهبر انقلاب اسلامی؛
مضامین غدیر به معرفت اسلام منتهی میشود
حجتالاسلام روحالله توحیدینیا- عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
حضرت آیتالله خامنهای در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی ضمن تبریک عید غدیر فرمودهاند: مضامینی که در واقعه غدیر باید مورد توجه قرار بگیرد، مضامین خیلی وسیعی است که به معرفت اسلام منتهی میشود؛ صرفاً این نیست که امیرالمؤمنین را به ولایت منصوب کردند، مفاهیم مهم دیگری هم در ذیلش هست.» 1404/03/21
بخش مهمی از این مضامین را میتوان در مجموعه بیاناتی که رهبر انقلاب اسلامی در طول سالیان گذشته در توصیف جایگاه غدیر فرمودهاند، جستجو و در قالبی تحلیلی ارائه کرد.
در یادداشت پیش رو بخش مهمی از مضامین مهم و کلیدی واقعه غدیر بر مبنای بیانات حضرت آیتالله خامنهای بررسی شده است.
* اهمیت درک جامع از واقعه غدیر خم
بیانات رهبر انقلاب اسلامی را میتوان تأکیدی بر ضرورت اهتمام به پیامهایی از واقعه غدیر دانست که نباید در پسِ توجه به موضوع مهم نصب امام علی علیهالسلام به ولایت، در اذهان کمرنگ شود. بلکه ضروری است تا در یک نگاه جامع، به معارف تحولآفرینی که در دل واقعه غدیر قرار دارد، توجه ویژه کرد. ثمره این توجه آن است که مجموعه اقدامات و مشارکتهایی که در جهت بزرگداشت غدیر و به برکت انقلاب اسلامی صورت میگیرد، عمق بیشتری پیدا میکند. به عبارت دیگر، با عنایت به مضامین بلند غدیر است که این رویداد تبدیل به رسانهای برای پایبندی هرچه بیشتر مخاطبانش به معارف اسلام ناب میشود.
از یک زاویه در واقعه غدیر که تنها در ساعاتی از یک روز و به امر حق تعالی محقق شد، پیامها و مضامین متعددی برای انسانها، جوامع و گروههای گوناگون بشر وجود داشت و ازاینرو است که به پیامبر صلیاللهعلیهوآله خطاب شد که رسالت خویش را با این اقدام، کامل خواهد کرد. در یک دستهبندی کلی میتوان این پیامها را خطاب به حکومت اسلامی، جوامع بشری، جوامع اسلامی و جامعه شیعی دانست. پیامهایی که بهنام غدیر ماندگار شده و بیتردید مرور آن برای مخاطبان، تحولآفرین خواهد بود. تأکید میشود که با مرور این مضامین، تمامی مردم و نهادها متوجه اهمیت سرمایهگذاری روی واقعه غدیر خواهند شد و نشان داده میشود که هر جامعه و حکومت صالحی در جهان، نیازمند اتکا به غدیر و مضامین روحبخش آن است.
1. پیام غدیر برای حکومت اسلامی
نخستین پیام غدیر برای یک حکومت اسلامی، متوجه کردن او به ریشه، اساس و هویت الهی آن است؛ به عبارت دیگر، غدیر یک پشتوانه معرفتی برای اصل حاکمیت اسلامی و سپس ماهیت و چگونگی این حاکمیت است. در مورد بخش نخست رهبر انقلاب فرمودند: «روز هجدهم ذیالحجه سال دهم هجری، روز اعلام غدیر و جانشینی امیرالمؤمنین، روزی است که کفار مأیوس شدند از اینکه بتوانند دین مبین اسلام را قلعوقمع کنند؛ تا آن روز هنوز همچنان امیدوار بودند که بتوانند این کار را بکنند، اما آن روز دیگر مأیوس شدند...چرا کفار مأیوس شدند؟ این بهخاطر تداوم «حاکمیت سیاسی اسلام» است» (1).
بنابراین، غدیر پشتوانهای شد برای اثبات این امر که رهبران الهی همواره به خواست خدا روی زمین حاضر هستند و هریک، حاکمیت اسلام را تحقق خواهند بخشید.
