غدیر، «عیداللهالاکبر» و میثاق مأخوذ تمامی پیامبران الهی
یک استاد برجسته حوزه علمیه قم با استناد به روایات معصومین (ع)، روز هجدهم ذیالحجه را بزرگترین عید آل محمد (ص) و «عیداللهالاکبر» نامید و در تبیین ابعاد مختلف این روز، ضمن تأکید بر ضرورت انتقال فرهنگ غدیر به نسلهای آینده، ولایت را ریسمان اتصال زمین به آسمان و تنها راه دستیابی به سعادت دنیوی و رستگاری اخروی برشمرد.
در تقویم هستی، لحظاتی وجود دارند که زمان در برابر شکوه آنها زانو میزند و اثرشان، فراتر از مرزهای تاریخ، تا ابد جاری است؛ «غدیر»، بیشک یکی از درخشانترین و سرمدترین این لحظات است. غدیر تنها یک واقعه تاریخی نیست، بلکه قصه پیوند ابدی میان «نور» و «هدایت» است؛ نقطهای که در آن زمین و آسمان برای اعلام حقیقتی بنیادین، به هم پیوستند.
درحقیقت، غدیر همان جایی بود که مسیر رسیدن به خداوند، از پیچوخمهای گمراهی رها و با تکیه بر دستِ علی (ع)، برای همگان روشن و هموار شد.
این عید پیش از هر چیز، جشنِ «قرب» و «نزدیکی» بوده؛ چراکه ولایت درحقیقت همان مدارِ اصلی نزدیکی به خدا است. غدیر، دروازهای گشوده به سوی حقیقت مطلق است و هر چه در این مسیر پیش برویم، بیشتر درمییابیم که ولایت، پُلی است میان بندگی و ربوبیت. در این روز باشکوه جهان شاهد بود که چگونه امانت الهی و میراث نبوت در دستان کسی سپرده شد که خود، عینِ فداکاری، تجلی عشق و تجسم عدالت است.
با توجه به اهمیت این موضوع، با حجتالاسلاموالمسلمین محمد محمدیقائینی، از اساتید حوزه علمیه قم، گفتوگو کردیم که در ادامه میخوانید:
این استاد برجسته حوزه علمیه قم با استناد به روایات معصومین (ع)، روز هجدهم ذیالحجه را بزرگترین عید اسلامی برشمرد.
حجتالاسلاموالمسلمین محمد محمدیقائینی با بیان اینکه این روز در لسان روایات به «عیداللهالاکبر» معروف است، اظهار کرد: خداوند متعال این روز را عید خود میداند و هیچ پیامبری را مبعوث نکرد، مگر آنکه هجدهم ذیالحجه را برای او عید اعلام کرد؛ این عید بزرگترین عید آل محمد (ص) است.
وی به تبیین القاب این روز بزرگ پرداخت و خاطرنشان کرد: عید غدیر در آسمانها به «عهد معهود» یعنی روز پیمان معلوم در پیشگاه الهی شناخته میشود و در زمین از آن با عناوینی همچون «میثاق مأخوذ» (پیمان گرفتهشده) و «جمع مشهود» یاد شده است؛ چراکه تمامی زمینیان و آسمانیان شاهد تجمع عظیم حجاج و ابلاغ پیام پیامبر اکرم (ص) در این روز بودهاند.
* اهمیت و فضیلت اعمال روز غدیر نسبت به سایر اعیاد
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی با تأکید بر اینکه عید غدیر در میان تمامی اعیاد اسلامی (فطر و قربان) بااهمیتترین و برترین عید است، به تشریح اعمال این روز پرداخت و گفت: روزهداری، غسل کردن، زیارت امیرالمؤمنین (ع)، اقامه نماز و قرائت دعاهای وارده ازجمله دعای ندبه، از سنن مؤکد این روز است.
وی ضمن اشاره به پاداش بیپایان اطعام مؤمنان در این روز، افزود: اطعام در روز غدیر، فارغ از فقر یا غنای اطعامشونده، اگر به قصد بزرگداشت و تعظیم این روز تاریخی باشد، فضیلت بسیاری دارد.
این استاد برجسته حوزه علمیه قم همچنین بر سنت تبریک و تهنیت در دید و بازدیدها تأکید کرد و عبارت «الحمدلله الذی جعلنا من المتمسکین بولایة امیرالمؤمنین و الائمة علیهم السلام» را زیباترین ذکر برای سپاسگزاری از نعمت ولایت برای بیان به یکدیگر در این عید، دانست.
*عقد اخوت، میراث ماندگار پیامبر در روز غدیر
وی در بخش دیگری از سخنان خود به سنت «عقد اخوت» اشاره کرد و افزود: اگرچه پیوند برادری در هر زمانی پسندیده است، اما ریشه اصلی آن به صدر اسلام و اقدام پیامبر (ص) در روز غدیر باز میگردد.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی با نقل ماجرای تاریخی عقد برادری میان اصحاب، یادآور شد: پس از آنکه پیامبر (ص) میان مسلمانان همچون سلمان و ابوذر عقد اخوت بستند، حضرت علی (ع) در این خصوص سؤال کردند و پرسیدند یا پیغمبر (ص) چرا بین من با کسی عقد اخوت نبستید؟ پیامبر (ص) فرمودند یا علی (ع)من تو را بهعنوان برادر خود برگزیدم و بدینترتیب عالیترین پیوند برادری را میان خود و ایشان برقرار کردند.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی در ادامه با تأکید بر رسالت تبلیغی مسلمانان، خاطرنشان کرد: بر همه ما لازم است که در حد توان در مسیر تبلیغ این روز بزرگ بکوشیم و از دوران کودکی، احترام و بزرگداشت این عید خجسته را به فرزندانمان بیاموزیم تا این فرهنگ اصیل همواره زنده بماند.