در کنار آنچه گذشت، پیام غدیر برای حکومت اسلامی، نشان دادن یک قله و مجموعهای از بایستهها برای حرکت به سوی حکومت اسلامی مطلوب است؛ پیامی که برآمده از جایگاه شخصیت معرفیشده در این واقعه از سوی خاتم پیامبران است. رهبر انقلاب اسلامی دراینباره فرمودند: یک بُعدی که در غدیر وجود دارد، این است که همه ما بدانیم حکومت اسلامی و جامعه اسلامی باید شخصیت امیرالمؤمنین و جامعهای را که امیرالمؤمنین میخواست درست کند، الگو قرار بدهد. الگوی ما این است؛ به آن سمت باید حرکت کنیم... شما نگاه کنید ببینید شاخصههای امیرالمؤمنین و نظامی که او درصدد تشکیل آن نظام بود، چیست. ما باید آن شاخصها را درنظر بگیریم و به سمت آنها حرکت کنیم. شاخصه عدالت، شاخصه اخلاق، توحید، کار را برای خدا انجام دادن در نگاه به آحاد جامعه». (2)
بنابراین غدیر یادآور این نکته به حکومت اسلامی است که نباید اتکا و حرکت به سوی حکومت عادلانه و اخلاقمحور علوی را در بیان خلاصه کند و باید با بهرهگیری از ابزارهای علمی و فرهنگی، در عمل بدان نائل آید.
2. پیام غدیر برای جوامع بشری
پیامهای مهمی در واقعه غدیر برای عموم انسانها و جوامع بشری وجود دارد؛ نخست آنکه پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله خود را آخرین پیامبر از سوی خداوند معرفی کرد، اما در غدیر خم نشان دادند که اقداماتشان پاسخی کوتاهمدت به نیاز معنوی زمانه نبوده، بلکه آنچه محقق کرده، یک جهتگیری است که امر مطلوب را در امور مادی و معنوی تا زمانی که جهان باقی است و جهانیان حاضرند، نشان میدهد. رهبر انقلاب اسلامی در اشاره به این امر فرمودند: «ماجرای غدیر فقط نصب یک جانشین برای پیغمبر نبود... مسئله امامت، یک مسئله مخصوص مسلمانها یا مخصوص شیعیان نیست. امامت یعنی یک فردی یا یک گروهی بر جامعهای حکمرانی و جهت حرکت آنها را در امر دنیا و در امر معنویت و آخرت مشخص میکنند. این یک مسئله همگانی است برای همه جوامع بشری» (3).
پیام غدیر درحقیقت عمومیتبخشی به حرکت همهجانبه اسلامی برای تمامی زمانها است.
پیام دیگر غدیر برای جامعه بشری، هشدار در مورد تباهی و فساد هر راهی جز مسیر و جهتدهی تعیینشده بود. از این زاویه، غدیر جلوهگر باطل بودن دنیای مدرن و مظاهر آن است. رهبر انقلاب اسلامی دراینباره اینگونه فرمودند: «مسئله غدیر فقط مسئله شیعه نیست؛ مسئله مسلمانان، بلکه مسئله همهی انسانها است... اگر قدرت در اجتماعات انسانی دست شیطانصفتان باشد، دنیا به همان راهی میرود که شما امروز مظاهر آن را در دنیای مدرن مشاهده میکنید. هرچه دنیا مدرنتر بشود، خطر آنگونه حکومتها بیشتر میشود. البته هرچه دنیا ازلحاظ علم و معرفت پیشتر برود، امکان و احتمال بروز خط هدایت هم بیشتر میشود.» (4)
3. پیام غدیر برای امت اسلامی
غدیر خم پیامهای متعددی نیز برای امت اسلامی در دوره حاضر دارد که به دو مورد اشاره میشود؛ نخست آنکه امت اسلامی باید آگاه باشد که در روز غدیر، یک معیار و شاخص مستحکم برای تعیین مسیر خود و برای همه دوران بهدست آورد تا در نوع حرکت خویش دچار تردید نشود. چنانکه رهبر انقلاب اسلامی میفرمایند: «مسئله غدیر، مسئله ایجاد یک شاخص، یک معیار و یک میزان است. تا آخر دنیا مسلمانان میتوانند این شاخص را و این معیار را جلوی خودشان قرار بدهند و تکلیف مسیر عمومیِ امت را معین کنند. اینکه پیغمبر اکرم حساسترین زمان را برای اعلام مسئله ولایت انتخاب کرد، این انتخابِ پیغمبر نبود، انتخابِ خدای متعال بود... شاخص معلوم شد؛ امت هر وقت بخواهند، هر وقت چشم خود را بر حقیقت باز کنند، شاخص را خواهند دید، معیار را مشاهده خواهند کرد و تردیدی باقی نخواهد ماند». (5)
امت اسلامی بهخوبی میتواند اهمیت این معیار را با مرور آیات مرتبط قرآن کریم با این واقعه، ملاحظه کند.
مضمون دیگری که در غدیر وجود دارد، وحدتبخش بودن آن است. این امر زمانی روشن میشود که به ریشه و منشأ طرح غدیر توجه شود؛ رهبر انقلاب اسلامی دراینباره فرمودهاند: «حادثه غدیر به نگاه مرحوم علامه امینی (رضوانالله تعالیعلیه) صاحب کتاب الغدیر و بعد در نگاه مرحوم شهیدمطهری (رضواناللهعلیه) وسیله وحدت امت اسلامی است... مسئله تشیع برآمده از یک اعتقاد صحیحِ سالمِ خالصِ نسبت به وحی الهی است (این است معنای تشیع) اعتقاد به ارزشها است، اعتقاد به معیارها است، ملاک قرار دادن معیارهایی است که قرآن آنها را ملاک قرار داده است.» (6)
این نوع نگاه سبب میشود تا غدیر از هر حرکتی که بخواهد آن را بر علیه خود و در جهت اختلاف استفاده کند، جدا دانسته شود.
4. پیام غدیر برای شیعیان
از مهمترین پیامهای غدیر برای جامعه شیعی، توجه دادن آنان به نعمت بودن غدیر است؛ نعمتی که درحقیقت بهواسطه آن، فیوضات خاص حق تعالی بر پیروان امام نازل میشود و از این جهت، شیعه باید قدردان غدیر خم باشد. رهبر انقلاب اسلامی میفرمایند: «همچنان که خود اصل نبوت و رسالت منت الهی و نعمت بزرگ الهی است که «لَقَد مَنَّ اللهُ عَلَی المُؤمِنینَ اِذ بَعَثَ فیهِم رَسولًا مِن اَنفُسِهِم»، در مورد ولایت امیرالمؤمنین هم حقیقتاً یک نعمت بزرگ و یک منت بزرگی بود: «خَلَقَکُمُ اللهُ اَنوَاراً فَجَعَلَکُم بِعَرشِهِ مُحدِقینَ حَتّى مَنَّ اللهُ عَلَینا بِکُم فَجَعَلَکُم فی بُیُوتٍ اَذِنَ اللهُ اَن تُرفَع» تا آخر؛ حقیقتاً نعمت بزرگی است» (7)
البته این نعمت برای همه بشریت است، اما تأکید آن درخصوص شیعیان، به جهت اهمیت تلاش شیعیان برای احیای غدیر پس از درک بهتر از این واقعه است.
از سوی دیگر، شیعیان که پیروان مکتب امامت هستند، دسترسی به رفتار و گفتار مطلوب فردی و اجتماعی خویش را نیز از غدیر خم دارند؛ غدیر از این جهت در دل خود خبر از یک تضمین مهم برای دسترسی به احکام الهی است. چنانکه رهبر انقلاب اسلامی فرمودهاند: «دههی دوم ذیحجه، دهه ولایت است و مسئله غدیر که در روایت هست که ما نودیَ اَحَدٌ بِشَیءٍ مِثلُ ما نودیَ بِوِلایة؛ از همه احکام الهی، این ولایت جایگاه برتری دارد، چون تأمینکننده و تضمینکننده همهی احکام الهی است که خب ماجرای غدیر و آن داستان بسیار مهم [بیانگر آن است]» (8)
درنهایت، شیعه باید بداند که هویت و بقای خویش را از غدیر دارد. تمرکز و اهتمامی که شیعیان در طول تاریخ روی این حقیقت داشتند، درحقیقت سبب بقای تمامی ابعاد اسلام ناب بوده است. رهبر انقلاب اسلامی در اشاره به این مهم میفرمایند: «یک نکته دیگر هم در باب مسئله غدیر عرض کنیم...شیعه این عقیده را برای خود مثل جان عزیزی در طول قرنهای متمادی حفظ کرده است؛ با وجود دشمنیهایی که شده است که این دشمنیها را کموبیش همه میدانند. چقدر ظلم کردند، چقدر فشار آوردند، چقدر اختناق ایجاد کردند، شیعه این عقیده را حفظ کرد، معارف تشیع را گسترش داد، فقه شیعه، کلام شیعه، فلسفه شیعه، علوم گوناگون شیعه، تمدن شیعی، فکر راقی شیعیان، بزرگان شیعه و برجستگان شیعه در تاریخ اسلام درخشان است؛ بنابراین، این عقیدهای است که شیعه آن را حفظ کرده و حفظ خواهد کرد.» (9)