وی در ادامه سخنان خود به تبیین مفهوم «ولایت» پرداخت و آن را عبارت از سرپرستی، مدیریت امور و برعهده گرفتن مسئولیت هدایت جامعه دانست.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی با تأکید بر این نکته که اصل ولایت ذاتی و متعلق به خداوند متعال است، تصریح کرد: از آنجا که تمام جهان مخلوق و محتاج خداوند است، ولایت اصلی از آنِ خدای متعال بوده که این ولایت را در انبیا و پیامبران و سپس در اوصیای آنان یعنی ائمه معصومین (ع)، تجلی بخشیده است.
این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: ولایت تنها منحصر به مقام رسالت و امامت نیست، بلکه به کسانی که در راه بندگی خدا به کمال رسیدهاند نیز منتقل شده است.
وی در این راستا به مقام والای حضرت زهرا (س) اشاره کرد و گفت: حضرت زهرا (س) با وجود آنکه پیامبر یا امام نیستند، واجد مقام «ولایت عظمی» هستند.
* ولایت فقیه، ضرورت هدایت در عصر غیبت
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی در بررسی ساختار هدایت در عصر غیبت بیان کرد: افتخار شیعیان این است که تحت سرپرستی یک ولی هستند. در عصر غیبت امام زمان (عج) بهعنوان راهبر کل بشریت، این مسئولیت را به فقیهی عادل و جامعالشرایط سپردهاند؛ کسی که علاوهبر عدالت، عالم، مدیر، مدبر و شجاع باشد.
وی با اشاره به سلسلهمراتب هدایت در تاریخ معاصر، از مقام شهید قائد و سپس مقام حضرت آیتالله حاج سیدمجتبی خامنهای (مدظلهالعالی) بهعنوان ولی امر و صوت شرعی خدا یاد کرد.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی تأکید کرد: پذیرش ولایت شرعی ایشان و پیروی از فرامینشان، تنها راه دستیابی به رضایت امام زمان (عج) و خداوند متعال است. درواقع، درجه قبولیت و ارزش تمامی اعمال مسلمانان در ابعاد سیاسی، اجتماعی، علمی و عبادی، در گرو تابعیت از ارشادات ایشان است.
این مدرس حوزه علمیه در ادامه پیوند میان تمسک به ولایت و پیروزیهای میدانی را تحلیل کرد و توضیح داد: آثار این توحید و ولایت را در شکست دو ابرنکبت جهانی مشاهده کردیم؛ در جنگی که ابتدا 40 روزه بود و اکنون به 90 روز کشیده شده، خداوند متعال با عنایت به امت و بهواسطه تمسک به ولایت، دشمنان را سرکوب کرد.
وی خاطرنشان کرد: این عزتی که از سوی خداوند اعطا شده است، در آینده آثار چشمگیری را بهعنوان یک «قدرت جهانی» برای امت اسلام به همراه خواهد داشت.
* آیات قرآنی و روایی بر حقانیت ولایت
حجتالاسلاموالمسلمین محمدیقائینی بر ضرورت آگاهی همگانی از حقیقت ولایت تأکید و اذعان کرد: آیات فراوان قرآن کریم و روایات گستردهای چه در منابع تشیع و چه در منابع اهل سنت، گواه بر این حقیقت است که پس از پیامبر اکرم (ص)، حضرت علیابنابیطالب (ع) زمامدار و ولی تمامی امور است.
این مدرس حوزوی با اشاره به تداوم این سلسله ولایت تا حضرت حجتابنالحسنالعسکری (عج)، ابراز امیدواری کرد که با پذیرش و همسویی با ولایت، دوران غیبت به پایان رسیده و توفیق زیارت جمال حضرت مهدی (عج) نصیب همگان شود.
وی در پایان سخنان خود افزود: تنها با هماهنگی و پیوند با ولایت است که انسان میتواند هم به سعادت دنیوی و هم به رستگاری اخروی دست یابد.
* «غدیر»، تجلیگاه پیوند بندگی و نظامواره مدیریت الهی
شکوه بیبدیل غدیر در تلاقی هوشمندانه «معنویت محض» و «نظم مدیریت الهی» نهفته است؛ نقطهای کمالیافته که در آن، سنتهای حسنهای همچون «عقد اخوت» و «اطعام مؤمنان»، فراتر از مناسک ساده مذهبی، بهمثابه نمادهایی از پیوند انسجام اجتماعی با مفاهیم متعالی هدایت قدسی جلوهگر میشوند. بازخوانی ژرف این حقیقت تاریخی نشان میدهد که «ولایت» نه یک جایگاه تشریفاتی، بلکه استمرار بندگی خالصانه خدا در ساحت تدبیر جامعه و مدیریت کلان امت است.
درواقع، غدیر به ما میآموزد که سعادت دنیوی و رستگاری اخروی بشریت نه در سایه ساختارهای مادی صرف، بلکه در گرو حرکت بر مدار دقیق این «قطبنمای الهی» و تبعیت از سلسلهمراتب هدایت است. این واقعه، تجلیگاه پیوندی بوده که در آن سیاست با دیانت و تدبیر با تقوا گره میخورد تا عدل الهی در شریانهای جامعه جاری شود.
غدیر، میثاقی ازلی و عهد معهود است که ریشه در تکوین عالم داشته و تا طلوع خورشید عظمای ولایت در دوران ظهور حضرت حجت (عج)، بهعنوان تنها فصلالخطاب بیداری، پایداری و مقاومت امت، باقی خواهد ماند. این جریان مستمر، نویدبخش آن است که فرجام تاریخ متعلق به کسانی است که تحت پرچم ولایت، از بندگی طاغوت رسته و به ولایتالله پیوستهاند.