* جمعبندی
براساس آنچه گذشت، غدیر از منظر رهبر انقلاب اسلامی، هرچند واقعهای برای نصب امیرالمؤمنین علیهالسلام بهعنوان جانشین پیامبر صلیاللهعلیهوآله بوده است، اما این واقعه پیامهای ماندگاری برای حکومت اسلامی و درعینحال جوامع بشری، امت اسلامی و جامعه شیعی دارد و انتظار میرود مجموعه تلاشها در احیا و بزرگداشت غدیر خم، ضمن عنایت به مخاطبان چهارگانه یادشده، پیامها را در چارچوب تحقیقات و همچنین بستههای گفتمانسازی متناسب با آن، به این مخاطبان عرضه کند. در این صورت است که این واقعه میتواند بهعنوان بخش جداییناپذیر از فکر و عمل جوامع، تبدیل شود.
(1) بیانات در دیدار مردمی در آستانه انتخابات ریاست جمهوری چهاردهم در سالروز عید غدیر، 1403/04/05
(2) بیانات در دیدار جمع کثیری از بسیجیان کشور، 1388/09/04
(3) بیانات در جمع 110 هزار بسیجی در روز عید غدیر، 1389/09/04
(4) بیانات در جمع 110 هزار بسیجی در روز عید غدیر، 1389/09/04
(5) بیانات در دیدار مردم بهمناسبت عید غدیر، 1388/09/15
(6) بیانات در دیدار مردم بهمناسبت عید غدیر، 1388/09/05
(7) بیانات در دیدار رئیسجمهور و اعضای هیئت دولت، 1397/06/07
(8) بیانات در سخنرانی تلویزیونی بهمناسبت عید قربان، 1399/05/10
(9) بیانات در دیدار جمعی از مردم در روز عید غدیر، 1387/09/27
بخش مهمی از این مضامین را میتوان در مجموعه بیاناتی که رهبر انقلاب اسلامی در طول سالیان گذشته در توصیف جایگاه غدیر فرمودهاند، جستجو و در قالبی تحلیلی ارائه کرد.
در یادداشت پیش رو بخش مهمی از مضامین مهم و کلیدی واقعه غدیر بر مبنای بیانات حضرت آیتالله خامنهای بررسی شده است.
* اهمیت درک جامع از واقعه غدیر خم
بیانات رهبر انقلاب اسلامی را میتوان تأکیدی بر ضرورت اهتمام به پیامهایی از واقعه غدیر دانست که نباید در پسِ توجه به موضوع مهم نصب امام علی علیهالسلام به ولایت، در اذهان کمرنگ شود. بلکه ضروری است تا در یک نگاه جامع، به معارف تحولآفرینی که در دل واقعه غدیر قرار دارد، توجه ویژه کرد. ثمره این توجه آن است که مجموعه اقدامات و مشارکتهایی که در جهت بزرگداشت غدیر و به برکت انقلاب اسلامی صورت میگیرد، عمق بیشتری پیدا میکند. به عبارت دیگر، با عنایت به مضامین بلند غدیر است که این رویداد تبدیل به رسانهای برای پایبندی هرچه بیشتر مخاطبانش به معارف اسلام ناب میشود.
از یک زاویه در واقعه غدیر که تنها در ساعاتی از یک روز و به امر حق تعالی محقق شد، پیامها و مضامین متعددی برای انسانها، جوامع و گروههای گوناگون بشر وجود داشت و ازاینرو است که به پیامبر صلیاللهعلیهوآله خطاب شد که رسالت خویش را با این اقدام، کامل خواهد کرد. در یک دستهبندی کلی میتوان این پیامها را خطاب به حکومت اسلامی، جوامع بشری، جوامع اسلامی و جامعه شیعی دانست. پیامهایی که بهنام غدیر ماندگار شده و بیتردید مرور آن برای مخاطبان، تحولآفرین خواهد بود. تأکید میشود که با مرور این مضامین، تمامی مردم و نهادها متوجه اهمیت سرمایهگذاری روی واقعه غدیر خواهند شد و نشان داده میشود که هر جامعه و حکومت صالحی در جهان، نیازمند اتکا به غدیر و مضامین روحبخش آن است.
1. پیام غدیر برای حکومت اسلامی
نخستین پیام غدیر برای یک حکومت اسلامی، متوجه کردن او به ریشه، اساس و هویت الهی آن است؛ به عبارت دیگر، غدیر یک پشتوانه معرفتی برای اصل حاکمیت اسلامی و سپس ماهیت و چگونگی این حاکمیت است. در مورد بخش نخست رهبر انقلاب فرمودند: «روز هجدهم ذیالحجه سال دهم هجری، روز اعلام غدیر و جانشینی امیرالمؤمنین، روزی است که کفار مأیوس شدند از اینکه بتوانند دین مبین اسلام را قلعوقمع کنند؛ تا آن روز هنوز همچنان امیدوار بودند که بتوانند این کار را بکنند، اما آن روز دیگر مأیوس شدند...چرا کفار مأیوس شدند؟ این بهخاطر تداوم «حاکمیت سیاسی اسلام» است» (1).
بنابراین، غدیر پشتوانهای شد برای اثبات این امر که رهبران الهی همواره به خواست خدا روی زمین حاضر هستند و هریک، حاکمیت اسلام را تحقق خواهند بخشید.
در کنار آنچه گذشت، پیام غدیر برای حکومت اسلامی، نشان دادن یک قله و مجموعهای از بایستهها برای حرکت به سوی حکومت اسلامی مطلوب است؛ پیامی که برآمده از جایگاه شخصیت معرفیشده در این واقعه از سوی خاتم پیامبران است. رهبر انقلاب اسلامی دراینباره فرمودند: یک بُعدی که در غدیر وجود دارد، این است که همه ما بدانیم حکومت اسلامی و جامعه اسلامی باید شخصیت امیرالمؤمنین و جامعهای را که امیرالمؤمنین میخواست درست کند، الگو قرار بدهد. الگوی ما این است؛ به آن سمت باید حرکت کنیم... شما نگاه کنید ببینید شاخصههای امیرالمؤمنین و نظامی که او درصدد تشکیل آن نظام بود، چیست. ما باید آن شاخصها را درنظر بگیریم و به سمت آنها حرکت کنیم. شاخصه عدالت، شاخصه اخلاق، توحید، کار را برای خدا انجام دادن در نگاه به آحاد جامعه». (2)
بنابراین غدیر یادآور این نکته به حکومت اسلامی است که نباید اتکا و حرکت به سوی حکومت عادلانه و اخلاقمحور علوی را در بیان خلاصه کند و باید با بهرهگیری از ابزارهای علمی و فرهنگی، در عمل بدان نائل آید.
2. پیام غدیر برای جوامع بشری
پیامهای مهمی در واقعه غدیر برای عموم انسانها و جوامع بشری وجود دارد؛ نخست آنکه پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله خود را آخرین پیامبر از سوی خداوند معرفی کرد، اما در غدیر خم نشان دادند که اقداماتشان پاسخی کوتاهمدت به نیاز معنوی زمانه نبوده، بلکه آنچه محقق کرده، یک جهتگیری است که امر مطلوب را در امور مادی و معنوی تا زمانی که جهان باقی است و جهانیان حاضرند، نشان میدهد. رهبر انقلاب اسلامی در اشاره به این امر فرمودند: «ماجرای غدیر فقط نصب یک جانشین برای پیغمبر نبود... مسئله امامت، یک مسئله مخصوص مسلمانها یا مخصوص شیعیان نیست. امامت یعنی یک فردی یا یک گروهی بر جامعهای حکمرانی و جهت حرکت آنها را در امر دنیا و در امر معنویت و آخرت مشخص میکنند. این یک مسئله همگانی است برای همه جوامع بشری» (3).
پیام غدیر درحقیقت عمومیتبخشی به حرکت همهجانبه اسلامی برای تمامی زمانها است.
پیام دیگر غدیر برای جامعه بشری، هشدار در مورد تباهی و فساد هر راهی جز مسیر و جهتدهی تعیینشده بود. از این زاویه، غدیر جلوهگر باطل بودن دنیای مدرن و مظاهر آن است. رهبر انقلاب اسلامی دراینباره اینگونه فرمودند: «مسئله غدیر فقط مسئله شیعه نیست؛ مسئله مسلمانان، بلکه مسئله همهی انسانها است... اگر قدرت در اجتماعات انسانی دست شیطانصفتان باشد، دنیا به همان راهی میرود که شما امروز مظاهر آن را در دنیای مدرن مشاهده میکنید. هرچه دنیا مدرنتر بشود، خطر آنگونه حکومتها بیشتر میشود. البته هرچه دنیا ازلحاظ علم و معرفت پیشتر برود، امکان و احتمال بروز خط هدایت هم بیشتر میشود.» (4)
3. پیام غدیر برای امت اسلامی
غدیر خم پیامهای متعددی نیز برای امت اسلامی در دوره حاضر دارد که به دو مورد اشاره میشود؛ نخست آنکه امت اسلامی باید آگاه باشد که در روز غدیر، یک معیار و شاخص مستحکم برای تعیین مسیر خود و برای همه دوران بهدست آورد تا در نوع حرکت خویش دچار تردید نشود. چنانکه رهبر انقلاب اسلامی میفرمایند: «مسئله غدیر، مسئله ایجاد یک شاخص، یک معیار و یک میزان است. تا آخر دنیا مسلمانان میتوانند این شاخص را و این معیار را جلوی خودشان قرار بدهند و تکلیف مسیر عمومیِ امت را معین کنند. اینکه پیغمبر اکرم حساسترین زمان را برای اعلام مسئله ولایت انتخاب کرد، این انتخابِ پیغمبر نبود، انتخابِ خدای متعال بود... شاخص معلوم شد؛ امت هر وقت بخواهند، هر وقت چشم خود را بر حقیقت باز کنند، شاخص را خواهند دید، معیار را مشاهده خواهند کرد و تردیدی باقی نخواهد ماند». (5)
امت اسلامی بهخوبی میتواند اهمیت این معیار را با مرور آیات مرتبط قرآن کریم با این واقعه، ملاحظه کند.
مضمون دیگری که در غدیر وجود دارد، وحدتبخش بودن آن است. این امر زمانی روشن میشود که به ریشه و منشأ طرح غدیر توجه شود؛ رهبر انقلاب اسلامی دراینباره فرمودهاند: «حادثه غدیر به نگاه مرحوم علامه امینی (رضوانالله تعالیعلیه) صاحب کتاب الغدیر و بعد در نگاه مرحوم شهیدمطهری (رضواناللهعلیه) وسیله وحدت امت اسلامی است... مسئله تشیع برآمده از یک اعتقاد صحیحِ سالمِ خالصِ نسبت به وحی الهی است (این است معنای تشیع) اعتقاد به ارزشها است، اعتقاد به معیارها است، ملاک قرار دادن معیارهایی است که قرآن آنها را ملاک قرار داده است.» (6)
این نوع نگاه سبب میشود تا غدیر از هر حرکتی که بخواهد آن را بر علیه خود و در جهت اختلاف استفاده کند، جدا دانسته شود.
4. پیام غدیر برای شیعیان
از مهمترین پیامهای غدیر برای جامعه شیعی، توجه دادن آنان به نعمت بودن غدیر است؛ نعمتی که درحقیقت بهواسطه آن، فیوضات خاص حق تعالی بر پیروان امام نازل میشود و از این جهت، شیعه باید قدردان غدیر خم باشد. رهبر انقلاب اسلامی میفرمایند: «همچنان که خود اصل نبوت و رسالت منت الهی و نعمت بزرگ الهی است که «لَقَد مَنَّ اللهُ عَلَی المُؤمِنینَ اِذ بَعَثَ فیهِم رَسولًا مِن اَنفُسِهِم»، در مورد ولایت امیرالمؤمنین هم حقیقتاً یک نعمت بزرگ و یک منت بزرگی بود: «خَلَقَکُمُ اللهُ اَنوَاراً فَجَعَلَکُم بِعَرشِهِ مُحدِقینَ حَتّى مَنَّ اللهُ عَلَینا بِکُم فَجَعَلَکُم فی بُیُوتٍ اَذِنَ اللهُ اَن تُرفَع» تا آخر؛ حقیقتاً نعمت بزرگی است» (7)
البته این نعمت برای همه بشریت است، اما تأکید آن درخصوص شیعیان، به جهت اهمیت تلاش شیعیان برای احیای غدیر پس از درک بهتر از این واقعه است.
از سوی دیگر، شیعیان که پیروان مکتب امامت هستند، دسترسی به رفتار و گفتار مطلوب فردی و اجتماعی خویش را نیز از غدیر خم دارند؛ غدیر از این جهت در دل خود خبر از یک تضمین مهم برای دسترسی به احکام الهی است. چنانکه رهبر انقلاب اسلامی فرمودهاند: «دههی دوم ذیحجه، دهه ولایت است و مسئله غدیر که در روایت هست که ما نودیَ اَحَدٌ بِشَیءٍ مِثلُ ما نودیَ بِوِلایة؛ از همه احکام الهی، این ولایت جایگاه برتری دارد، چون تأمینکننده و تضمینکننده همهی احکام الهی است که خب ماجرای غدیر و آن داستان بسیار مهم [بیانگر آن است]» (8)
درنهایت، شیعه باید بداند که هویت و بقای خویش را از غدیر دارد. تمرکز و اهتمامی که شیعیان در طول تاریخ روی این حقیقت داشتند، درحقیقت سبب بقای تمامی ابعاد اسلام ناب بوده است. رهبر انقلاب اسلامی در اشاره به این مهم میفرمایند: «یک نکته دیگر هم در باب مسئله غدیر عرض کنیم...شیعه این عقیده را برای خود مثل جان عزیزی در طول قرنهای متمادی حفظ کرده است؛ با وجود دشمنیهایی که شده است که این دشمنیها را کموبیش همه میدانند. چقدر ظلم کردند، چقدر فشار آوردند، چقدر اختناق ایجاد کردند، شیعه این عقیده را حفظ کرد، معارف تشیع را گسترش داد، فقه شیعه، کلام شیعه، فلسفه شیعه، علوم گوناگون شیعه، تمدن شیعی، فکر راقی شیعیان، بزرگان شیعه و برجستگان شیعه در تاریخ اسلام درخشان است؛ بنابراین، این عقیدهای است که شیعه آن را حفظ کرده و حفظ خواهد کرد.» (9)
* جمعبندی
براساس آنچه گذشت، غدیر از منظر رهبر انقلاب اسلامی، هرچند واقعهای برای نصب امیرالمؤمنین علیهالسلام بهعنوان جانشین پیامبر صلیاللهعلیهوآله بوده است، اما این واقعه پیامهای ماندگاری برای حکومت اسلامی و درعینحال جوامع بشری، امت اسلامی و جامعه شیعی دارد و انتظار میرود مجموعه تلاشها در احیا و بزرگداشت غدیر خم، ضمن عنایت به مخاطبان چهارگانه یادشده، پیامها را در چارچوب تحقیقات و همچنین بستههای گفتمانسازی متناسب با آن، به این مخاطبان عرضه کند. در این صورت است که این واقعه میتواند بهعنوان بخش جداییناپذیر از فکر و عمل جوامع، تبدیل شود.
(1) بیانات در دیدار مردمی در آستانه انتخابات ریاست جمهوری چهاردهم در سالروز عید غدیر، 1403/04/05
(2) بیانات در دیدار جمع کثیری از بسیجیان کشور، 1388/09/04
(3) بیانات در جمع 110 هزار بسیجی در روز عید غدیر، 1389/09/04
(4) بیانات در جمع 110 هزار بسیجی در روز عید غدیر، 1389/09/04
(5) بیانات در دیدار مردم بهمناسبت عید غدیر، 1388/09/15
(6) بیانات در دیدار مردم بهمناسبت عید غدیر، 1388/09/05
(7) بیانات در دیدار رئیسجمهور و اعضای هیئت دولت، 1397/06/07
(8) بیانات در سخنرانی تلویزیونی بهمناسبت عید قربان، 1399/05/10
(9) بیانات در دیدار جمعی از مردم در روز عید غدیر، 1387/09/27
ارسال
نظر
*شرایط و مقررات*
کلمه امنیتی را بصورت حروف فارسی وارد
نمایید
بعنوان مثال : پایتخت ارمنستان ؟ ایروان
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین
(فینگیلیش) خودداری نمايید.
توصیه می شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشر
شده، از مثبت یا منفی استفاده فرمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای
نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی یابد.